https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%A0%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D1%82 2026-04-18T09:28:33Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A0%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D1%82&diff=49497&oldid=prev 2025-04-25T18:26:35Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:26, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A0%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D1%82&diff=49496&oldid=prev 2014-05-07T08:14:56Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">Дереккөздер: </span>clean up, replaced: Пайдаланған әдебиеттер → Дереккөздер using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></span></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Реликт'''&lt;ref&gt;Қазақша энциклопедия 7 том.&lt;/ref&gt; (лат. relіctum — қалдық) — [[геология]]лық замандарда кеңінен таралған, осы кезде тек шағын алқаптарда сақталған [[өсімдік]]тер мен [[жануар]]лар түрлері немесе табиғи бірлестіктер. Реликттер өздері тіршілік еткен заманның жасымен: мыс., [[палеозой]] заманымен ([[латимерия]]), [[мезозой]] заманымен ([[гаттерия]], [[гинкго]]), [[кайнозой]] заманымен ([[секвойя]], [[қортық қайың]], т.б.) ерекшеленеді. [[Кайнозой]]дың мұздану немесе мұзданудан кейінгі кезеңінен сақталған Реликт өсімдіктер мен жануарлар [[палеонтология]]лық Реликтілер деп аталады.<br /> [[Қазақстан]]да нағыз Реликт жануарларға [[қоқиқаз]] бен [[реликт шағала]] жатады: олардың алғашқысы байырғы мекенінен тым алыстап кеткен, соңғысы тек [[Алакөл]]дің алабында ұялайды. Жануарлар мекенінің өзгеруі олардың тіршілік жағдайларының ұзақ уақыт өзгеріп отыруына байланысты. Қазір жұпартышқан, [[Мензбир суыры]], [[жалман]], [[Үстірт арқары]]ның таралу аймағы тарылып кетті. Ал [[Жетісу]] аяқтыбалығы Қазақстанда ғана сақталып қалған. Ертеде ылғалды жерлерді қоныс еткен, оңт. өңірлерге ғана тән кейбір жануарлар (''кіші аққұтан, сары құтан, сұлтан тауығы, қырғауыл, бірқазандар, т.б.'') Реликт жануар ретінде Каспий т-нің солт-нде тіршілік етеді. Қазақстанда Реликт өсімдіктер деп [[Шарын]] өз-нің аңғарында кездесетін шаған (ерен) тоғайын атауға болады. Ғалымдар ол тоғайдың жасын 25 млн. жылға теңеп отыр. Мұндай тоғай қазір [[АҚШ]]-тағы [[Колорадо штаты]]ндағы Үлкен [[каньон]]да ғана сақталған. “''Алтынемел''” ұлттық табиғи саябағында кездесетін тораңғы тоғайы да Р. түрге жатады. Мұздану кезеңінен сақталған [[Алматы облысы]]ндағы [[Шынтүрген]] шыршалы алқабы — бір кездегі солт. тайганың қылқан жапырақты орманының қалдығы. Мұндай Реликт түрлерге [[Бурабай]], [[Зерен]]ді өңіріндегі сфагнум мүгін, [[Қарқара]]лы алқабындағы шымтезекті батпақты [[биоценоз]]ды жатқызуға болады. Реликт түрлерінің ғыл. маңызы зор. Олардың таралу аймағы тарылып, санының азаюына байланысты қорғауға алынып, Қазақстанның'' “[[Қызыл кітабына]]”'' енгізілген.<br /> ==Дереккөздер==<br /> <br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==Толықтыру==<br /> <br /> {{wikify}}<br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Биология]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}</div>

ArystanbekBot