https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83
Септік жалғау - Түзету тарихы
2026-04-18T13:25:09Z
Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы
MediaWiki 1.23.3
https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83&diff=53021&oldid=prev
Moderator: 1 түзету
2025-04-25T18:56:09Z
<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:56, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>
Moderator
https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D0%B5%D0%BF%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%B6%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0%D1%83&diff=53020&oldid=prev
ArystanbekBot: clean up, replaced: терминдерінін → терминдерінің, "Сөздік-Словарь" → «Сөздік-Словарь», 2005. ISBN → 2005 жыл. ISBN using AWB
2014-06-10T00:47:21Z
<p>clean up, replaced: терминдерінін → терминдерінің, "Сөздік-Словарь" → «Сөздік-Словарь», 2005. ISBN → 2005 жыл. ISBN using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Shortcut1|Грамматика}}<br />
'''''Септік жалғаулары''''' ({{lang-ru|Падежные окончания}}) арқылы есімдер сөйлемдегі етістіктермен де, шылау сөздермен де, есімдер өзді-өздері де жалғасып әр алуан қарым-қатынасқа түседі.<ref>Тіл білімі терминдерінің түсіндірме сөздігі — Алматы.<br />
«Сөздік-Словарь», 2005 жыл. ISBN 9965-409-88-9</ref><br />
<br />
Мысалы:<br />
:''Еңбектен'' еңбек шығады, ''еңбек'' туады,<br />
:''Еңбекті'' еңбек ақтап, ''еңбек'' жуады.<br />
:''Еңбек'' етіп күшті туған ерлер<br />
:''Еңбекке'' ерте тұра бекін буады.<br />
:''Еңбекте'' еңбек еткен ерлерім бар,<br />
:''Еңбекке'' сіңірген көп түрлерің бар,<br />
:''Еңбегім'' өзгерген жоқ, өз орнында,<br />
:''Еңбекпен'' ерік алатын жерлерім бар (И. Б.).<br />
Бұл мысалда 13 мәртебе ұшырасатын ''еңбек'' сөзі түрлі-түрлі қосымшалар қосылып, әр алуан формада қолданылып тұр. Егер жетінші жолдың басындағы ''еңбегім'' дегеннен басқаларының қосымшаларын алып тастасақ, сөйлемдегі сөздердің байланысы бұзылып не қиыспай қалады, не сөйлемдердің мағыналары өзгеріп кетеді.<ref>Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3</ref><br />
<br />
Бұл қосымшалар сөйлемдегі сөздерді бірі-бірімен жалғастырып, септестіріп тұр. Осындай қосымшаларды '''септік жалғаулары''' дейміз. Сөздердің жалғауларды қабылдап өзгерту жүйесін '''сөздердің септелуі''' деп немесе [[септеу]] деп атайды.<br />
<br />
{|class="standard"<br />
!rowspan=2|<br />
!rowspan=2 align="center"|<small>Септік жал-<br>ғауларының<br>аты</small> <br />
!colspan=2 align="center"|Сұраулары<br />
|-align="center"<br />
!Жай септіктің<br>сұраулары || Тәуелдік септік сұраулары<br />
|-<br />
|1 || Атау || кім? не? || кімім? кімің? кіміңіз? кімі?<br>нем? нең? неңіз? несі?<br />
|-<br />
|2 || Ілік ||кімнің? ненің? || кімімнің? кіміңнің? кіміңіздің? кімінің?<br>немнің? неңнің? неңіздің? несінің?<br />
|-<br />
|3 || Барыс ||кімге? неге?<br>қайда? || кіміме? кіміңе? кіміңізге? кіміне?<br>неме? неңе? неңізге? несіне?<br />
|-<br />
|4 || Табыс ||кімді? нені? || кімімді? кіміңді? кіміңізді? кімін?<br>немді? неңді? неңізді? несін?<br />
|-<br />
|5 || Жатыс ||кімде? неде?<br>қайда? || кімімде? кіміңде? кіміңізде? кімінде?<br>немде? неңде? неңізде? несінде?<br />
|-<br />
|6 || Шығыс ||кімнен? неден? || кімімнен? кіміңнен? кіміңізден? кімінен?<br>немнен? неңнен? неңізден? несінен?<br />
|-<br />
|7 || Көмектес || кіммен? немен? || кіміммен? кіміңмен? кіміңізбен? кімімен?<br>неммен? неңмен? неңізбен? несімен?<br />
|}<br />
<br />
==Тағы қараныз:==<br />
* [[Септеулік шылаулар]]<br />
* [[Септеу]]<br />
* [[Септік]]<br />
* [[Септік жалғауларының тізілісі]]<br />
* [[Грамматика]]<br />
* [[Морфология]]<br />
* [[Қазақ тілі]]<br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
[[Санат:Лингвистика]]<br />
[[Санат:Қазақ тілі]]<br />
[[Санат:Грамматика]]<br />
<br />
<br />
{{Stub}}</div>
ArystanbekBot