https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9F%D0%B8%D1%80%D0%B8%D1%82Пирит - Түзету тарихы2026-04-18T10:51:57ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9F%D0%B8%D1%80%D0%B8%D1%82&diff=19143&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:01:20Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:01, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9F%D0%B8%D1%80%D0%B8%D1%82&diff=19142&oldid=prevBatyrbek.kz: clean up, replaced: энцклопедия → энциклопедия using AWB2016-01-21T10:13:21Z<p>clean up, replaced: энцклопедия → энциклопедия using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Pyrite from Ampliación a Victoria Mine, Navajún, La Rioja, Spain 2.jpg|thumb|Пирит]]<br />
<br />
'''Пирит''' ({{lang-el|pyrіtes lіthos}} — отты тас) — Ашық сары түсті, көбінесе текше кристалдар түрінде ұшырасатын минерал — темір сульфиді. Табиғатта ең жиі кездесетін сульфид болып табылады. Синонимі — күкіртті колчедан; темір колчеданы.<ref>Мұнай және газ геологиясы терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. Жалпы редакциясын басқарған Қазақстанға еңбегі сіңген мұнайшы — геологтар Т.Н. Жұмағалиев, Б.М. Куандықов, [[2000]]. — 328 бет.</ref><br />
<br />
Химиялықформуласы: FeS<sub>2</sub> (Fe — 46,6%, S — 53,4%). Минералдың құрамына қоспа түрінде Cu, Au, As, Te, Se, т.б. кіреді. Кубтық сингонияда кристалданып, [[куб]], [[октаэдр]], куб-октаэдр, т.б. кристалдар түзеді. Түсі қоладай сары, жылтырлығы металл типтес, сызығы қара көк, жымдастығы нашар жетілген; қаттылығы 6 — 6,5, тығыздығы 5 г/см3, морт. Пирит — жер қыртысында ең көп таралған минералдардың бірі, жаратылысы эндогенді, экзогенді, метаморфты; электр тогын нашар өткізеді. Магмалық жыныстарда, скарндарда, гидротермалық желілерде [[халькопирит]], ал колчедандық және полиметалл кендерінде [[галенит]], [[сфалерит]], [[арсенопирит]], солғын кентастармен бірге шоғырланады. Пирит күкірт қышқылын (H<sub>2</sub>SO<sub>4</sub>) алуда қолданылады. Қазақстанда Бозшакөл, Ешкіөлмес, Жайрем, Зырянов, Іоңырат, Ырғыз, т.б. кен орындарында кездеседі.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том</ref><br />
<br />
<gallery perrow=4 widths=160px heights=150px><br />
Сурет:Pyrite_-_disc.jpg|<br />
Сурет:Pyrite-cubes.jpg|<br />
Сурет:Pyrite-elba_hg.jpg|<br />
Сурет:Bullypyrite.jpg|<br />
</gallery><br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
[[Санат:Сөздік]]<br />
[[Санат:Мұнай және газ геологиясы]]<br />
[[Санат:Терминология]]<br />
<br />
<br />
{{stub}}</div>Batyrbek.kz