Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:08:42Z

1 түзету

Sibom: /* top */clean up, replaced: August → тамыз using AWB

2016-09-30T06:38:28Z

‎top: clean up, replaced: August → тамыз using AWB

Жаңа бет

{{Тілдер
|түсі = алтай
|аты =Батыс ұйғыр тілі (Сары ұйғырлар тілі)
|өз атауы =
|айтылуы =
|елдер = [[Қытай]]
|аймақтар =[[Ганьсу]] [[Сунань-Ұйғыр автономды уез]], [[Синьцзян-Ұйғыр автономды аудан]]
|ресми тіл =
|реттейтін мекеме =
|сөйлеушілер саны = 4 600 (2007)<ref>Western Yugur at Ethnologue (17th ed., 2013)</ref>
|рейтинг =
|күйі = Жойылуы қауыпты
|жойылды =
|санаты = [[Еуразия тілдері]]
|классификация =
[[Алтай тілдері]]
:[[Түркі тілдері]]
::[[Солтүстік-Шығыс тілдері]]<ref>{{cite book|title=Concise Encyclopedia of Languages of the World|first=|last=|volume=|others=Contributors Keith Brown, Sarah Ogilvie|edition=revised|year=2010|publisher=Elsevier|url=http://books.google.com/books?id=F2SRqDzB50wC&pg=PA1109&lpg=PA1109&dq=salars+oghuz&source=bl&ots=SPnuDbxHW6&sig=CFU07TBa1CkA9QeLcOj7LSoU-cY&hl=en&sa=X&ei=dg2GUPPfG6mB0QGis4HwCg&ved=0CDgQ6AEwAQ#v=onepage&q=salars%20oghuz&f=false|page=1109|isbn=0080877753|accessdate=24 April 2014| ref=harv }}</ref> (Northeastern Turkic<ref>{{cite book|title=The Mainz Meeting: Proceedings of the Seventh International Conference on Turkish Linguistics, тамыз 3-6, 1994|series=Turcologica Series|editor-first=Lars|editor-last=Johanson|volume=|others=Contributor Éva Ágnes Csató|edition=|year=1998|publisher=Otto Harrassowitz Verlag|url=http://books.google.com/books?id=cgNQdljvk70C&pg=PA28&lpg=PA28&dq=salar+oghuz&source=bl&ots=DCXu_gRpm1&sig=DHYwAlfcEka8ztNL_rtmho-B7Yw&hl=en&sa=X&ei=Lw-GUJjCBs6x0QHssoGoAw&ved=0CGQQ6AEwCQ#v=onepage&q=salar%20oghuz&f=false|page=28|isbn=3447038640|accessdate=24 April 2014| ref=harv }}</ref>)
|жазу = Қытай жазуы (?)
|ISO1 =
|ISO2 = tut
|ISO3 = ybe
}}
'''Батыс ұйғыр тілі''' (кейбір нұсқада: '''сары ұйғырлар тілі''') - түркі тілдерінің солтүстік-Шығыс тобына жататын тіл. Қытайдың [[Ганьсу]] [[Сунань-Ұйғыр автономды уез]], [[Синьцзян-Ұйғыр автономды аудан]]дарында таралған. Онымен 4 мындай адам сөйлейді. Айкын диалектілік белгілері жок, тек таулык және далалык говорларында дыбыстык, лексикалык ерекшеліктер кездеседі. Қазіргі таңда жазуы жоқ болып есептеледі. Кей мәлімет бойынша қытай жазуы қолданылады<ref>[http://russian.china.org.cn/russian/32217.htm Национальность югур]</ref>.

Бұл тілде Қытайдағы [[Ганьсу]] провинциясындағы Минхуа ұлттық автономды уезде тұратын «сары ұйғырлар» сөйлейді. Сары ұйғырлар б.з. 9 ғ-да енисей қырғыздарынан жеңіліп, жер аударып бір бөлігі Шығыс Түркістанға (қазіргі Солтістік-Батыс Қытайдағы [[Синьцзян]]), қалғандары осы жерге келген. Фонетикасы мен лексикасы қытай тілінің, тибет тілінің әсерін қабылдаған. Сары ұйғыр тілі көне ұйғыр тіліне жакын деген болжам бар, оған сөз басында /-дің, шығыс септігінің-tin формасының, көне сан жүйесінін (11-ден 29-ға дейін) колданылуы, есімдіктің екі түрлі септелуі т. б. дәлел болады. 18 г. басына дейін сары үйғырлар көне ұйғыр әдеби тілін пай- далануы мүмкін, бірак [[Тибет]]тің әсерімен көне ұйғыр жазуы ұмы- тылған. Казір Сары ұйғыр тілі тұрмыстыкдеңгейде ғана колданылады.<ref>Тіл білімі терминдерінің түсіндірме сөздігі — Алматы, «Сөздік-Словарь», 2005. ISBN 9965-409-88-9</ref>. 19 ғ. соңында Г. Н. Потанин, С. Г. Э. Маннергейм, С. Е. Малова, Э. Р. Тенишев ғалымдармен зерттелген.

Бұл тілге ең жақын болып Пуйо қырғыз тілі болып есептеледі.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Түркі тілдері}}

[[Санат:Түркі тілдері]]

← Ескі түзетулер	19:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Сары ұйғыр тілі - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Sibom: /* top */clean up, replaced: August → тамыз using AWB