Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:06:17Z

1 түзету

CommonsDelinker: «:File:Tagore3.jpg» деген «:File:Rabindranath_Tagore_in_1909.jpg» дегенмен алмастырылды.

2015-11-06T08:08:05Z

«File:Tagore3.jpg» деген «File:Rabindranath_Tagore_in_1909.jpg» дегенмен алмастырылды.

Жаңа бет

{{Infobox Writer
| name = Рабиндранат Тагор
| image = Rabindranath Tagore in 1909.jpg
| imagesize =
| caption =
| pseudonym =
| birthname =
| birthdate = 7.05.1861
| birthplace = [[Калькутта]], [[Британдық Үндістан]]
| deathdate = 7.08.1941
| deathplace = [[Калькутта]], [[Британдық Үндістан]]
| occupation =
| nationality =
| period =
| genre = [[Өлең]], [[эссе]], [[новелла]], [[роман]]
| subject =
| movement = [[Бангладеш|Бенгалдық]] [[Өркендеу]]
| notableworks =
| spouse =
| partner =
| children =
| relatives =
| influences =
| influenced =
| awards = [[Сурет:Nobel prize medal.svg|20px]] [[Әдебиеттен Нобель сыйлығы]] ([[1913 жыл]])
| signature = Rabindranath Tagore Signature.svg
| website =
| portaldisp =
}}
'''Рабиндранат Тагор''' ({{lang-bn|রবীন্দ্রনাথ ঠাকুর}}, {{lang-en|Rabindranath Tagore}}, 7 мамыр 1861 — 7 тамыз 1941, [[Калькутта]], [[Британдық Үндістан]]) — [[Үндістан|үндінің]] ұлы ақыны мен жазушысы, сазгер әрі суретші, қоғам қайраткері. [[Азия]] жазушыларының арасындағы алғаш [[Нобель сыйлығы]]ның иегері.<ref name="ел">[http://www.elgazeti.kz/?p=7532 Тагор шығармаларымен тамсантқан – «Қызыл шұғыла»] — Ел газеті, 14.05.2011.</ref> [[Нобель комитеті]] белгілегендей, Тагордың ерекше рухани шығармалары мен жеке дара харизмасы оның Батыс қоғамы көзқарасындағы әулие бейнесін қалыптастырған.<ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1913/tagore-article.html Tagore and His India] — Nobelprize.org.</ref>

Тагор [[өлең]] жазуды 8 жасында бастаған.<ref>Rabindranath Tagore, Pratima Bowes. Songs and Poems. Transl. by P. Bowes. — East-West Publications (U.K.) Ltd. 1984. isbn = 085692055X</ref> 16 жасында ол өзінің алғашқы [[новелла]]лары мен [[драма]]ларын жазады, ақындық туындыларын Күн Арыстаны ({{lang-bn|Bhanushingho}}) [[бүркеншік ат]]ымен басып шығарады.<ref name=Thompson>Edward Thompson. Rabindranath Tagore — Poet and Dramatist. — Pierides Press, 2007 (бірінші басылым 1926). isbn = 978-1406789270</ref>

Тагордың мұрасын елуден астам дастандар мен өлеңдер жинағы («Гитанджали», «Го́ра», «Үй мен әлем»), романдар мен драмалар, жүзге жуық әңгімелер, көсемсөз, пьесалар, философия саласындағы жұмыстары, мектеп оқулықтары, аудармалар құрайды. Оның қаламұшы астынан «Халық рухы» атты [[Үндістан]]ның және «Менің алтын Бенгалиям» атты [[Бангладеш]]тің ұлттық [[әнұран]]дары шыққан. Сонымен қатар, 67 жастан бастап ол суретшілік, кескіншілік өнермен айналыса бастаған.<ref name="ел"/>

Сондай-ақ, Тагор Вишва Бхарати университетінің және Ауыл шаруашылығын қайта құру институтының ұйымдастырушысы болған. Адамгершілік пен туған елге деген сүйіспеншілік сезімдерін бойына сіңген Тагор өмір бойы [[Үндістан]] тәуелсіздігінің жақтаушысы болған.

== Өмірбаяны ==
=== Балалық пен жастық шақтары (1861—1877) ===
[[Сурет:Rabindranat Tagore 1873.jpg|thumb|left|upright|Рабиндранат 12-13 жасында]]
Рабиндранат Тагор [[Калькутта]]ның солтүстігінде орналасқан Джорасанко Тхакур Бари алпауыт қожалығында дүниеге келді. Ол Дебендранатх Тагор (1817—1905) мен Шарада Девидің (1830—1875) кенже баласы болды.<ref name=Dutta>Dutta K., Robinson A. Rabindranath Tagore: The myriad-minded man — Bloomsbury, 1995. isbn = 0747520046</ref> Тагорлар тегі өте көне болып есептеледі, бабалардың біреуі — Ади Дхарм — жаңа діннің қалаушысы болып табылады. Рабиндранаттың әкесі [[брахман]] болғандықтан, Үндістанның әулие жерлеріне жиі сапар шеккен. Анасы, Рабиндранатқа 14 жас толғанда, қайтыс болады.<ref name=Thompson/>

Тагорлар әулеті өте әйгілі болды және ірі жер қожалығын иеленді. Олардың үйіне талай көрнекті жазушылар, музыканттар мен қоғам қайраткерлері келіп тұрған болатын. Рабиндранаттың ең үлкен ағасы Двиджендранатх [[математика]], [[музыка]] мен [[поэзия]]мен айналысқан, ал ағалары Диджендранатх пен Джотириндранатх танымал [[Пәлсапа|философтар]] мен [[Драматургия|драматургтер]] болған. Рабиндранаттың жиені Обониндранатх қазіргі бенгалдық сурет өнерін қалаушылардың бірі болып есептеледі.<ref name=Tagor>Рабиндранат Тагор. Собрание сочинений. — М.: Государственное издательство художественной литературы, 1961.</ref>

5 жасында Рабиндранат Шығыс семинариясына оқуға барды, кейін Қалыпты мектебі деп аталатын оқу орнына аударылды.<ref name=Tagor/> [[1873 жыл]]ы [[14 ақпан]]да Тагор әкесімен Калькуттадан шығып, бірнеше ай бойы саяхатқа бөленді. Олар Шантиникетан әулеттік жер қожалығына кіріп шығып, [[Амритсар]]да тоқтаған болатын. Жас Рабиндранат [[тарих]], [[арифметика]], [[геометрия]], [[ағылшын тілі]] мен [[санскрит]]ті және басқа пәндерді оқып, [[Калидаса]] шығармашылығымен танысып, жақсы деңгейлі үйдегі білім алыпты. Өзінің «Естеліктерінде» Тагор келесіні еске түсіреді:<ref name=Dutta/><ref name=Tagor/>

{{start citation}}Рухани тәрбие бізге сәттілікпен берілген болатын, себебі бала шағымызда біз туған, бенгал тілінде дәріс алдық… Барлық жерде ағылшындық тәрбие беру керектігі жайында қайталанып отырса да, менің ағам бізге «бенгалдық» білімін беру ойын берік ұстанды.{{end citation}}

<center>
<gallery widths="170px" heights="180px">
Сурет:Darokanath_Tagore.jpg|Атасы Дварканатх Тагор
Сурет:Portait of Devendranath Tagore.jpg|Әкесі Дебендранатх Тагор
Сурет:Sarada Devi.jpg|Анасы Шарада Деви
Сурет:Dwijendranath_Tagore.jpg|Ағасы Двиджендранатх Тагор
</gallery>
</center>

=== Алғашқы жарияланымдары және Англиямен таныстық (1877—1901) ===
[[Сурет:Tagore in London 1879.jpg|thumb|left|upright|Англияда, 1879 жыл]]
[[Сурет:Rabindranath-Tagore-Mrinalini-Devi-1883.jpg|thumb|right|170px|Әйелі Мриналини Девимен бірге, 1883 жыл]]
[[Вишну]]лік поэзияға шабыттанып, 16 жастағы Рабиндранат [[майтхили]] стиліндегі поэма жазады және оны «Бхароти» жорналында Бхану Шингхо атымен жариялайды. Түсініктемеде поэма XV ғасырда жазылып, қолжазбасы ескі мұрағатта табылған деп келтірілді; сарапшылар шығарманы жақсы қарсы алды.<ref name=Kripalani>Крипалани К. Рабиндранат Тагор. Жизнь замечательных людей. — М.: Молодая гвардия, 1983.</ref> [[1877 жыл]]ы аталған жорналда «{{comment|Бикхарини|Қайыршы әйел}}» атты шығармасы жарияланады, бұл бенгал тіліндегі алғашқы әңгіме болып есептеледі.<ref name=Chakravarty>A Tagore reader. Ed. by Amiya Chandra Chakravarty. — Beacon Press, 1966. isbn = 9780807059715</ref>

[[1878 жыл]]ы Тагор [[Брайтон]]ның бұқаралық мектебіне түсті. Кейін ол [[Лондон]]ның Университеттік колледжінде [[құқық]]ты оқуды бастады. Бірақ аз уақытта оны тастап, ағылшын әдебиетін ([[Шекспир Уиллиам|Шекспир]], [[Браун, Томас|Томас Браун]], тағы басқалар) зерттеуіне көшті.<ref name=Thompson/> Рабиндранат [[ғылыми дәреже]]сін алмай, [[1880 жыл]]ы Бенгалияға оралады.

[[1882 жыл]]ы ол «Кешкілік әндер» жинағын, ал [[1883 жыл]]ы «Таңғы әндер» жинағын жазып шығарады.

1883 жылдың 9 желтоқсанында Рабиндранат Тагор өзі сияқты брахмандар әулетінен шыққан Мриналини Девиге (Бхабатарини, 1873—1902) үйленеді. Оларда бес бала туады: қыздары Мадхурилата (1886—1918), Ренука (1890—1904), Мира (1892—?), және ұлдары Ратхиндранатх (1888—1961) пен Саминдранатх (1894—1907).<ref name=Dutta/><ref name=Kripalani/> 1890 жылы Тагорға Шилайдах атты орасан зор жер иелігі басқаруына берілді, сегіз жылдан кейін әйелі мен балалары да осы жерге келеді.

[[1890 жыл]]ы Тагор өзінің ең белгілі туындылардың бірін — «Сүйіктінің бейнесі» поэмасын — жариялайды. Кейінгі жылдары Тагор әулеттің жер қожылығын аралап, ондағы ауылдық тұрғындармен қатынасқан болатын. 1891—1895 жылдары ол Бенгалияның ауылдық тұрмысын және басқа да мәселелерді кекесінмен әрі байсалдылықпен кескіндеген әңгімелерді шығарады.<ref name=Dutta/>

=== Шантиникетан және Нобель сыйлығы (1901—1932) ===
[[Сурет:Rabindranath Tagore Hampstead England 1912.jpg|thumb|left|upright|[[Хампстед]]те, 1912 жыл]]
[[Сурет:Tagore-THU.jpg|thumb|Цинхуа университетінде, 1924 жыл]]

== Дереккөздер ==
<references/>

== Сілтемелер ==
{{Commons|Category:Rabindranath Tagore}}
* {{cite web
| url = http://tagoreweb.in/
| title = The Complete Works of Rabindranath Tagore
| accessdate = 2011-10-23
| lang = bn
| description = Рабиндранат Тагор шығармаларының ағылшынша мен бенгалша нұсқалары
| archiveurl = http://www.webcitation.org/60pvuA5v6
| archivedate = 2011-08-10
}}
* {{cite web
| url = http://www.litera.ru/stixiya/authors/tagor.html
| title = Рабиндранат Тагор өлеңдері
| accessdate = 2011-10-23
| description = Орысшаға аудармалары
| lang = ru
| archiveurl = http://www.webcitation.org/60pvtxS3Y
| archivedate = 2011-08-10
}}
* {{cite web
| url = http://www.omkara.ru/library/tagore
| title = Эйнштейна мен Тагордың сұхбаттары
| accessdate = 2011-10-23
| description = 1930 жылдың 14 шілдесі мен 19 тамыз күндері өткен
| lang = ru
| archiveurl = http://www.webcitation.org/60pvvHvFF
| archivedate = 2011-08-10
}}

[[Санат:Үндістан тұлғалары]]
[[Санат:Әдебиеттен Нобель сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:1861 жылы туғандар]]
[[Санат:1941 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Ақындар]]
[[Санат:Жазушылар]]
[[Санат:Үндістан сазгерлері]]

← Ескі түзетулер	19:06, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Рабиндранат Тагор - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

CommonsDelinker: «:File:Tagore3.jpg» деген «:File:Rabindranath_Tagore_in_1909.jpg» дегенмен алмастырылды.