https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BAСабақты етістік - Түзету тарихы2026-04-18T13:24:52ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA&diff=53091&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:56:09Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:56, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D2%9B%D1%82%D1%8B_%D0%B5%D1%82%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA&diff=53090&oldid=prevArystanbekBot: clean up, replaced: 1998 ж., → 1998 жыл, using AWB2014-05-30T14:14:32Z<p>clean up, replaced: 1998 ж., → 1998 жыл, using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''''Сабақты етістік'''''<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998<br />
ISBN 5-89800-123-9</ref> — [[табыс септігі]]ндегі сөзді керек ететін етістік түрі. Табыс септікті тура [[толықтауыш]]ты меңгеру немесе меңгере алмау қасиетіне қарай етістіктер салт және сабақты болып бөлінеді.<ref>Аханов К., Тіл білімінің негіздері, А., 1993;</ref> Салт және сабақтылық категориясы етістіктің [[грамматика]]лық семантикасымен байланысты қалыптасқан құбылыс. Оның субъекті мен объектінің [[грамматикa]]лық ([[синтаксис]]тік) қатынасын өзгертіп отыратын ішкі семантикалық мазмұны болады.<ref>Ысқақов А., Қазіргі қазақ тілі, А., 1991;</ref> Мысалы, құданы шақыр, ақиқатын біл, қымызды сапыр. [[Салт]] және сабақты етістіктер жіктелімі ежелден қалыптасқан құбылыс. [[М.Қашқари]] “[[Диуани лұғат ат-түрк]]” сөздігінде бір етістіктің бірде салт, бірде сабақты тұлғада жұмсалуына көптеген деректер келтірген. Мысалы, Ол меңе үстерді — Ол мені жеңуге тырысты. Ол қылмыш ышын үстерді — Ол істеген ісінен тануға тырысты.<ref>Томанов М., Қазіргі қазақ тілінің тарихи грамматикасы, А., 1988;</ref> Мұндай тілдік деректер 11 ғасырда сабақты және салт етістік категорияларының көрініс тапқанын көрсетсе, екінші жағынан, қазіргі тілімізде де бір [[етістік]]тің бірде [[салт]], бірде сабақты мәнде қолданылуы кең етек алғанын танытады. Сабақты етістіктер жасауда өзгелік етіс жұрнағы ерекше қызмет атқарады.<ref>Исаев С., Қазіргі қазақ тіліндегі сөздердің грамматикалық сипаты, А., 1998.</ref> [[Қазақ тілі]]ндегі салт етістіктер өзгелік етіс жұрнағы арқылы сабақты етістікке айналады. Мысалы, жеткіз, көндір, қуант, т.б.<ref>Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3</ref><br />
<br />
== Дереккөздер: ==<br />
<references/><br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
[[Санат:Қазақ тілі]]<br />
[[Санат:Лингвист]]<br />
<br />
<br />
{{stub}}</div>ArystanbekBot