Moderator: 1 түзету

2026-06-26T06:25:33Z

1 түзету

Мағыпар: үлгі

2026-02-10T18:21:00Z

үлгі

Жаңа бет

{{Елді мекен
|статусы = Қала
|қазақша атауы = Рустави
|шынайы атауы = {{lang-ka|რუსთავი}}
|сурет = Rustavi Square.JPG
|сурет атауы =
|жағдайы =
|ел = Грузия
|елтаңба =
|ту =
|елтаңба сипаттамасы =
|ту сипаттамасы =
|елтаңба ені =
|ту ені =
|lat_dir = N|lat_deg =41 |lat_min =32 |lat_sec =
|lon_dir =E |lon_deg =45 |lon_min =00 |lon_sec =
|CoordAddon =
|CoordScale =
|аймақ түрі = Аймақ
|аймағы = Квемо-Картли аймағы
|кестедегі аймақ =
|аудан түрі = Муниципалитет
|ауданы = Рустави муниципалитеті
|кестедегі аудан =
|қауым округі түрі =
|қауым округі =
|кестедегі қауым округі =
|қауым түрі =
|қауым =
|кестедегі қауым =
|ішкі бөлінісі =
|басшының түрi =
|басшысы =
|құрылған уақыты = IV ғ.
|алғашқы дерек =
|бұрынғы атаулары =
|статус алуы = 1948
|жер аумағы =
|биiктiктiң түрi =
|орталығының биiктігі = 350
|климаты = біркелкі ылғалдылық пен ыстық жазы бар қоңыржай климат
|ресми тілі =
|тұрғыны = 125 103
|санақ жылы = 2026
|тығыздығы =
|шоғырлануы =
|ұлттық құрамы =
|конфессионалдық құрамы =
|этнохороним =
|уақыт белдеуі = +4:00
|DST =
|телефон коды = +995 341
|пошта индексі =
|пошта индекстері =
|автомобиль коды =
|идентификатор түрі =
|сандық идентификаторы =
|ортаққордағы санаты =
|сайты =
|сайт тілі =
}}

'''Рустави''' ({{lang-ka|რუსთავი}}) — [[Грузия]]дағы қала және муниципалитет, [[Квемо-Картли аймағы]]ның әкімшілік орталығы.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/3278-goroda-i-regiony-gruzii.html|title=Города и регионы Грузии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-10|lang=}}</ref><ref>{{citeweb|url=https://gruziyainfo.ru/gorod-rustavi-v-gruzii/?utm_referrer=https%3A%2F%2Fyandex.kz%2F|title=Город Рустави в Грузии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-10|lang=}}</ref>
Рустави қаласының халқы 2026 жылы 125 103 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/ge/population-of-rustavi-10754.html|title=Население Рустави|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-10|lang=}}</ref>

== Географиялық сипаттамасы ==
Қала елдің оңтүстік-шығысында, Кура өзенінің жағасында орналасқан. Руставиден Тбилисидің орталығына дейінгі қашықтық шамамен 25 км. Әзербайжанмен шекарадан одан да аз қашықтықта орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://vestikavkaza.ru/articles/cto-nuzno-znat-pered-poezdkoj-v-rustavi.html|title=Что нужно знать перед поездкой в Рустави?|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-10|lang=}}</ref>

Руставидің ауа райы әдетте жұмсақ, жазы ыстық, қысы салқын. Жаздың орташа температурасы шамамен 25°C, ал қысқы температура 5°C-қа дейін төмендейді. Жауын-шашынның көп бөлігі көктем мен күз айларында түседі.<ref>{{citeweb|url=https://chemodansobran.ru/rustavi/|title=Рустави|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-10|lang=}}</ref>

== Тарихы ==
XI ғасырдағы грузин тарихшысы Леонти Мровелидің айтуынша, қазіргі Руставидің орнында бекініс болған, оның тұрғындары Александр Македонскийдің әскерлеріне сәтті қарсылық көрсеткен. Сол кезде бұл аумақ Картли мемлекетіне тиесілі болған, ал патша Трдат осында суару каналы мен ғибадатхана салған. Археологтар Мтквари өзенінің сол жағалауында Руставидің ізашары Бостан-Колаки ежелгі қаласының қалдықтарын тапты. V ғасырға қарай Рустави Грузия патшалығының маңызды мәдени және саяси орталығы болған. XI ғасырда Грузияға селжүк түріктері шабуыл жасады, ал қала босап, тек бекіністер қалды. Патша Давид Құрылысшы 1115 жылы Руставиді түріктерден қайтарып алуға қол жеткізді. Рустави бір ғасыр ішінде қайта салынды, бірақ көшпенділер мен ирандықтардың шапқыншылығы қаланың бейбіт өмірін бұзды. 1265 жылы Руставиді Алтын Орда күштері басып алды. XIV ғасырдың соңында Руставиді Темірдің ордасы толығымен қиратты.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/2122-Rustavi.html|title=Азия. Грузия. Квемо-Картли|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-10|lang=}}</ref>

XX ғасырға дейін Рустави орнында тарихи рөл атқармайтын шағын қоныс болды. 1921 жылы ауылды Қызыл Армия басып алған кезде өнеркәсіп дами бастады. Қаланың негізгі кәсіпорны металлургия зауыты болды, ол өзінің алғашқы өнімін 1950 жылы шығарды. 1948 жылы Рустави республикалық бағыныстағы қалаға айналды.
Кура өзені қазіргі Руставиді екі әкімшілік бөлікке бөледі: сол жағалау және оң жағалау. Қаланың ескі бөлігі өте көркем. Сталин мен Хрущев дәуіріндегі ғимараттар шағын дүкендер мен дүңгіршектермен, көше кафелері мен мейрамханаларымен қатар орналасқан.<ref>{{citeweb|url=https://chrontime.com/city-ge-Rustavi|title=Рустави|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-10|lang=}}</ref>

== Экономикасы және инфрақұрылымы ==
Қазіргі Рустави металлургия, машина жасау, химия және құрылыс материалдарын өндіру сияқты салалар дамыған. Сондай-ақ жеңіл және тамақ өнімдерін өңдеу кәсіпорындары бар. Бұрынғы КСРО-ның басқа қалалары сияқты, Руставидің көптеген кәсіпорындары бір кездері басқа аймақтардан келетін шикізат пен компоненттерге қатты тәуелді болды. Кеңес Одағының экономикалық жүйесі ыдырағаннан кейін олар ауыр дағдарысты бастан кешірді.<ref>{{citeweb|url=https://www.kavkaz-uzel.eu/articles/151784?ysclid=mlgud15g97399183031|title=Рустави.Кавказский Узел|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-10|lang=}}</ref>

== Көрікті жерлері ==
Рустави - Грузиядағы ең жас қала. Оның ресми түрде танылу мерзімі 1948 жылдан басталады. Дегенмен, қоныстың тарихы V ғасырға жатады, шіркеулер мен бекіністердің қирандылары сияқты кейбір тарихи ескерткіштер бүгінгі күнге дейін сақталған. Руставиде мыналарды көруге болады:
*Өлкетану мұражайы;
*Давид Гареджи жартас монастырі;
*Рустави алаңы;
*Құс мекені бар саябақ;
*Бекініс қабырғаларының қалдықтары бар мұнара;
*Болниси Сиони монастырі;
*Қорғаусыз қалған әуе қорғаныс базалары;
*Рустави орманы;
*Яглуджа тау жотасы.<ref>{{citeweb|url=https://womanadvice.ru/rustavi__lc6751|title=Рустави|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-10|lang=}}</ref><ref>{{citeweb|url=https://georoute.ge/Rustavi|title=Рустави|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-10|lang=}}</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{Грузия қалалары}}
[[Санат:Грузия қалалары]]

← Ескі түзетулер	06:25, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Рустави - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Мағыпар: үлгі