https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA 2026-04-18T11:35:37Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA&diff=37439&oldid=prev 2025-04-25T18:14:37Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D1%8F%D1%81%D0%B8_%D2%AF%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B4%D1%96%D0%BA&diff=37438&oldid=prev 2014-04-22T07:36:16Z

<p>clean up, replaced: Пайдаланылған әдебиеттер → Дереккөздер using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Саяси үстемдік''' - біреулер басшылық ететін, ал біреулер бағынатын [[мемлекет]]тік-[[құқық]]тық құрылыстағы бекітілген [[саяси]] тәртіп.&lt;ref name=a1&gt;Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Әлеуметтану және саясаттану бойынша / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын – [[Павлодар]]: «ЭКО» ҒӨФ. [[2006]]. – 569 б. ISBN 9965-808-89-9&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Саяси үстемдік - мемлекеттік билікті жүзеге асыру тәсілі; авторитарлық түрдегі [[көшбасшысы]] бар қатаң шектелген адамдар тобының шексіз саяси, экономикалық және идеологиялық билігі. Саяси үстемдікке қарулы күшті қолдану, құқық пен бостандықты шектеу тән. Саяси үстемдік билікті жүзеге асыру тәсілі ретінде төтенше, қоғамдағы тұрақсыздық, қоғамдық қарама-қайшылықтар шиеленіскен, т.б. жағдайларда қалыптасады.<br /> <br /> Саяси үстемдік жағдайына шынайы билікті бөлу емес, азаматтық қоғамды басып-жаншу тән. Яғни, азаматтық бағынбаушьшыққа қарсы [[террор]] мен [[нәубет]] қолданылады. Билік [[диктатор]]дың, бір адамның немесе бір топтың қолына шоғырландырылады. Ал саяси құқық пен бостандықты шектеу әр түрлі салалардағы &quot;азаматтық міндеттерді&quot; орындауға мәжбүрлеу шараларына ұласады.<br /> <br /> Саяси үстемдік жағдайында саяси шешімдерді қабылдауға [[Агрессия|агрессивті]] сипат себептенеді. Саясат қатаң тәртіпке негізделеді. Саяси бақылау әдістері қорқыту, үркіту, тіптен көзін құртуға дейін баратын күштеу, зорлауға сүйенеді.<br /> <br /> Саяси үстемдіктің тарихи қалыптасқан түрлері: тайпалық, монархиялық, әскери, теократиялық және идеологиялық. Тайпалық саяси үстемдік әлі күнге дейін артта қалған [[Африка елдері]]не тән, алғашқы қауымдық құрылыстың қарапайымдылығы мен [[трайбализм]]ге, туыстық-рулық қатынасқа негізделеді. Ал [[монархия]] үстемдікке шексіз болған, яғни билік бір адамның - билеуші қолына шоғырланған жағдайда айналады. Әскери саяси үстемдіктің классикалық түрлеріне [[XX ғ.]] [[Латын Америкасы|латын америнандық]] тәртіптерді жатқызуымызға болады. Бұл жағдайда басқолбасшы әскерге сүйенеді. Діни сенімдерге негізделген саяси үстемдік кейбір [[Азия елдері]]не тән. Әлеуметтік идеологиялық саяси үстемдікке кезіндегі &quot;пролетариат үстемдігін&quot; жатқызуымызға болады. [[Фашизм|Фашистік]] саяси үстемдік ұлттық артықшылық идеясына негізделді.&lt;ref&gt;Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Ғылым]]<br /> [[Санат:Әлеуметтану]]<br /> [[Санат:Саясаттану]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}</div>

ArystanbekBot