https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D1%8E%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%82%D0%BE%D0%BDСамюель Хантингтон - Түзету тарихы2026-09-08T04:18:44ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D1%8E%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%82%D0%BE%D0%BD&diff=98118&oldid=prevModerator: 1 түзету2026-06-25T14:03:39Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">14:03, 2026 ж. маусымның 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BC%D1%8E%D0%B5%D0%BB%D1%8C_%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D1%82%D0%BE%D0%BD&diff=98117&oldid=prevOoligan: Better photo/ foto/ image2026-01-04T18:47:36Z<p>Better photo/ foto/ image</p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Тұлға|Есімі=Самюэль Филлипс Хантингтон|Сурет=Samuel P. Huntington (2004 World Economic Forum).jpg|Шынайы есімі={{Lang-en|Samuel Phillips Huntington}}|Туған кездегі есімі=Samuel P. Huntington|Туған күні=18.04.1927|Қайтыс болған күні=24.12.2008|Туған жері=[[Нью-Йорк]], [[Нью-Йорк (штат)|Нью-Йорк]], [[АҚШ]]|Қайтыс болған жері=Мартас-Винъярд, [[Массачусетс]], [[АҚШ]]|Азаматтығы={{USA}}|Әкесі=Ричард Томас Хантингтон|Анасы=Дороти Сэнборн|Мансабы=[[Геосаясат|Геосаясаттанушы]], [[Саясаттану|Саясаттанушы]], [[Әлеуметтану|Әлеуметтанушы]], <br />
[[Философ]], [[Жазушы]], [[Мұғалім|Университетінің оқытушысы]], [[Экономист]]|Commons=Samuel P. Huntington|Марапаттары=[[Гуггенхайм стипендиясы]],<br/><br />
[[Гравемайера атындағы сыйлық]]<br/>|Ұлты=[[АҚШ америкалықтары|американдық]]}}<br />
<br />
'''Самюэль Филлипс Хантингтон''' ([[Ағылшын тілі|ағылш]]: ''Samuel Phillips Huntington''; [[18 сәуір]] [[1927 жыл]], [[Нью-Йорк]] – [[24 желтоқсан]] [[2008 жыл]], Мартас-Винъярд, [[Массачусетс]]) — американдық [[саясаттану]]шы, әлемдік саясат пен халықаралық қатынастар саласының теоретигі, [[Гарвард университеті]]нің [[профессор]]ы.<br />
<br />
[[Демократия]] және саяси даму мәселелеріне көптеген еңбектерін арнады. Олардың ішінде: "Құбылмалы қоғамдардағы саяси тәртіп" (1968), "Американдық саясат: үйлесімсіздіктің болмай қоймауы" (1981), т.б. бар.<br />
<br />
Саяси жүйелерді, олардың саяси тұрақтылығына сүйене отырып жіктейді. Саяси тұрғыдан алғанда, елдер басқару түріне емес, басқарылу деңгейіне байланысты бір-бірінен ерекшеленеді. Мінеки, осы тұрғыдан алғанда ол мемлекеттерді күшті саяси жүйелі және әлсіз саяси жүйелі деп жіктейді. Ол жаңа "өркениет моделін" ұсынды. Әлемдік саясаттың жаңа фазасында дау-жанжалдың көзі [[идеология]] немесе [[экономика]] емес, мәдениет саласы болады. Негізгі дау-жанжалдар әртүрлі өркениетке жататын мемлекеттер, ұлттар арасында жүреді.<br />
[[Сурет:Kultur Erde.PNG|солға|нобай|494x494 нүкте|Хантингтон концепциясы бойынша құрылған өркениеттердің этномәдени бөлінісінің картасы (1996):<br/><span style="background-color:#008000">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> Ислам өркениеті <br><br />
<span style="background-color:#2f3699">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> Батыс өркениеті<br><br />
<span style="background-color:#804040">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> Африка өркениеті<br><br />
<span style="background-color:#6f3198">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> Латын Америка өркениеті<br><br />
<span style="background-color:#ff7e00">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> Үнді өркениеті<br><br />
<span style="background-color:#ed1c24">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> Жапон өркениеті<br><br />
<span style="background-color:#990030">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> Қытай өркениеті<br><br />
<span style="background-color:#990030">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> Буддистік өркениет<br><br />
<span style="background-color:#00b7ef">&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> Православиелік өркениет<br>]]<br />
Батыстық өркениеттегі дау-жанжалдарға басқарушылар, ұлттық-мемлекет және идеологиялық дау-жанжалдар тән. Әлемдік саясаттың батыстық даму фазасы "қырғи-қабақ соғыстың" аяқталуымен тәмамдалады. <br />
<br />
Енді Батыс және батыстық емес өркениеттер арасындағы өзара қарым-қатынас өзекті мәселеге айналды. Хантингтон "Өркениеттер қақтығысы" атты зерттеуінде ірі он өркениеттің өзара қарым-қатынасы туралы айтады. Олар: [[Батыстық өркениет|батыстық]], [[конфуциандық]], жапондық, [[Ислам өркениеті|исламдық]], үнділік, латын американдық, африкандық және православ-славяндық. Хантингтон өркениеттер арасында маңызды дау-жанжалдар тудыруы мүмкін бес себепті көрсетеді:<br />
* саяси идеология мен саяси тәртіптер арасындағы айырмашылықтардан гөрі, өркениеттік айырмашылықтар негіздірек;<br />
* өркениеттік өзін-өзі танудың өсуі, өркениеттер арасындағы айырмашылықтар мен ортақтың тереңдеуін түсіну;<br />
* ұлттық-мемлекеттердің идентификация көзі ретіндегі рөлінің әлсіреуі. Діннің идентификация көзіне айналуы;<br />
* батыстық емес елдердегі элитаның батыстандырудан бас тартуы және олардың өздерінің мәдени тамырларына қайта оралуы;<br />
* өркениет дау-жанжалдарының көзімен ерекшеліктер мен айырмашылықтар. Яғни, мәселенің "Сен кімсің?" тұрғысынан қойылуы.<br />
Әрине, Хантингтонның әлем болашағын осылай көруін маман-теоретиктер әртүрлі қабылдады. Дегенмен, ол ұсынған ғылыми тұжырым XX және XXI ғасырлар тоғысындағы әлемдік саясатты одан әрі қарай зерттеуге және болжауға итермеледі.<ref>Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007.<br />
ISBN 9965-32-491-3</ref><br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
<br />
[[Санат:1927 жылы туғандар]]<br />
[[Санат:АҚШ саясаттанушылары]]<br />
[[Санат:Профессорлар]]</div>Ooligan