https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B5%D1%80 2026-09-08T02:10:12Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B5%D1%80&diff=98268&oldid=prev 2026-06-25T14:03:40Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">14:03, 2026 ж. маусымның 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B5%D1%80&diff=98267&oldid=prev 2023-12-04T19:53:54Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Мемлекеттік қайраткер<br /> | Қазақша есімі = Розалин Картер<br /> | Шынайы есімі = Rosalynn Carter <br /> | Суреті = Rose Carter, official color photo, 1977-cropped.jpg<br /> | Атауы = Картер 1977 жылы<br /> | Сурет ені = <br /> | Титулы = [[АҚШ Бірінші Ханымы]]<br /> | Лақап аты = <br /> | Ту = Flag of the United States.svg<br /> | Елтаңба = <br /> | Басқара бастады = [[20 қаңтар]] [[1977 жыл]]<br /> | Басқаруын аяқтады = [[20 қаңтар]] [[1981 жыл]]<br /> | Президент = [[Джимми Картер]]<br /> | Ізашары = [[Бетти Форд]]<br /> | Ізбасары = [[Нэнси Рейган]]<br /> | Туған күні = 18.8.1927<br /> | Туған жері = [[Плейнс (Джорджия)|Плейнс]], {{туғанжері|Самтер (округ, Джорджия){{!}}Самтер округі|Самтер округінде (Джорджия)}}, [[Джорджия]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]<br /> | Қайтыс болған күні = 19.11.2023<br /> | Қайтыс болған жері = [[Плейнс (Джорджия)|Плейнс]], {{қайтысболғанжері|Самтер (округ, Джорджия){{!}}Самтер округі|Самтер округінде (Джорджия)}}, [[Джорджия]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]<br /> | Туған кездегі есімі = Элеанори Розалин Смит (Eleanor Rosalynn Smith) <br /> | Анасы = <br /> | Әкесі =<br /> | Жұбайы = [[Джимми Картер]]<br /> | Балалары = Джек, Чип, Джефф, Эми<br /> | Марапаттары = {{Қатар|{{Азаттық президенттік медалі}}}}<br /> | Қолтаңбасы = Rosalynn Carter Signature.svg<br /> | Монограммасы = <br /> | Сайты = <br /> | Commons = Rosalynn Carter<br /> }}<br /> '''Элеанор Розалин Смит Картер''' ({{lang-en|Eleanor Rosalynn Smith Carter}}, [[18 тамыз]] [[1927 жыл]], [[Самтер (округ, Джорджия)|Самтер, Джорджия]] – [[19 қараша]] [[2023 жыл]], [[Самтер (округ, Джорджия)|Самтер, Джорджия]]) — [[Америка Құрама Штаттары|америкалық]] саясаткер, [[АҚШ президенті]] [[Джимми Картер]]дің әйелі және 1977–1981 жылдары аралығында [[АҚШ Бірінші ханымы]]. <br /> <br /> == Өмірбаяны ==<br /> === Жастық шағы ===<br /> [[Сурет:Photograph of Rosalynn Carter at about Age 17.gif|солға|нобай|240x240 нүкте|Розалин Картер шамамен 1942 жылы]]<br /> Элеанор Розалин Смит [[Джорджия]]ның [[Самтер (округ, Джорджия)|Самтер]] округінде [[1927 жыл]]ы дүниеге келді. Оның әкесінің өзінің көлік жөндейтін шеберханасы болды, ал ол өзі фермер болды және анасы үй шаруасымен айналысып, тігінші болған. Элеанор он үш жаста болғанда оның әкесі [[лейкоз]]дан қайтыс болды. Отбасыда ең үлкен бала болғандықтан ол анасына екі інісі мен сіңлісін тәрбиелеуге көмектесті. Орта мектепті бітіріп, ол колледжге түседі. Алайда кейін оқуды тастап кетеді. <br /> <br /> === Отбасы ===<br /> Олардың отбасылары таныс болса да, Розалин Смит [[Джимми Картер|Джимми Картермен]] тек [[1945 жыл|1945 жылы]] танысады. Олар [[1947 жыл|1947 жылы]] шілдеде үйленеді. <br /> <br /> Жұбайларда төрт бала болды: <br /> * Джон Уильям «Джек» ([[1947 жыл|1947]])<br /> * Джеймс Эрл «Чип» ([[1950 жыл|1950]])<br /> * Доннел Джеффри «Джефф» ([[1952 жыл|1952]])<br /> * Эми Линн ([[1967 жыл|1967]]).<br /> <br /> === Саяси мансабы ===<br /> [[Сурет:Jimmy Carter and Rosalynn Carter - NARA - 178467.tif|солға|нобай|Джимми Картер және Розалин Картер]]<br /> [[1953 жыл|1953 жылы]] оның күйеуі теңіз флотындағы жұмысын тастап, қайтыс болған әкесінің ісің жалғастырады. Шындығында Розалин қаржы міндеттерін өзіне алып, ол күйеуінің бизнес бойынша серіктесіне айналды. <br /> <br /> [[1962 жыл|1962 жылы]] [[Джимми Картер]] [[Джорджия|Джорджия штатының]] сенатына кірді, ал [[1970 жыл|1970 жылы]] штат губернаторы болып тағайындалды. Осыдан бастап Розалин белсенді саяси өмір бастады. Басында ол жаңа міндеттерден қорқатын, бірақ кейін отандық және шетелдік делегацияларды қарсы алып, әлеуметтік іс-шараларға қатыса бастады. Сондай-ақ ол өзінің назарың есі ауысқандарға көп аударды. <br /> [[Сурет:Waylon Jennings Jessi Colter &amp; Rosalynn Carter.jpg|солға|нобай|Розалин Картер]]<br /> [[1975 жыл|1975 жылы]] Картер өзінің кандидатурасын президент лауазымына шығару туралы ойлана бастады. Күйеуінің ойын қолдап, Розалин оның сайлау компаниясына белсенді қатысты. Ол өзінің іс-сапарлары кезінде күйеуі туралы көп үгіттеді. Сайлауда озып, Картер президент ретінде [[1977 жыл|1977 жылы]] [[20 қаңтар|20 қаңтарда]] серт берді. Содан кейін инаугурациялық шеруден кейін Розалин Картер күйеуімен бірге қол ұстасып [[Ақ үй|Ақ үйге]] кірді. <br /> <br /> === Бірінші ханым ===<br /> Розалин күйеуінің саяси бағытын ұстанса да, кейбір сұрақтарда олар әр түрлі ойлы болды. Сөйтіп, Картерге қарсы ол өлім жазасына қарсы шығып, жүктілік туралы сұрақтарды әйелдің өзіне шешу құқығы үшін күресті. <br /> <br /> Розалин Картер жұбайының мүддесін шетелдік саяхаттарда және шетелдік басшылармен кездесулерде қолдады. [[1977 жыл|1977 жылы]] ол дипломатикалық өкіл ретінде [[Латын Америкасы|Латын Америкасына]] аттанады. Сауалнама бойынша соғыстан кейін Бірінші ханымдардың ішінде ең әйгілі және президенттердің әйелдерінің ішінде ең беделді болып танылды.<br /> <br /> === Қалған өмірі ===<br /> [[1980 жыл|1980 жылы]] Картер президенттік сайлауда [[Рональд Рейган|Рональд Рейганға]] ұтылып қалады. Алайда [[Ақ Үй|Ақ үйден]] кетсе де, Розалин саясатты қалдырған жоқ. [[1982 жыл|1982 жылы]] ол құқық қорғайтын Картер орталағының ортақ құрылтайшы болды, ал [[1987 жыл|1987 жылы]] ол қамқорлық институтын ашады. Бұл институттың басты жұмысы созылмалы аурулармен ауыратын адамдарға, мүгедектерге, шектелген неместе қартайған адамдарға қамқор ету.<br /> <br /> 2023 жылғы мамырда Картер Орталығы Розалин Картердің деменциямен ауырып қалғанын жариялады, ол кезде оның күйеуімен бірге туған қаласында тұрғаны белгілі болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cartercenter.org/news/pr/2023/statement-on-rosalynn-carters-health.html|title=Carter Family Statement about Health of First Lady Rosalynn Carter|lang=en|publisher=Картер орталығы}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20230530171434/https://www.cartercenter.org/news/pr/2023/statement-on-rosalynn-carters-health.html}}&lt;/ref&gt; 19 қарашада 96 жастағы Розалин Картер қайтыс болды.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/obituaries/rosalynn-carter-former-first-lady-dies-rcna62862|title=Rosalynn Carter, former first lady and tireless humanitarian who advocated for mental health issues, dies at 96|lang=en|publisher=[[NBC News]]|date=2023-11-19}} {{Wayback|url=https://web.archive.org/web/20231119202200/https://www.nbcnews.com/news/obituaries/rosalynn-carter-former-first-lady-dies-rcna62862}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> == Сілтемелер ==<br /> * [http://www.nndb.com/people/218/000023149/ Rosalynn Carter] <br /> * [http://rci.gsw.edu/ Rosalynn Carter Institute for Caregiving]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120322140951/http://rci.gsw.edu/ |date=2012-03-22 }}<br /> <br /> {{АҚШ Бірінші ханымдары}}<br /> <br /> [[Санат:Джорджия оңтүстік-батыс мемлекеттік университеті түлектері]]<br /> [[Санат:АҚШ феминизмі қайраткерлері]]</div>

Тұран