Moderator: 1 түзету

2026-06-26T06:25:28Z

1 түзету

01:17, 2026 ж. наурыздың 12 кезіндегі 1nter pares деген

2026-03-12T01:17:01Z

Жаңа бет

{{Елді мекен
|статусы = Қала
|қазақша атауы = Пхеньян
|шынайы атауы = {{lang-ko|평양직할시}}
|сурет = Pyongyang montage.png
|жағдайы = Астана
|ел = Солтүстік Корея
|елтаңба =
|ту =
|елтаңба сипаттамасы =
|ту сипаттамасы =
|елтаңба ені =
|ту ені =
|lat_dir = N|lat_deg = 39|lat_min = 1|lat_sec = 48
|lon_dir = E|lon_deg = 125|lon_min = 43|lon_sec = 48
|CoordAddon = type:city(3702757)_region:KP
|CoordScale =
|шекара түрі =
|кестедегі шекара =
|ел картасының өлшемi =
|аймақ картасының өлшемi =
|аудан картасының өлшемi =
|аймақ түрі =
|аймағы =
|кестедегі аймақ =
|аудан түрі =
|ауданы =
|кестедегі аудан =
|қауым түрі =
|қауым =
|кестедегі қауым =
|ішкі бөлінісі =
|басшының түрi =
|басшысы =
|құрылған уақыты =
|алғашқы дерек =
|бұрынғы атаулары = Вангомсон, Рюгён, Кисон, <br>Хвансон, Наннан, Согён, <br>Содо, Хогён, Чанан, Хэйдзё
|статус алуы =
|жер аумағы = 315
|биiктiктiң түрi =
|орталығының биiктігі = 29
|климаты =
|ресми тілі =
|тұрғыны = 4 138 187
|санақ жылы = 2010
|тығыздығы =
|шоғырлануы =
|ұлттық құрамы =
|конфессионалдық құрамы =
|этнохороним =
|уақыт белдеуі = +9:00
|DST =
|телефон коды = +850 2 ххххххх
|пошта индексі =
|пошта индекстері =
|автомобиль коды =
|идентификатор түрі =
|сандық идентификаторы =
|ортаққордағы санаты = Pyongyang
|сайты =
|сайт тілі =
}}
'''Пхеньян''' ({{lang-ko3|평양|平壤}}, ''Пёңяң'') — [[Корей Халық Демократиялық Республикасы]]ның (Солтүстік Кореяның) астанасы. Пхеньян елдің әкімшілік, мәдени және тарихи орталығы болып табылады. "Пхенья́н" сөзі корей тілінде " кең жер", "жайлы орын" деген мағынаны білдіреді. 1946 жылы қала Пхёнан-Намдо шет аймағынан шығарылып, қаланың тікелей бағындырушылық мәртебесін алды, яғни провинцияның деңгейіндегі әкімшілік мәртебесі.

== Тарихы ==
=== Хронологиясы ===
Аңыз бойынша, Пхеньян [[б.з.д. 2334 жыл]]ы [[Вангомсон]] ({{lang-ko3|왕검성|王儉城}}) деген атаумен құрылған болатын. [[Кочосон]] ежелгі корей мемлекетінің астанасы болды. Алайда бұл уақыт кейбіреулердің есептеуі бойынша, біздің заманымыздың басында құрылған деген болжаммен дау туғызады.

[[Б.з.д.108 жыл]]ы [[Хань династиясы]] Кочосонды сол жерде бірнеше әскери округтерінің негізін қалап, жаулап алған болатын.Олардың бірінің астанасы [[Лолан]] округі заманауи Пхеньянның тұсында негізі қаланды. Лолан сол аймақта 313 жылы күш жинаған [[Когурё]] мемлекетінің басып алуына дейін басымдылық танытқан бірден-бір күш болды.

427 жылы [[Ван (титул)|ван]] Когуре мемлекеттің астанасын Пхеньянға ауыстырды. [[668 жыл]]ы [[Силла]] корея мемлекеті қытайдың Тан династиясымен бірігіп, Когурені басып алды. Қала солтүстік көршісі Пархэмен шекаралас боп, Силланың құрамына кірді.Силланың орнына Корё династиясы келді. Бұл кезеңде Пхеньян өз ықпалын күшейтіп, Согён (서경; 西京; «Батыс астана»), деп аталды, алайда шынымен де Коренің астанасы Пхеньян ешқашан да болмаған еді.Чосон династиясының заманында провинцияның астанасы [[Пхенандо]], ал 1896 жылдан бастап, [[Жапония]]ның отарлық басқыншылығына дейін провинция астанасы [[Пхёнан-Намдо]] болды.

[[1945 жыл]]ы [[Корея]] тәуелсіздігін алып, Пхеньян солтүстікте құрылған Корей жартылай аралындағы мемлекеттің [[КХДР]] уақытша астанасы болып, [[КСРО]]-ның ықпалында қалып қойды (тұрақты астана деп мемлекеттен "уақытша" алыстаған Сеул есептелді.) [[Корей соғысы]]ның кезінде әуе арқылы бомбылаудан қатты зардап шекті, [[1950 жыл]]дың қазаны мен желтоқсаны аралығында [[БҰҰ]] әскерлері болған еді. Кеңес Одағының көмегімен соғыстан кейін қала тез арада қайта қалпына келтірілді.

== Географиясы ==
[[Сурет:Pyongyang satellite image 2007-08-22.jpg|thumb|left|250px| Пхеньянның космостық суреті ( 2007ж. 22 тамыз, спутник [[LandSat-5]])]]

Сары теңізге құятын [[Тэдонган]] (Тэдон) өзенінің жағалауында орналасқан.Провинция мәртебесімен жекеше әкімшілік бірлікті түзеді. Басқа өзен [[Потхонган]] қаласы арқылы өтеді.

== Әкімшілік бөлініс ==
[[Сурет:Changwang Street in Pyongyang.jpg|thumb|Чанван көшесі(Пхеньян).]]

Округа:
{| width="100%"
|---- valign="top"
| width="50%" |
* Мангёндэ-гуйок ({{lang-ko|만경대구역, 萬景台區域}})
* Моранбон-гуйок ({{lang-ko2|모란봉구역, 牡丹峰區域}})
* Потхонган-гуйок ({{lang-ko2|보통강구역, 普通江區域}})
* Пхёнчхон-гуйок ({{lang-ko2|평천구역, 平川區域}})
* Ракран-гуйок ({{lang-ko2|락랑구역, 樂浪區域}})
* Рёкпхо-гуйок ({{lang-ko2|력포구역, 樂浪區域}})
* Рёнсон-гуйок ({{lang-ko2|룡성구역, 龍城區域}})
* Садон-гуйок ({{lang-ko2|사동구역, 寺洞區域}})
* Самсок-куйок ({{lang-ko2|삼석구역, 三石區域}})
* Сонгё-гуйок ({{lang-ko2|선교구역, 船橋區域}})
|
* Сосон-гуйок ({{lang-ko2|서성구역, 西城區域}})
* Сунан-гуйок ({{lang-ko2|순안구역, 順安區域}})
* Сынхо-гуйок ({{lang-ko2|승호구역, 勝湖區域}})
* Тондэвон-гуйок ({{lang-ko2|동대원구역, 東大院區域}})
* Тэдонган-гуйок ({{lang-ko2|대동강구역, 大同江區域}})
* Тэсон-гуйок ({{lang-ko2|대성구역, 大城區域}})
* Хёнджесан-гуйок ({{lang-ko2|형제산구역, 兄弟山區域}})
* [[Чунгу-гуйок]] ({{lang-ko2|중구역, 中區域}})
* Ынджон-гуйок ({{lang-ko2|은정구역, 恩情區域}})
|}
Уезды:
{| width="100%"
|---- valign="top"
| width="50%" |
* Кандонгун ({{lang-ko2|강동군, 江東郡}})
* Каннамгун ({{lang-ko2|강남군, 江南郡}})
|
* Санвонгун ({{lang-ko2|상원군, 祥原郡}})
* Чунхвагун ({{lang-ko2|중화군, 中和郡}})
|}

== Білімі ==
Пхеньянда елдің алдыңғы қатарлы бірнеше Жоғрғы оқу орындары орналасқан:
* оқу орны — [[Ким Ир Сен атындағы Университет]].
* [[Хан Док Су атындағы Пхеньян жеңіл өнеркәсібі институты]]

== Танымал тұлғалар ==
* [[Ким Чен Ир]] ([[1941]]—[[2011]])
* [[Ким Ир Сен]] ([[1912]]—[[1994]])

== Туысқан қалалар ==
Пхеньянда үш туысқан қала бар:
* {{flagicon|Непал}} [[Катманду]], [[Непал]]
* {{flagicon|Индонезия}} [[Джакарта]], [[Индонезия]]
* {{flagicon|Ресей}} [[Мәскеу]], [[Ресей]]

== Галерея ==
<gallery>
Image:Dprk pyongyang 2 korea monument 05.jpg|[[Қауысу аркасы|Қауысу аркасы - Кореяның бірігуіне арналған монумент]]
Image:Dprk pyongyang cemetery 05.jpg|[[Тэсон тауы]]ндағы революционерлердің мемориалды зираты
|Пхеньян киностудиясындағы мүсін
Image:Dprk pyongyang hotel rugen 05 s.jpg|Құрылысы аяқталмаған [[Рюгён қонақ үйі|«Рюгён» қонақ үйі]]
Image:Dprk pyongyang kim mausoley view 05.jpg|[[Кымсусан мемориалды сарайы]] - Ким Ир Сен мавзолейі

Image:Dprk pyongyang metro station 05.jpg|«Пухын (Өркендеу)» метро бекеті
Image:Dprk pyongyang tchholima 05.jpg|Чхоллима монументі
Image:Dprk pyongyang triumph gate 05.jpg|Салтанат қақпасы
Image:Dprk pyongyang tv tower 05.jpg|[[Пхеньян телемұнарасы]]
</gallery>

== Әдебиет ==
* Андрей Ланьков: ''Северная Корея: вчера и сегодня.'' Восточная литература, Мәскеу, 1995
* Guy Delisle: ''Pyongyang: A Journey in North Korea.'' Drawn & Quarterly, 2005, ISBN 1-896597-89-0{{ref-en}}
* Chris Springer: ''Pyongyang: The Hidden History of the North Korean Capital.'' Saranda Books, 2003, ISBN 963-00-8104-0{{ref-en}}
* Arno Maierbrugger: ''Nordkorea-Handbuch. Unterwegs in einem geheimnisvollen Land.'' Trescher, Berlin, 2004, ISBN 3-89794-039-6{{ref-de}}

== Сілтемелер ==
* [http://www.pyongyang-metro.com/ Пхеньянское метро] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190414230105/http://www.pyongyang-metro.com/ |date=2019-04-14 }}
* [http://hrono.ru/statii/2003/lanzapis.html Ланьков А. Н. — «Пхеньян и пхеньянцы. Заметки советского стажёра»]
* [http://mycicerone.ru/wiki/Пхеньян Достопримечательности Пхеньяна] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190421083641/http://www.mycicerone.ru/wiki/%D0%9F%D1%85%D0%B5%D0%BD%D1%8C%D1%8F%D0%BD |date=2019-04-21 }}
* [http://www.tema.ru/travel/north-korea-1/ Артемий Лебедев в Северной Корее]
* [http://www.tema.ru/travel/north-korea-2/ Артемий Лебедев в Северной Корее, часть 2]
* [http://www.tema.ru/travel/north-korea-3/ Артемий Лебедев в Северной Корее, часть 3]

{{Азия елордалары}}

[[Санат:КХДР қалалары]]
[[Санат:Азия елордалары]]
[[Санат:Пхеньян]]
[[Санат:Миллионер қалалар]]

← Ескі түзетулер	06:25, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Пхеньян - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

01:17, 2026 ж. наурыздың 12 кезіндегі 1nter pares деген