https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0 2026-04-19T11:56:56Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0&diff=80569&oldid=prev 2025-04-25T19:16:33Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:16, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B5%D1%82%D0%B0%D2%9B%D1%82%D0%B0&diff=80568&oldid=prev 2015-11-20T18:30:22Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">Дереккөздер</span></span></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Keyboard KAZ.png|350 px|thumb|Қазақ [[пернетақта жаймасы]] ([[Ё (кирил)|Ё]] әрпі әдетте орыс жаймасына көшіп теріледі)]]<br /> <br /> Пернетақта компьютерге ақпарат енгізу және оның жұмысын басқару үшін пайдаланылады. Әзірге компьютерге адамның дауысын таныту міндеті жеткілікті дәрежеде орындалған жоқ, сондықтан пернетақта – пайдаланылушылардың компьютерге әріптік – сандық ақпартты енгізудің негізгі тәсілі болып келеді.<br /> <br /> Қазіргі таңда кеңінен тараған Windows-қа лайықталған пернетақта 104 пернеден тұрады, оның екеуі – Windows терезелері бейнеленген пернелер. Пернетақтаның әр бір пернесі оймақтай ( механикалық немесе мембраналық ) ажыратып – қосқышқа арналған қақпақ болып табылады.<br /> <br /> Пернетақтадағы шағын микропроцессор осы ажыратып – қосқыштардың қалып күйін қадағалап отырып, әр бір перне басылып, қайта жіберілген кезде компьютерге сәйкес хабарды (үзуді) жөнелтеді, ал компьютердің (амалдық жүйенің) бағдарламасы бұл хабарларды өңдейді.<br /> <br /> Пернетақта 4 бөлікке бөлінген : әріптік сандық бөлік; жүгіргіні басқару және мәтіндік түзету пернелері ; жетелік пернелер; сандық бөлік. &lt;ref&gt;{{cite book | title=Қазақстан Республикасында ақпараттық теңсіздікті төмендету бағдарламасы бойынша халықты компьютерлік сауаттылыққа оқыту жөніндегі оқу-әдістемелік құрал 2007ж.}}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''Пернетақта''' ('''Клавиатура'''; ''keyboard'') — 1) [[компьютер]]ге [[мәліметтер]] мен командаларды енгізуге арналған құрылғы. Ол [[перне]]лерден тұрады, оның көмегімен [[сандық ақпарат|сандық]] және [[мәтіндік ақпарат]]тарды немесе түрлі командаларды енгізуге болады. Пернені басқанда, осыған сәйкес жазылған символ немесе басқа амал орындалады. Қазіргі кезде көптеген компьютердің пернетақталары 101 пернеден, бірнеше жарық индикатордан тұрады. Олар перненің жұмыс режімдері туралы хабар беріп отырады. Пернетақтада мыналар бар: а) жазба машиналарының стандартты цифлары бар пернелер, латын және орыс әріптері мен тыныс белгілері; ә) кішкене цифрлық пернетақта; б) редакциялайтын пернелер; в) [[меңзерді басқару пернесі]]; г) қызметтік пернелер; ғ) арнаулы пернелер. Әріптік-цифрлық пернелер негізінде операциялық жүйелердің командалары мен мәтіндерін енгізу үшін пайдаланылады. Кіші [[цифрлық пернетақталар]] негізгі пернетақталардағы цифрларды қайталайды және ол [[сандық мәліметтер]]ді енгізу үшін ыңғайлы. Редакциялайтын пернелер мен меңзерді басқару пернелері [[экран]]ға шыққан ақпараттармен жұмыс істеу үшін пайдаланылады. Қызметтік пернелер есептеу жүйесінің түрлі міндеттерін немесе жеке программаларды басқаруға арналған. Арнаулы пернелер компьютерлерді басқару және пернетақта режімдерін орындау үшін қажет; 2) түрлі операцияларды басқару және мәліметтерді енгізу мен редакциялауға пайдаланылатын белгілі бір тәртіппен орналасқан пернелер жиынтығы. Компьютердің пернетақтасы — үлгіқалыпты қосқыш орны бар және жүйелік тақшамен байланысқан тізбекті интерфейсі бар біркелкіленген құрылғы. Оларда 83 (84), 101 (102), 104 (105) немесе 122 перне болады.<br /> <br /> Пернетақтада бірнеше түрлі пернелер бар. Оларды мынадай санаттар бойынша жіктеуге болады:<br /> * '''[[Әріптік-цифрлық пернетақта]]''': бұлар әріптер мен сандар пернелері. <br /> * '''[[Тыныс белгі пернелері]]:''' бұлар [[қос нүкте]] (:), [[нүктелі үтір]] (;), [[сұрақ белгісі]] (?), [[дәйекше]] (') және [[тырнақша]]лар (&quot;) сияқты пернелер. <br /> * '''[[Арнайы пернелер]]:''' оларға, мысалы, жүгіргі пернелер, Control пернелері мен қызметтік пернелер (F1–F12) жатады. Бұл пернелер қолданылу мақсатына байланысты әр түрлі іс-қимыл жасайды. Мысалы, мәтін өңдегіште ENTER пернесін басқаннан кейін жаңа жол басталады, ал іздеу жүйесінде ол қажетті мәтін енгізілгеннен кейін іздеу үрдісін белсендіреді.<br /> <br /> ''[[Қызметтік пернелер]]'' – бұл белгілі бір тапсырмалар орындауға арналған арнайы пернелер. Олар былайша белгіленеді: F1, F2, F3 және F12 пернесіне дейін. Бұл пернелердің мақсаты бағдарламаға байланысты болады. Мысалы, F5 пернесі әдетте бейнебетте көрсетілетін деректерді жаңарту қызметін атқарады.<br /> &lt;ref&gt;Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Информатика және компьютерлік техника / Жалпы редакциясын басқарған – түсіндірме сөздіктер топтамасын шығару жөніндегі ғылыми-баспа бағдарламасының ғылыми жетекшісі, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты А. Қ. Құсайынов.<br /> – Алматы: «Мектеп» баспасы» ЖАҚ, 2002 жыл. – 456 бет. ISBN 5-7667-8284-5&lt;/ref&gt;<br /> [[Сурет:ПЕРФОРАТОР НА БАЗЕ ТЕЛЕГРАФНОГО АППАРАТА ТРЕМЛЯ Т-29.jpg|нобай|оңға|Перфоратор]]<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{Компьютер пернетақтасы}}<br /> {{Пернетақта пернелері}}<br /> <br /> <br /> [[Санат:Пернетақта]]</div>

Нұрлан Рахымжанов