https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A0%D1%83%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BDРузбехан - Түзету тарихы2026-04-18T12:44:13ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A0%D1%83%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD&diff=56293&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:58:15Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:58, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A0%D1%83%D0%B7%D0%B1%D0%B5%D1%85%D0%B0%D0%BD&diff=56292&oldid=prevArystanbekBot: clean up, replaced: Пайдаланылған әдебиеттер → Дереккөздер using AWB2014-04-22T06:19:59Z<p>clean up, replaced: Пайдаланылған әдебиеттер → Дереккөздер using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Рузбехан''' Ғалым, қаласы ''[[Әбу-л-Хайр Фазлаллаһ ибн Рузбехан]]''.<ref>Қазақ энциклопедиясы, 7 - том</ref><br />
'''Рузбехан''', Абд ул-Хайр Фазлаллах ибн Рузбехан әл-Хунджи әл-Исфаhани (1457/58 – 1521/24 жылы шамамен) – 15 ғасырдың аяғы мен 16 ғасырдың бас кезінде парсы тілінде жазған тарихшы әрі әдебиетші. [[Орта Азия]] мен [[Қазақстан]]ның тарихы жөніндегі «Михман наме-и Бұхара», («Бұхара мейманының жазбасы») атты шығарманың авторы. Нақты өмірбаяндық мәліметтері жоқ.<ref>Тараз энциклопедиясы</ref><br />
==Шығармалары==<br />
Рузбеханның әкесі – Жемал әд-Дин Рузбехан ғұлама ғалым болған. Балалық шағы Шираз бен Исфаhанда өтті. Ол 25 жасында Хиджаз бен Египетке аттанып, сол кездегі ғылым ордаларынан дәріс алады. 15 ғ-дың аяғы мен 16 ғ-дың басында Орта Азия мен Иран билеушілерінің сарайларында жоғары лауазымды қызметтер атқарады. Әзербайжандағы Сұлтан [[Якуб]] Аққойлының сарайында қызмет етті (1478 – 90). 1491 – 92 ж. Аққойлы әулетіне арналған тарихи шығармасы «Тарих-и Аламар-йи Аминиді» аяқтады. Сұлтан Якуб қайтыс болғаннан кейін ол [[Әмір Темір]] әулетінің өкілі Сұлтан Хұсайын мырзаның қол астында қызмет істеді (1496 – 1506). 1504 жылы Қашанға шах Исмаил Сефевидің әскері басып кірді, сүнниттерге ойран салды. Рузбехан [[Иран]]ды тастап, [[Мауераннахр]]дағы Мұхаммед Шайбани ханның сарайына келді. Рузбехан Мұхаммед Шайбани ханның жақын адамы ретінде жорықтарда жанында болды, діни айтыстарға, әңгіме-кеңеске қатысып отырды. 1510 жылы Мұхаммед Шайбани хан қайтыс болған соң, Рузбехан оның жиені [[Ұбайдолла]] ханға қызмет етті. 1515 жылы оған «Сулук әл-мулук» атты саяси трактатын арнады. Рузбехан Орта Азия мен Қазақстан тарихнамасына «Михман наме-йи Бұхара» атты кітаптың авторы ретінде енді. Шын мәнінде онда 15 – 16 ғасырлардағы елдің әлеуметтік-экономикалық, мәдени және саяси өмірін, қазақтар мен көшпелі өзбектердің этникалық құрамын дәл сипаттаған. Рузбеханның қазақтардың тұрмысы, шаруашылығы, [[Оңтүстік Қазақстан]]ның [[Сырдария]] бойындағы қалаларының жай-күйі, Орта Азия мен Қазақстанның сауда-экономикалық байланыстары, Қазақ хандығы мен Шайбани әулеті билеушілерінің саяси қарым-қатынасы жөніндегі мәліметтері құнды.<br />
==Ғалымдар==<br />
Рузбехан шығармалары 15 – 16 ғасырлардағы Орта Азия мен Қазақстанның тарихын зерттеушісі ғалымдардың (А.Ю. Якубовский, М.Салье, М.П. Вяткин, П.П. Иванов, А.А. [[Семенов]], С.К. Ибрагимов, М.А. Абдураимов, Б.А. Ахмедов, Р.Джалилова) еңбектеріне арқау болды. «Михман наме-йи Бұхараның» қолжазбасы [[Ташкент]] пен [[Стамбұл]]да сақтаулы.<br />
==Сілтемелер==<br />
* [[Тарих]]<br />
* [[Әдебиетші]]<br />
* [[Парсы тілі]]<br />
== Дереккөздер: ==<br />
<references/><br />
<references/><br />
<br />
{{wikify}}<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
[[Санат:Тұлғалар]]<br />
<br />
<br />
{{stub}}</div>ArystanbekBot