Сейдәзім Қадырбаев - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

2026-07-12T19:10:05Z

1 түзету

Moderator: 1 түзету

2025-04-25T18:58:21Z

1 түзету

Эльдана Мауленова: мемлекет атауы, пунктуация

2025-04-14T11:25:24Z

мемлекет атауы, пунктуация

08:26, 2015 ж. желтоқсанның 30 кезіндегі Batyrbek.kz деген

2015-12-30T08:26:08Z

Жаңа бет

{{cleanup}}
Қадырбаев Сейдәзім - [[Торғай облысы|Торғай]] өлкесінен [[Алаш орда]] қозғалысына қатысқан тұлғалардың бірі, белгілі алашшыл қайраткер. [[Ахмет Байтұрсынұлы|А. Байтұрсынұлы]], [[Міржақып Дулатов|М.Дулатов]] секілді ұлт көсемдері елдің есті азаматтарын оятуға ықпал етті. Ол 1885 жылы қазіргі [[Қостанай облысы]]ның [[Жангелдин ауданы]]нда туған. Торғайдағы орыс-[[қазақ]] [[мектеп|мектебін]] бітірген. Көп оқымаса да тумысынан зерек С.Қадырбаев көп білімді өмірдің өзінен үйренеді. Қызмет істей жүріп өздігін ізденіп, білімін толықтырады.<br />

1913-1918 жылдар аралығында [[Орынбор]]да сот кеңселерінде ұсақ қызметкер болып істейді. Сөйте жүріп көп нәрсені көкірекке түйеді, талай әлеуметтік істердің сырын түсінеді. Ең соңында халық үшін қызмет істеп, ел алдындағы азаматтық борышын ақтауға бел буады. Сәті түскенде, сол кезде [[Алаш]] қозғалысы жұмыс істей бастайды да, қазаққа қызмет етем деген ізгі ниетті азаматтардың талабын қайтармай, үмітін ұштап, өз қатарына тартады.
С.Қадырбаев 1918 жылы [[Алаш орда]]ның Торғайдағы әскери бөлімінің мүшесі болып кабылданады. Ол екі жыл бойы алашордашылар қатарында күрес жүргізеді.<br />

1919 жылы [[Амангелді Иманов]]тың өліміне себеп болған Торғайдағы кикілжіңдерге байланысты айыпталады. Тағылған айып дәлелденбей, көп кешікпей босатылады. Одан кейін де Алаш орда үкіметінде қызмет атқарады. Алаш орда таратылып, кеңес үкіметі орнағанда кеңшілікке ие болғандардың қатарында Қадырбаев та болса керек. Ол 1920 жылы Қазақ автономиялық кеңестік соңиалистік республикасы Әділет халық комиссариатының заң шығару бөліміне жұмысқа алынады. 1929 жылға дейін осы мекемеде жауапты қызметтер атқарады.
Кеңес жұмысын қанша тиянақты істесе де, өкімет оның бір кездегі алашордашыл болғанын кешіре алмайды. [[Алаш|Алаш]] ордаға қатысу кеңес үкіметі үшін өте ауыр қылмыс жасағанмен тең еді. Халықтар достығын ауыздан тастамайтын үкімет халықтардың теңдікке ұмтылған азаматтарын аяусыз жаншып отырған. 1929 жылы [[Алаш|Алаш]] ордаға қатысқаны үшін Сейдәзім Қадырбаев тағы айыпталып, тұтқынға алынады. Аса ауыр айып тағылып, 1930 жылы Воронежге жер аударылады. Кейін үкімет оны босатады. Еліне келіп, біраз уақыт ел арасында жүреді. 1937 жылы ол кайта ұсталады. [[Бұл|Бұл]] жолы тұтқыннан босап шығу мүмкін емес еді, [[Алаш|Алаш]] шыл болғанын өзі де жасыра алмайды. Енді алашордашыларды жер аудару, түрмеге қамау дегендердің бәрі жеңіл жаза болып көрінеді де, үкімет оларды шетінен ату жазасына кеседі. Қадырбаев Сейдәзім 1937 жылы ату жазасына кесіледі. <ref> «Алаш» қозғалысы. Алматы, 2008. ISBN 9965-32-715-7</ref>]

== Дереккөздер ==
<references/>

{{Bio-stub}}
{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}
[[Санат:Алаш қозғалысы]]
[[Санат:Тұлғалар]]

@@ Жол нөмірі 1: / Жол нөмірі 1: @@
 {{cleanup}}
-[[Сурет:Kazakh intelligentsia (1918).jpg|нобай|Сол жақтан екінші тұрған – Сейдәзім Қадырбаев]]
+Қадырбаев Сейдәзім - [[Торғай облысы|Торғай]] өлкесінен [[Алаш орда]] қозғалысына қатысқан тұлғалардың бірі, белгілі алашшыл қайраткер. [[Ахмет Байтұрсынұлы|А. Байтұрсынұлы]], [[Міржақып Дулатов|М.Дулатов]]  секілді ұлт көсемдері елдің есті азаматтарын оятуға ықпал етті. Ол 1885 жылы қазіргі [[Қостанай облысы]]ның [[Жангелдин ауданы]]нда туған. Торғайдағы орыс-[[қазақ]] [[мектеп|мектебін]] бітірген. Көп оқымаса да тумысынан зерек С.Қадырбаев көп білімді өмірдің өзінен үйренеді. Қызмет істей жүріп өздігін ізденіп, білімін толықтырады.<br />
-'''Сейдәзім Қадырбаев''' ([[1885 жыл|1885]], қазіргі [[Жангелді ауданы]], [[Қостанай облысы]]– 1938, Воронеж, [[Ресей|Ресей Федерациясы]]) – қазақ қоғам қайраткері, заңгер, [[Алаш партиясы|Алаш]] қозғалысының [[Торғай облысы (Ресей империясы)|Торғай]] өлкесіндегі мүшесі.
-−
-== Өмірбаяны ==
-жылы қазіргі [[Қостанай облысы]]ның [[Жангелді ауданы]]нда туған. Торғайдағы орыс-қазақ мектебін бітірген. Көп оқымаса да, тумысынан зерек С.Қадырбаев көп білімді өмірдің өзінен үйренеді. Қызмет істей жүріп өздігін ізденіп, білімін толықтырады.
 -1918 жылдар аралығында [[Орынбор]]да сот кеңселерінде ұсақ қызметкер болып істейді. Сөйте жүріп көп нәрсені көкірекке түйеді, талай әлеуметтік істердің сырын түсінеді. Ең соңында халық үшін қызмет істеп, ел алдындағы азаматтық борышын ақтауға бел буады. Сәті түскенде, сол кезде [[Алаш]]  қозғалысы жұмыс істей бастайды да, қазаққа қызмет етем деген ізгі ниетті азаматтардың талабын қайтармай, үмітін ұштап, өз қатарына тартады.
-С.Қадырбаев 1918 жылы [[Алаш орда]]ның Торғайдағы әскери бөлімінің мүшесі болып кабылданады. Ол екі жыл бойы алашордашылар қатарында күрес жүргізеді.
+С.Қадырбаев 1918 жылы [[Алаш орда]]ның Торғайдағы әскери бөлімінің мүшесі болып кабылданады. Ол екі жыл бойы алашордашылар қатарында күрес жүргізеді.<br />
 жылы [[Амангелді Иманов]]тың өліміне себеп болған Торғайдағы кикілжіңдерге байланысты айыпталады. Тағылған айып дәлелденбей, көп кешікпей босатылады. Одан кейін де Алаш орда үкіметінде қызмет атқарады. Алаш орда таратылып, кеңес үкіметі орнағанда кеңшілікке ие болғандардың қатарында Қадырбаев та болса керек. Ол 1920 жылы Қазақ автономиялық кеңестік соңиалистік республикасы Әділет халық комиссариатының заң шығару бөліміне жұмысқа алынады. 1929 жылға дейін осы мекемеде жауапты қызметтер атқарады.
-Кеңес жұмысын қанша тиянақты істесе де, өкімет оның бір кездегі алашордашыл болғанын кешіре алмайды. [[Алаш]] ордаға қатысу кеңес үкіметі үшін өте ауыр қылмыс жасағанмен тең еді. Халықтар достығын ауыздан тастамайтын үкімет халықтардың теңдікке ұмтылған азаматтарын аяусыз жаншып отырған.
+Кеңес жұмысын қанша тиянақты істесе де, өкімет оның бір кездегі алашордашыл болғанын кешіре алмайды. [[Алаш|Алаш]] ордаға қатысу кеңес үкіметі үшін өте ауыр қылмыс жасағанмен тең еді. Халықтар достығын ауыздан тастамайтын үкімет халықтардың теңдікке ұмтылған азаматтарын аяусыз жаншып отырған. 1929 жылы [[Алаш|Алаш]] ордаға қатысқаны үшін Сейдәзім Қадырбаев тағы айыпталып, тұтқынға алынады. Аса ауыр айып тағылып, 1930 жылы Воронежге жер аударылады. Кейін үкімет оны босатады. Еліне келіп, біраз уақыт ел арасында жүреді. 1937 жылы ол кайта ұсталады. [[Бұл|Бұл]] жолы тұтқыннан босап шығу мүмкін емес еді, [[Алаш|Алаш]] шыл болғанын өзі де жасыра алмайды. Енді алашордашыларды жер аудару, түрмеге қамау дегендердің бәрі жеңіл жаза болып көрінеді де, үкімет оларды шетінен ату жазасына кеседі. Қадырбаев Сейдәзім 1937 жылы ату жазасына кесіледі. <ref> «Алаш» қозғалысы. Алматы, 2008. ISBN 9965-32-715-7</ref>]
-−
-жылы [[Алаш партиясы|Алаш партиясына]] қатысқаны үшін Сейдәзім Қадырбаев тағы айыпталып, тұтқынға алынады. Аса ауыр айып тағылып, 1930 жылы Воронеж қаласына жер аударылады. Кейін үкімет оны босатады. Еліне келіп, біраз уақыт жұрт арасында жүреді. [[1938 жыл|1938 жылы]] Қадырбаев кайта қамауға алынып, ату жазасына кесілді.<ref>«Алаш» қозғалысы. Алматы, 2008. ISBN 9965-32-715-7</ref>
-−
-== Естеліктер ==
-[[Міржақып Дулатұлы|Міржақып Дулатұлының]] қызы [[Гүлнар Міржақыпқызы Дулат|Гүлнәрдің]] '''«Арыстың бірі – Сейдәзім»''' атты естелігінде Қадырбаевтың әкесі Міржақыппен мүдделес, ұлт ұстазы [[Ахмет Байтұрсынұлы|Ахаңмен]] ақылдас болғандығы жайында нақты айтылады:<ref>https://alash.semeylib.kz/?page_id=144</ref><blockquote>«…Сейдәзім аға 1913-1918 жылдары Орынборда заң саласында ірі басшылық қызметтер атқарды. Ол сондағы [[Қазақ газеті|«Қазақ» газетінің]] бас редакторы Ахмет Байтұрсыновпен аға-інідей сыйласты. Ал, менің әкем Міржақыппен екеуі жастайынан бірге өскен, бірге оқыған, саналы ғұмырында сыйлас, мүдделес болған жандар еді. Түйдей құрдас әрі жерлес, бір-бірінің қадіріне сондай жетік олар туыстан бетер сыйласатын»</blockquote>
 == Дереккөздер ==
 <references/>
 [[Санат:Алаш қозғалысы]]
+[[Санат:Тұлғалар]]
-[[Санат:Торғай облысында (Ресей империясы) туғандар]]
-[[Санат:Алаш қозғалысының мүшелері]]
-[[Санат:Алаш зиялылары]]
-[[Санат:Заңгерлер]]

← Ескі түзетулер	18:58, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(Оң жақ жоғарыда көрсетілген қатысушының (бір ғана қатысушының) арадағы бір түзетуі көрсетілмеген)
(айырмашылығы жоқ)