https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80Поляриметрлік әдістемелер - Түзету тарихы2026-09-08T07:15:46ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80&diff=38569&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:14:45Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D1%8F%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BB%D1%96%D0%BA_%D3%99%D0%B4%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80&diff=38568&oldid=prevArystanbekBot: clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using AWB2014-06-16T05:24:05Z<p>clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Поляриметрлік әдістемелер'''<br />
<br />
Сандық өлшеу негізінде алынған ерітінді [[концентрация]]сы мен [[поляризация]]лану жазықтығының айналу бұрышын байланыстыратын (1) және (2) теңдеуін қарастырайық.<br />
<br />
[[Сурет:Толқын ұзындығы.PNG]] (1)<br />
<br />
φ = α<sup>t</sup><sub>λ</sub>М (2)<br />
<br />
Алайда бұл теңдеулер бойынша тікелей есептеу жүргізу сирек. Поляризациялау жазықтығының меншікті және мольдік айналуы да концентрацияға тәуелді. Сондықтан іс жүзінде айналу бұрышы координатында [[градуирлеу]] график әдісі колданылады.<br />
<br />
[[Қант өндірісі]]нде пайдаланатын сахариметр дәрі-дәрмек, парфюмер, тамақ және сол сияқты тағы басқа өндіріс салаларында да жиі қолдау тапты.<br />
<br />
[[Сахароза]]ларды анықтау кезінде оптикалық активті зат жоқ болған жағдайда 1 теңдеуін пайдаланады:<br />
<br />
[[Сурет:6 5Сахароза анықтау теңдеу.JPG]] (3)<br />
<br />
Сахарозаның қанттардан басты айырмашылығы - ол қышқылдық гидролизге ұшырайды:<br />
<br />
[[Сурет:Реакция6 6.JPG]] (4)<br />
<br />
Моноқанттардың қоспасын инвертирленген қант, ал [[гидролиз]] реакциясын [[инверсия]] деп атайды. Осы реакция нәтижесінде меншікті айналу +66,5° пен - 19.8° аралығында өзгереді. Сахарозаның<br />
құрамын есептеу инверсияға дейінгі және одан кейінгі айналуды өлшеуге мүмкіндік береді. Әдетте сахароза ерітіндісінен 100,0 мл алады да, оның айналуын өлшейді. Содан кейін оған 10,0 мл ерітінді<br />
қосып, оны 70°С-ға дейін он минут инверсия толық аяқталғанға дейін қыздырады. Қалыпты жағдайға дейін салқындатып, қайтадан өлшейді. Үлгі ерітіндідегі сахароза мөлшерін келесі теңдеу бойынша есептейді:<br />
<br />
[[Сурет:Сахароза мөлшер.JPG]] (5)<br />
<br />
мұндағы Δα - айналу бұрышындағы өзгерісі, α<sup>20</sup><sub>D(x)</sub> - өзге активті<br />
заттардың меншікті айналуы, m<sub>x</sub> - осы активті қоспаның массасы.<br />
Екі бірдей оптикапық активті заттың қоспасын талдағанда,<br />
олардың біреуі әйтеуір бір [[Ферменттер|ферменттің]], не [[катализатор]]дың әсерінен<br />
бұзылса, айналудың тәуелділігін өлшей отырып, химиялық реакция<br />
реттілігін реагент пен ферментке қатысты ескере отырып өлшейді.<br />
Сызба қисығының көлбеулігі немесе оның математикалық өңделуі<br />
бойынша әрбір құрамдас бөліктің мөлшерін есептеуге болады.<br />
Оптикалық активті заттың қоспасын спектрополяриметр<br />
көмегімен де талдауға болады. Талдаулардың-мұндай әдістемесі<br />
бояулы заттар қоспасын талдаудағы спектрофотометрлік одіске<br />
жақын. Есептеу формулалары ондағы тиісті коэффициенттерді<br />
ауыстырғанда өз мәнін сақтайды. Егер спектрдің зерттелетін<br />
аймағында қоспадағы бір не екі зат нөлдік [[толқын ұзындығы]]на ие<br />
болса, онда талдау дәлдігі артады. Өйткені, мұндай толқын<br />
ұзындығында айналу бұрышы тек екінші құрамдас бөліктің ғана<br />
концентрациясымен анықталатын болады.<br />
<br />
Спектрополяриметрлік әдіспен өлшеу нәтижесінде көптеген Органикалық және координациялық қосылыстардың құрылымы мен қасиеттері жайлы аса маңызды деректер алынады. Коттон эффектісі<br />
стереохимиялық орналасуды колданумен, жекеленген топтардың және басқа қосылыстардың құрылым ерекшеліктерімен байланысты. Спектрополяриметрияның басқа да оптикалық, атап айтқанда,<br />
спектрофотометрлік әдістермен үйлесуі талданатын қоспаның сапалық, мөлшерлік, құрылымдық құрамы жайлы мәлімет береді. Ал Кронинг-Кремер теоремасы мен сіңіру спектрі бойынша<br />
оптикалық айналу дисперсия кисығын болжауға және тұжырымдауға болады.<br />
<br />
Аналитикалық практикада әр түрлі қосылыстардың спектрополяриметрлік, спектрофотометрлік және басқа да физика-химиялық қасиеттерін байланыстыратын әр түрлі эмпирикалық жалпылау<br />
пайдаланылады.<ref>Құлажанов Қ.С.Аналитикалық химия: II томдық оқулық . II - том. Оқулық. Алматы:«ЭВЕРО» баспаханасы, 2005. - 464 б. ISBN 9965-680-95-7</ref><br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
[[Санат:Аналитикалық химия]]<br />
[[Санат:Химия]]<br />
[[Санат:Ғылым]]</div>ArystanbekBot