https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B5%D0%BF%D1%82_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B 2026-09-07T21:51:02Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B5%D0%BF%D1%82_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B&diff=115706&oldid=prev 2026-06-26T06:26:45Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:26, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B5%D0%BF%D1%82_%D2%9B%D1%8B%D1%88%D0%B0%D1%81%D1%8B&diff=115705&oldid=prev 2016-02-26T03:45:41Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{taxobox<br /> |name = Сарепт қышасы<br /> |image = Mustard flowers.jpg <br /> |regnum = [[Өсімдіктер]]<br /> |unranked_divisio = <br /> |unranked_classis = [[Қос жарнақтылар]]<br /> |unranked_ordo = <br /> |ordo = <br /> |familia = [[Орамжапырақтар тұқымдасы]]<br /> |genus = [[Қырыққабат]] (''Brassica'')<br /> |species = '''''Сарепт қышасы'''''<br /> |binomial = ''Brassica juncea''<br /> |binomial_authority = <br /> |}}<br /> <br /> '''Сарепт қышасы''' ({{lang-la|Brassica juncea}}) - [[орамжапырақ тұқымдасы]], [[қырыққабат]] туысына жататын, бір жылдық шөп тектес өсімдік.<br /> <br /> == Ботаникалық сипаты ==<br /> [[Сурет:Brassica_juncea_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-168.jpg|thumb|left|180px|]]<br /> * Биіктігі 40-50 см-ге жуық.<br /> * Сабағы жұмыр, бұтақтары көп, жапырақтары кезектесіп орналасқан, құстың қауырсыны тәрізденіп тілімделген, жоғарылаған сайын жапырақтарының көлемі кішірейе береді, сағақтары қысқара түседі.<br /> * Гүлдері сары, шоғырланып тұрады.<br /> * Тұқымы майда, дөңгелек, қоңыр және сары түсті дәнектер. [[Мамыр]] айында гүлдейді. Жемісі [[маусым]] айында піседі.<br /> <br /> == Өсетін жері мен таралу аймағы ==<br /> Егінжай, бау-бақшаларда өсетін арамшөп. Табиғи түрі [[Сібір]]де және [[Орта Азия]]да , [[Моңғолия]]да, Солтүстік [[Қытай]]да кездеседі. [[Индия]]да, Қытайда, [[Кіші Азия]]да, [[Солтүстік Африка]]да және [[Еуропа]]ның кейбір жерлерінде мәдени өсімдік ретінде өсіріледі.<br /> <br /> == Құрамы ==<br /> Құрамында синигрин деген гликозид және мирозин деген [[фермент]] бар. Су тисе осы фермент синигрин гликозидімен химиялық реакцияға түседі де, [[эфир майлары]]н бөліп шығарады. Эфир майлары - өте [[у]]лы, сондықтан таза күйінде пайдаланылмайды. Өсімдік тұқымының әбден қурап кеткен кезінде иісі болмайды, бірақ жылы суға салып жібіте бастаса, иісі бұрқырап шыға келеді. Әуелгі кезде дәндерінің дәмі жоқ сияқты көрінгенімен, артынша дәндерінде өткір, тілді ойып жіберетіндей дәм пайда болады.<br /> <br /> == Емдік қасиеті және қолданысы ==<br /> Дәрілік мақсат үшін қышаның тұқымы пайдаланылады. Жасалған дәрілер тамаққа тәбет арттырып, асқазан сөлдерінің бөлінуін көбейтеді де, ас қорыту жұмыстарын жақсартады. Қыша тұқымының 200 грамын алып, жылы суға бұлау жасау үшін де пайдалануға болады. Мұндай бұлаулар қан айналысын жақсартады, қақырықтың бөлінуін күшейтеді. Кейде ваннадағы суға аяқты ғана батырып отырады. Бұл ем көбінесе жоғарғы тыныс жолдары мен өкпе қабынғанда өте жақсы нәтиже береді.<br /> &lt;br /&gt;<br /> Кейбір жағдайларда қолда дайын қыша болмай қалса, қыша тұқымын ұнтақтап, суға езіп қоймалжың етіп алады да, қалың қағазға жағып кептіреді. Осылайша үй жағдайында жасаған қышаны өкпе қабынғанда арқаға, қан қысымы кенет көтерілгенде жүрек тұсына, желкеге жапсырады. Тек оны алдын ала жылы суға малып алу керек.&lt;ref&gt;Қазақстанның дәрілік өсімдіктері. Іскендіров Әбіш. Алматы &quot;Қазақстан&quot; 1982, 188 бет.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> [[Санат:Дәрілік өсімдіктер]]<br /> [[Санат:Қазақстан флорасы]]<br /> [[Санат:Орамжапырақтар]]</div>

Kmoksy