Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:08:02Z

1 түзету

08:53, 2016 ж. қаңтардың 8 кезіндегі AlibekKS деген

2016-01-08T08:53:07Z

Жаңа бет

{{cleanup}}{{wikify}}
{{Infobox Holiday |
|holiday_name=Пасха
|image=Russian Resurrection icon.jpg
|caption=[[16th century]] [[Russian Orthodox Church|Russian Orthodox]] icon of the Descent into The Hades of [[Jesus]] [[Christ]], which is the usual Orthodox icon for Pascha.
|observedby=Most [[Christians]]
|date=First Sunday after the first full moon on or after [[Наурыздың 21]]
|date2007=[[April 8]] (both [[Western Christianity|Western]] and [[Eastern Christianity|Eastern]])
|date2008=[[Наурыздың 23]] ([[Western Christianity|Western]])<br />[[April 27]] ([[Eastern Christianity|Eastern]])
|date2009=[[April 12]] ([[Western Christianity|Western]])<br />[[April 19]] ([[Eastern Christianity|Eastern]])
|date2010=[[April 4]] (both [[Western Christianity|Western]] and [[Eastern Christianity|Eastern]])
|observances=[[Prayer]], all-night vigil (almost exclusively Eastern traditions), sunrise service (especially American Protestant traditions)
|celebrations=Religious (church) services, festive family meals, [[Easter egg]] hunts, and gift-giving (latter two, especially in [[United States of America|USA]] and [[Canada]])
|type=Christian
|significance=Celebrates the resurrection of [[Jesus]]
|relatedto=[[Passover]], of which it is regarded the Christian equivalent; [[Septuagesima]], [[Sexagesima]], [[Quinquagesima]], [[Shrove Tuesday]], [[Ash Wednesday]], [[Lent]], [[Palm Sunday]], [[Maundy Thursday]], [[Good Friday]], and [[Holy Saturday]] which lead up to Easter; and [[Ascension of Jesus Christ|Ascension]], [[Pentecost]], [[Trinity Sunday]], and [[Corpus Christi (feast)|Corpus Christi]] which follow it.
}}
'''Па́сха''' ({{lang-el|πάσχα}}; {{lang-he|פסח‎}} — ''песах'' — мағынасы «өтіп кету»), [[христиандық]] бойынша Христостың қайта тірілуінің нұрлы мейрамы ({{lang-ru|Светлое Христово Воскресение}}) — христиан дінінің ежелгі әрі ең маңызды мейрамы, Христостың өліп, қайта тірілуінің құрметіне тойланады. Христиан діні бойынша, [[Иса Мәсіх]] пайғамбардың «Христос» деген лауазымы бар, ол Құтқарушы және Құдайдың Ұлы.

== Ислам дінінің Пасхаға деген көзқарасы ==
[[Ислам]] діні бойынша, Иса Мәсіх пайғамбар [[Адам пайғамбар]]ға тең, өйткені ол да Адам сияқты әкесіз жаратылды. Бірақ Адам пайғамбардың (бар адамдардың түп атасы) атасы да анасы болмаса, пайғамбар Иса Мәсіх әкесіз, жалғыз анасы Мәриям арқылы дүниеге пайда болған.

[[Ислам]] діні бойынша, Алланың серіктері жоқ, соңдықтан пайғамбар Иса Мәсіх әулие, ерекше адам болса да, ол бағынуға лайық, бірақ оған Құдайдай табынуға болмайды. Екіншіден, [[Ислам]] діні бойынша пайғамбар Иса Мәсіх өлмеген, Алла оны өзіне алған, ал Иса Мәсіхтің тірілуі Пасха жексенбісінде болмаған, ол [[Ақыр заман]]да, [[Қиямет күні]]нде қайтып дүниеге келеді, өйткені ол тек пайғамбар емес, ол Мәсіх, оның ерекше миссиясы бар. Соңдықтан мұсылмандар Пасха күнін тойламайды. Бірақ христиандарды «Кітаптің адамдары» деп, олардың діни көзқарастарын құрметтейді және христиандар үшін Пасха мейрамының маңызын түсінеді.

== Мейрамның пайда болуы ==
Христиандардың [[Исаның Нағыз Шіркеуі]] де Пасханы тойламайды. Кейбір протестанттар Пасханы тойласа, Пасхалық дәстүрлеріне қарсы шығады.

Бұрын яһудилер [[Мысыр]]дан [[Мұса пайғамбар]]мен қашып құтылуын тойлаған. Бұл мейрамды Песах деп атаған. Бұны жексенбі күні тойлаған. Христиан діні бойынша, пайғамбар [[Иса Мәсіх]] дәл осы күні тірілген. Соңдықтан, христиандар Песах мейрамына жаңа мәні беріп, «Песах» деген яһуди сөзін алып, оны юнанша (грекше) Пасха деп атай бастады.

Ағылшындар Пасханы өз тілінде «Easter» деп атаса, орыстар юнан сөзін пайдаланады. Алдыменен яһудилер мен христиандар Пасханы бір күні тойлаған, бірақ оған түрлі мән берген. Кейін, христиандар мейрамын бір аптаға кейін ауыстырды.

== Тарихы ==
2 ғасырдан бастап, Пасха христиандардың ресми діни мейрамына айналған. Бірақ әр шіркеу оны өзінше тойлаған, әр мазхаб оны өз күнінде, өз дәстүрімен атап өткен. Соңдықтан, Ұрым, Александрия мен Кіші Азия шіркеулері арасында «Пасхалық дау» пайда болған. Ақырында бұл дау, епископтардың [[Никей синоды]]нда шешілген.

Осылайша, 325 жылдан бастап Пасханы көктемгі күн мен түннің теңелуі күнінен (бұл құбылыс Наурызға сәйкес, наурыздың 21-інде болады) кейін бірінші толған айдан кейін келесі жексенбіде тойлайды. Осылайша, Пасханың уақыты әр жылы әр күнге түсіп отырады, бірақ сәуір айында немесе мамыр айының басында болады. Бұл мейрамның тойлайтын күні ай күнтізбесі және күнтізбесінің екеуі бойынша есептеледі.

[[1583 жыл]]ы папа Григорий 13-інші жаңа күн күнтізбесін енгізген. Бұл қазір біз пайдаланатын григориан күнтізбесі. Бұл күнтізбе бойынша Пасха мейрамы бұрынғы тойлайтын күннен екі аптаға кейін ауыстырды. Орыс православ шіркеуі қазірге дейін григориан күнтізбесіне әлі де көшпей, юлиан күнтізбесін қолданып отыр.

16 ғасырда католик шіркеуінен жаңа протестант шіркеуі бөлініп шықты. Бірақ олар да григориан күнтізбесін пайдаланады. Соңдықтан католиктер мен протестанттардың Пасханы тойлайтын күні православ христиандардың тойлайтын күнінен бөлек. Бірақ айырмашылығы Рождество мейрамының, басқа діни мейрамдар сияқты, әр жылда екі апта емес, өйткені Пасхадан басқа әр мейрамның тойлайтын күні әр жылда өзгермейді, Пасханың тойлайтын күні болса әр жылда өзгереді. Кей жылдарда христиан дінінің әр мазхабы Пасханы бір күнде тойлайды.

[[1997 жыл]]ы [[Сирия]]ның [[Алеппо]] қаласындағы саммитінде, Шіркеулердің Дүниежүзілік Кеңесі Пасханы әр жылда бір күнде тойлап, дүние жүзінде католик, протестант пен православ христиандардың арасында Пасханы тойлау рәсімінің айырмашылығын жойғысы келді. Бірақ бұл бастаманы еш шіркеу қолдамады. Сондықтан бұл мәселе әлі де шешілмеген.

Пасханың дәстүрінің бірі [[әл-Құдыс]]та түсетін киелі отты алып, оны дүниенің бар ірі шіркеулеріне жеткізу. Қазір, ұшақтар бар кезде бұл мүмкін болып отыр. Бұрын киелі от тек қана [[әл-Құдыс]]та түскен, әлем бойынша әр шіркеудің жанында алау жағылған.

== Мейрамды өткізудің дәстүрлері ==
Христиандар Пасха күнінде жұмыртқаларын түрлі түске бояйды, ал Ресей мен Балкан елдерінде сол түрлі-түсті жұмыртқаларын бір-бірімен қақтығыстырады. Бұрын орыс селоларында жұмыртқаларды төбенің басынан домалатып жарыс ұйымдастыру дәстүрі болған.

Балкан елдерінде Пасха мейрамында мұсылмандар Құрбан айттағыдай қой сойып, салтанатты тағамдарын дайындайды. Бұлғарстанда бір мейрамында бір қойын түгелдей қуырылып дастарқанға қояды. Бір қойды таба алмаса, қой санынан [[дөнер кәуап]] сияқты «бедро» деген тағам жасайды немесе шашлык кәуапты ғана қуырып жасайды.

Еуропада католиктер мен протестанттар Пасхалық қояндарын жасайды. Оны ойыншық немесе қоянның сипаты бар шоколад түрінде жасайды. Германияда түрлі-түсті жұмыртқаларымен фонтандарды, хауыздарды және бұлақ көздерін әшекейлейді.

Православ христиандар бір-бірін бетінен сүйеді, Пасха мейрамымен құттықтайды, бір-біріне «Христос тірілді!» дейді, оған «Шынымен тірілді!» деп жауап береді. Иегованың куәгерлері Пасханың дәстүрлеріне қарсы шығып, тек Христостың тірілуіне сеніп, бұл күнде бір-бірін құттықтап, мейрамын Құдайға арналған дұғаларында өткізеді.

== Пасханың күнтізбесі ==

{| class="wikitable" style="float:right; margin: 0 0 1em 1em"
|-
|+align=center|'''Пасхалық күнтізбесі, 2000-2015'''
|-
! Жыл !! |Католик пен<br />протестанттар !! |Православ
|-
! 2000
| 23 сәуір || 30 сәуір
|-
! 2001
|colspan=2 align=center| 15 сәуір
|-
! 2002
| 31 наурыз || 5 мамыр
|-
! 2003
| 20 сәуір || 27 сәуір
|-
! 2004
|colspan=2 align=center| 11 сәуір
|-
! 2005
| 27 наурыз || 1 мамыр
|-
! 2006
| 16 сәуір || 23 сәуір
|-
! 2007
|colspan=2 align=center| 8 сәуір
|-
! 2008
| 23 наурыз || 27 сәуір
|-
! 2009
| 12 сәуір || 19 сәуір
|-
! 2010
|colspan=2 align=center| 4 сәуір
|-
! 2011
|colspan=2 align=center| 24 сәуір
|-
! 2012
| 8 сәуір || 15 сәуір
|-
! 2013
| 31 наурыз || 5 мамыр
|-
! 2014
|colspan=2 align=center| 20 сәуір
|-
! 2015
| 5 сәуір || 12 сәуір
|}
{{-}}

== Тағы қараңыз ==
* [[Песах]]

{{commonscat|Easter}}

[[Санат:Христиандық]]
[[Санат:Христиандық мерекелер]]

← Ескі түзетулер	19:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Пасха - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

08:53, 2016 ж. қаңтардың 8 кезіндегі AlibekKS деген