https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80Параметрлер - Түзету тарихы2026-04-18T19:15:01ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80&diff=24119&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:04:26Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:04, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80&diff=24118&oldid=prevZhaksilik: /* Сейсмикалық толқын параметрлері */clean up, replaced: кез-келген → кез келген using AWB2015-04-19T09:12:47Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">Сейсмикалық толқын параметрлері: </span>clean up, replaced: кез-келген → кез келген using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></span></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Параметрлер'''<br />
<br />
==Өзінің тұрақты мағынасын сақтайтын мөлшерлер==<br />
<br />
[[Мұнай]] мен [[газ]] қорларын көлемдік есептеу ''параметрлері''. Мұнай кенорнының қорын есептеу<br />
[[параметр]]лері: ''Ғ'' — мұнайлы алаптың ауданы, M<sup>2</sup>; ''һ'' — қойнауқаттың ''тиімді<br />
қалыңдығы'', м; ''j'' — ''тиімді кеуектілік''; m — ''мұнаймен қанығу''; ''b'' — қайтарым<br />
коэффиценті; ''a'' — мұнайдың [[меншік]]ті салмағы; һ — қойнауқаттық мұнайдың<br />
есептеу коэффиценті. Осы көрсеткіштердің көбейтіндісі мұнай кенорнының<br />
алғашқы ''өндірістік қорын'' анықтайды: Q<sub>0</sub> = ''Fhjmbah''. Газ кенорнының қорын<br />
есептеу параметрлері: ''Ғ'' — газды алаптың ауданы, M<sup>2</sup>; һ — [[қойнауқат]]тың тиімді<br />
қалыңдығы, ''м\j'' — тиімді кеуектілік; ''m'' — газбен қанығу; ''f'' - газ көлемін<br />
қалыпты жағдайға көшіру барысындағы температуралық түзету; ''Р'' - газ<br />
жатынындағы қысым, ''атм''.; ''a'' — Бойл-Мариот заңынан ауыткуға енгізілетін<br />
түзету; ''b'' — қайтарым коэффиценті. Осы көрсеткіштердің көбейтіндісі газ<br />
кенорнының алғашқы өндірістік қорын анықтайды (M<sup>3</sup>): V=''FhjmfPab''.<br />
<br />
==Кенорынның геологиялық өндірістік параметрлері==<br />
<br />
Кенорынды игерудің [[механика]]лық-[[экономика]]лық<br />
көрсеткіштеріне, шикізатты байытуға және өндеуге әсер ететін пайдалы қазба<br />
жатындары ерекшеліктерінің және [[шикізат]]тың табиғи қасиеттерінің сандық<br />
геологиялық сипаттамасы. Бұлардың ең бастылары: жатынның қалыңдығы.<br />
Ұзындығы, [[пішін]]і және ішкі құрылысы; [[Пайдалы қазбалар|пайдалы қазбаның]] заттық құрамы,<br />
сапасы және [[технология]]лық қасиеттері; пайдалы қазба денесінің орналасу<br />
жағдайы; кенорынды игерудің тау-кентехнологиялық жағдайы.<br />
<br />
==Жуғыштау сұйығының параметрлері==<br />
<br />
''Жуғыштау сұйығының'' басты-басты қасиеттерін сипаттайтын көрсеткіштер — олардың <br />
тығыздығы, шартты тұтқырлығы, жылжымалануының [[статика]]лық [[кернеу]]і,<br />
су беру дәрежесі, сазды құбыршағының қалыңдығы, тұрақтылығы, құм мөлшері,<br />
газ мөлшері, [[сутек]] [[иондар]]ының'' үйірімділігі'' (рH), [[температура]]сы т.б.<br />
<br />
==Сейсмикалық толқын параметрлері==<br />
<br />
''Сейсмикалық толқындарды'' сипаттайтын мәліметтер жиынтығы. Бұл мәліметтер<br />
қатарына жататындар: а) толқынның мәлімденуі (вступление волны) — нақтылы<br />
мезетте орта бөлшектерінің тепе-теңдік жағдайдан алғаш ауытқуы; ә) толқын<br />
[[фаза]]сы — нақтылы сәттегі толқын тербелісінің ауытқу шамасын анықтайтын<br />
сол тербелістің бір сәттік [[мөлшер]]і. Толқындану процесінде ортаның нақтылы<br />
нүктесіне тиесілі толқын фазасы уақыттың [[функция]]сы болып табылса, [[уақыт]]тың<br />
нақтылы сәтіне тиесілі толқын фазасы кеңістіктік координаттар функциясы<br />
болып табылады. Үйлесімді тербеліс ''фазасы'' бұрыш бірлігі болып табылатын<br />
"радиан" бірлігімен өлшене отырып, [[тербеліс]] жүйесінің кез келген сәттегі<br />
жағдайын анықтайды. Тербелістің (фазаның) ең жоғарғы және ең төменгі мәндері<br />
орта бөлшектерінің тепе-тендік жағдайдан ауытқуының ең үлкен мөлшерін<br />
көрсетеді; б) үйлесімді тербеліс жағдайындағы фазаның ең жоғарғы және ең<br />
төменгі мәндерінің аралығы "[[амплитуда]]" деп аталады; в) бір-бірімен көршілес<br />
және бір-біріне аттас екі "экстремум" аралығын сипаттайтын уақыт мөлшері<br />
"тербелістің көріністі мерізімі" деп аталады (''Т''); тербелу процесі осы мерізімге<br />
тең уақыт өткен сайын қайталанып отырады; г) тербеліс жиілігі (''J'') - бір секунд<br />
ішіндегі тербеліс саны, бұл мөлшер ''[[герц]]'' (Гц) бірлігімен өлшенеді. Тербелістің<br />
көріністі жиілігі ''F=1/T'' теңдеуімен анықталады; көріністі [[шеңбер]]лік жиілік (''W'')<br />
''W=рf'' теңдеуімен анықтала отырып, бір секунд ішіндегі радиан санымен өлшенеді;<br />
д) көріністі толқын ұзындығы (1) — толқынның бір-біріне көршілес екі ең<br />
жоғарғы немесе ең төменгі көрсеткіштерінің аралығындағы қашықтық; бұл<br />
көрсеткіш ''метрмен'' өлшенеді, ол көріністі мерізімге, толқынның таралу жиілігі<br />
мен жылдамдығына тәуелді бола отырып,'' l=n T=nf'' теңдеуі көмегімен<br />
анықталады; ол кейде толқын ұзындығының қайырма қатынас мөлшерімен де,<br />
яғни толқын санымен де (''к'') сипатталуы ықтимал: ''к=1/1=7/F''. Толқын ұзындығы<br />
мен толқын санының бір-біріне қатынасы тербеліс мерізімі мен тербеліс жиілігінің<br />
бір-біріне қатынасымен орайлас. Нақтылы [[геология]]лық жағдайлардағы толқын<br />
ұзындығының (''1'') мөлшері 50-200 м (толқынның шағылысуы) және 50-400 метр<br />
(толқынның сынуы) аралығында болып келеді. ''Терең сейсмикалық зондылау''<br />
барысында толқын ұзындығы 1000 метрге жетуі мүмкін. Жер қойнауларына<br />
[[Тереңдік|тереңдеген]] сайын толқын ұзындығының мәні әдетте бірте-бірте өсіп отырады,<br />
бұл аталған бағытта толқын [[Жылдамдық|жылдамдығының]] артуына және тербелістің көріністі<br />
жиілігінің кемуіне байланысты.<br />
<br />
==Жарықшақтылық параметрлері==<br />
<br />
Жарықшақтылықтың сандық сипаттары; бұларға кіретіндер: ''[[Жарықтық|жарықтардың]]'' яки<br />
''жарықшақтардың'' көлемдік жиілігі; жарықтардың жиілігі; ''жарықшақтық,<br />
өтімділік''; жарықтардың айқындылығы, олардың бағыт-бағдары<br />
тәсіл. <br />
Бұлардың көпшілігі'' жарықшақты жынауыштардың'' жинауыштық қабілетін<br />
анықтайды.<ref>Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003. ISBN 9965-472-27-0</ref><br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
{{wikify}}<br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
[[Санат:Геология]]<br />
[[Санат:Мұнай және газ]]</div>Zhaksilik