https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8BСақина атаулары - Түзету тарихы2026-04-19T00:19:46ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B&diff=29537&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:08:31Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D2%9B%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%8B&diff=29536&oldid=prevНұрлан Рахымжанов: /* Сақина атаулары */2016-04-08T06:03:33Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">Сақина атаулары</span></span></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Сақина атаулары'''<ref>"Күйеу келтір, қыз ұзат, тойыңды қыл": ''Әдеби-этнографиялық таным'' (құрастырғандар Б.Әлімқұлов, Е.Әбдіраманов). 238б., 1994. ISBN 5-7090-0195-3</ref> - пішініне, жасалынған материалына, салынған өрнегіне, кімге арналып жасалуына байланысты. ''Сақина'' - саусаққа салатын зергерлік бұйым. Жүзікке қарағанда сақинаның бауыры жалпақтау болып, көбіне бетіне тас қондырылмайды.<br />
<br />
== Сақина атаулары==<br />
* '''Ақық сақина''' - кішкентай ақық қондырылған сақина.<br />
* '''[[Алтын]] сақина''' - таза алтыннан соғылған сақина.<br />
* '''Бұрама сақина''' - алтын, күмісті есіп жасаған сақина.<br />
* '''[[Жез]] сақина''' - саусаққа салу үшін емес, қамшы, найза, пышақ, қылыш сабын бекіту үшін жасалған - мыс шығыршық.<br />
* '''Кавказ сақина''' - қара ала өрнекті сақина.<br />
* '''[[Күміс]] сақина''' - таза күмістен құйып жасаған сақина.<br />
* '''[[Қола]] сақина''' - қоладан жасай салған арзан қол сақина.<br />
* '''Моншақты сақина''' - [[моншақ]] қондырылған сақина.<br />
* '''"Құс мұрын" сақинасы''' - үсті дөңестеу келген сақина түрі.<br />
* '''[[Мыс]] сақина''' - мыстан жасалған ортаң қол сақина.<br />
* '''[[Неке]] сақинасы''' - жас жұбайлардың үйлену тойында бір-біріне сыйлайтын сақинасы.<br />
* '''Сақинек''' - пышақ, қылыш т.б. құралдардың сапқа жетесі сұғылатын жерін қысып тұру үшін мыс не күмістен жасалатын балдақ, мойнақ.<br />
* '''Сіркелі сақина''' - бетіне ұсақ түйіршіктерден сірке өрнек салған сақина.<br />
* '''Тасты сақина''' - тас, [[шыны]] орнатқан сақина.<br />
* '''[[Темір]] сақина''' - темірден жасалған тығыршық, сақинек.<br />
<br /><br />
Тіліміздегі "сақинасы ұстап отыр", "сау басқа сақина салды" деген тұрақты сөз тіркестері өзінен-өзі істеді, азап ауру тілеп алды" деген мағынада жұмасалады екен. "Сақинасы сынық" фразалық сөз орамы қыз емес, әйел деген мағынада қолданылады. "Сақинасын сындырған" деген тіркес тұрмысқа шығуға байланысты айтылады.<br />
<br />
== Сақина сыры == <br />
Ертеректе халқымыз ас адал болуы үшін әйелдің қолында міндетті түрде сақина не болмаса [[жүзік]] болуы керек деп санаған. Тіліміздегі "Сақинаны сәнге салмайды, ол - тазалыққа таразы", "Сақина сәнге жатпас, айқай әнге жатпас" дегендей ұғымдар сақинаның тек сәндік қана емес, гигиеналық қызмет те атқаратынын дәлелдейді. Мұның өзі халықтың сақина соғылатын [[күміс]] не [[алтын]]ның таттануға ұшырамайтынын, судың, тамақтың тез бұзылмауына септігін тигізіп, [[денсаулық]]қа жағымды әсер ететінін ертеден-ақ аңғартып байқағанын көрсетесе керек. Күні бүгінге дейін ауылдық жерлерде жас [[келіншек]] [[нәресте]]сін шомылдырар алдында яки баланың [[жөргек]]-жаялығын жуар алдында оған сол үйдің үлкендері (енесі не абысыны) "қолыңа сақина салып ал, тазалыққа тән болады" деп ескертіп отырған. Олай болса нәрестені [[Қырқынан шығару|қырқынан шығарғанда]] оны шомылдыратын суға алтын не күміс сақина немесе [[білезік]] салу дәстүрі оларды соған қатыстырып отырған әйелдерге сыйлық ретінде үлестіру үшін ғана емес, осындай асыл бұйымдарды қасиетті санаудан, тазалыққа мән беруден де шыққан сияқты.<br />
<br />
== Тағы қараңыз ==<br />
* [[Сақина]]<br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
<references/><br />
<br />
<br />
[[Санат:Қазақстан мәдениеті]]<br />
[[Санат: Қазақ салт-дәстүрлері]]<br />
[[Санат:Зергерлік]]<br />
[[Санат:Тұрмыс]]</div>Нұрлан Рахымжанов