https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9F%D0%B5%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%82Пегматит - Түзету тарихы2026-04-18T12:07:22ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9F%D0%B5%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%82&diff=30623&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:08:53Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9F%D0%B5%D0%B3%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%82&diff=30622&oldid=prevBatyrbek.kz: /* Дереккөздер</span> */clean up, replaced: энцклопедия → энциклопедия using AWB2016-01-21T12:44:51Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">Дереккөздер</span>: </span>clean up, replaced: энцклопедия → энциклопедия using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></span></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[File:PegmatiticGranite.JPG|thumb|alt=A.|Пегматит]]<br />
'''Пегматит''' (грек. pegmatos — бекіту, байланыс) — ірі түйірлі магмалық гипабиссал тау жынысы. Пегматит желі, ұя, шток, линза тәріздес денелерді құрайды. “Пегматит” терминін ғылымға француз ғалымы Р.Аюи (1743 — 1822) енгізген (1801). Пегматиттер ұшпалы құраушыларға бай қалдық магманың ұзақ уақыт кристалдануынан немесе пневматолитті-гидротермалық ерітінділердің тереңнен жасаған әсерінен (тау жыныстардың қайта кристалдануынан) қалыптасады. Пегматиттің ішіндегі кең тарағаны қышқыл ([[гранит]], [[диорит]], т.б.), сілтілі ([[сиенит]], нефелинді сиенит, т.б.) түрлері, қалғандары сирек кездеседі. Бұлардың бәріне ірі түйір, кейде еврей жазуына ұқсас бітесе өскен құрылым тән; құрылысы белдемді, ішкі жағы кең, әр түрлі көлемдегі кристалдардан тұрады, шетіне қарай түйірлері ұсақталып кетеді. Қышқыл Пегматиттер денесінде 300-ден астам әр түрлі минерал түрі кездеседі. Қалыптасу тереңдігіне қарай олардың құрамы да өзгереді: 6 км-ден астам тереңдікте слюдалы, 4 — 6 км-де сирек металды, 3 — 4 км-де хрустальды болады. Қышқыл Пегматит құрамына [[мусковит]], [[биотит]], [[турмалин]], [[апатит]], [[сподумен]], [[топаз]], т.б. минералдар кіреді. Сілтілі Пегматит нефелин, микроклин, эгирин, натролит, сілтілі қоңыр амфибол, содалиттерден тұрады, аз бөлігін циркон, малакон, пирохлор, сфен, т.б. минералдар құрайды. Қышқыл П. керамика өндірісінде пайдаланылады. П. Қазақстанда [[Мұғалжар]], [[Сарыарқа]], [[Алтай]]да кең тараған. <br />
==Дереккөздер</span>==<br />
«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9, VII том<br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
[[Санат:Қазақстан табиғаты]]<br />
<br />
<br />
{{stub}}</div>Batyrbek.kz