Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:24:13Z

1 түзету

Нұрлан Рахымжанов: /* Тарихы */

2014-08-27T12:07:41Z

‎Тарихы

Жаңа бет

<table border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" style="margin-left:0.5em;" width="370px">
{{otheruses}}
{{Infobox_Country
|native_name = Парагвай
|conventional_long_name = Парагвай Республикасы<br />Парагвай Республикасы
|common_name = Парагвай
|national_anthem = ''[[Paraguayos, República o Muerte (әнұран)|Paraguayos, República o Muerte]]''
|image_flag = Flag of Paraguay.svg
|image_coat = Coat_of_arms_of_Paraguay.svg
|image_map = Paraguay (orthographic projection).svg
|official_languages = [[испан тілі]]
|capital = [[Асунсьон]]
|largest_city = [[Асунсьон]]
|leader_title1 = [[Президент]]
|leader_title2 =
|leader_name1 = [[Фернандо Луго]]
|leader_name2 =
|area_rank = 58-ші
|area = 406752 км²
|percent_water = 2,3
|population_estimate = 6 349 000
|population_estimate_year = [[2009]] ж.
|population_estimate_rank = 101-ші
|population_census =
|population_census_year =
|population_density = 15,6
|population_density_rank =
|GDP_PPP_year= [[2005]]
|GDP_PPP = $27,6 млрд.
|GDP_PPP_rank = 96-шы
|GDP_PPP_per_capita = $4,347
|GDP_PPP_per_capita_rank
|HDI_year =
|HDI = {{increase}} 0.541
|HDI_rank = 148-ші
|HDI_category = <font color="#009900">Жоғары</font>
|currency = [[Гуарани]]
|currency_code =
|country_code =
|time_zone = -4
|utc_offset =
|time_zone_DST =
|utc_offset_DST =
|cctld = [[.py]]
|calling_code =595
|ITU_prefix =
|footnotes =
}}

'''Парагвай Республикасы''' – Оңтүстік [[Америка]]ның орталық бөлігінде орналасқан мемлекет.
* Жер аумағы '''406,8 мың км²'''.
* Халқы '''5,7 млн. (2001)'''.
* Тұрғындарының басым бөлігі [[метистер]] (95%), сонымен бірге [[испандар]], [[итальяндар]], [[португалдар]] тұрады.
* Ресми тілі – [[испан тілі]].
* Халқының көпшілігі (90%) [[христиан діні]]нің [[католик]] тармағын ұстанады.
* Астанасы – [[Асунсьон]] қаласы.
* Мемлекет пен үкімет басшысы – [[Президент]].
* Жоғарғы заң шығарушы органы – '''екі палаталы парламент''' ([[сенат]], [[депутаттар палатасы]]).
* Әкімшілік жағынан '''19 департаментке''' және '''астаналық округқа''' бөлінеді.
* Ақша бірлігі – [[гуарани]].
==Жері==
Парагвай жері жазықты, ойпатты. Оңтүстік-шығысы – [[Бразилия]] таулы үстірті (биіктігі 300 – 700 м), солтүстік-батысы – [[Гран-Чако]] (500 м) жазығы. Шығыс бөлігіндегі қызыл топырақты өңірді аралас орман (мәңгі жасыл), батысын бағалы ағаштар (кебрачо, гуаякан, альгарробо, чаньяр) аралас тропиктік орман алып жатыр.
==Климаты==
Климаты тропиктік. Шілдедегі орташа температура '''17 – 19ӘС''', қаңтарда '''27 – 29ӘС'''. Жауын-шашынның жылдық мөлшемі '''700 – 2000 мм'''.
==Гидрографиясы==
Ірі өзендері – [[Парана]] және [[Парагвай]].

==Тарихы==
[[Сурет:Paraguay departements.png|thumb|Парагвай Республикасының 19 департаменті]]
Ежелгі заманнан бері '''Парагвай''' жерін көптеген үндіс тайпалары мекендеген. Бұлар 16 ғасырға дейін алғашқы қауымдық құрылыстың әр түрлі сатыларында өмір сүрді.
* 1526 жылдан бастап ел аумағына еуропалық саяхатшылар келе бастады.
* 1535 ж. Парагвай испан отары болып жарияланып, [[Перу]] вице-корольдігі құрамына енді.
* 17 ғасырда Парагвай жеке генерал-губернаторлық болып бөлініп шықты. Ал елдің оңтүстік-шығысын иезуиттер отарлап, мұнда өз мемлекетін құрды (17 ғ-дың басы).
* 1768 ж. испан өкіметі иезуиттерді Парагвайдан қуып шығып, олардың жерлерін өз қол астына қаратады.
* 1776 ж. Ла-Плата вице-корольдігі құрылғаннан кейін, '''Парагвай''' соның провинциясы болды.
* 1810 ж. испан отарларының тәуелсіздігі жолындағы соғыс Парагвайды да қамтыды.
* 1811 ж. мамырда [[Асунсьон]]да болған көтеріліс тәуелсіздік жариялаумен және рев. хунта құрумен аяқталды.
* 1814 ж. Х.Г. [[Франция]] өкімет басына келіп, жоғарғы билеуші деген атақ алды, ал 1816 ж. ғұмырлық өкімет билігіне ие болды.
* 1840 ж. ұлттық буржуазия өкімет басына келіп, өнеркәсіп пен сауданы дамытуға бағытталған реформалар жүргізді. Алайда шетелдіктердің кәсіпкерлік қимылына шек қою [[АҚШ]], [[Ұлыбритания]], [[Франция]] тарапынан кедергі туғызды.
* 1865 – 70 ж. [[Аргентина]], [[Бразилия]] және [[Уругвай]]ға қарсы жер үшін болған соғыстар нәтижесінде біраз аумағынан айырылды.
* 1954 – 89 ж. елде А.Стреснердің әскери диктатурасы билік құрды.
* 1989 ж. билік әскерилерден азаматтық билік өкілдеріне көшіп, демокрократия реформаларға жол ашылды.
* 1992 ж. маусым айында қабылданған жаңа [[Конституция]]сы нәтижесінде елдегі саяси жағдай біршама оңды өзгерістерге ұшырады.

==Экономикасы==
'''Парагвай''' – аграрлық ел. Негізінен [[мал шаруашылығы]] дамыған. Ол ел экспортының үлкен бөлігін қамтамасыз етеді.
* Негізгі [[ауыл шаурмашылық]] дақылдары: [[мақта]], [[темекі]], [[кофе]], [[соя]], [[шай]], [[қант]] құрағы. [[Ағаш өңдеу]], [[тоқыма]], былғары аяқ-киім салалары дамыған.
* [[Экспорт]]қа [[ет]], [[мақта]], [[соя]], [[тері]], [[темекі]], [[қант]], [[кофе]] шығарып, сырттан мұнай және мұнай өнімдерін, машиналар, құрал-сайман, тұтыну тауарларын әкеледі.
* Негізгі сауда серіктестері: [[АҚШ]], [[Бразилия]], [[Аргентина]], [[Жапония]], [[ЕО]].

==Дереккөздер==
* [[Латинская Америка]] в мировой экономике, М., 1991;
* [[История Латинской Америки]], М., 1993.

{{wikify}}

[[Санат:Оңтүстік Америка мемлекеттері]]
[[Санат:Мемлекет]]

{{stub}}

← Ескі түзетулер	19:24, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Парагвай Республикасы - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Нұрлан Рахымжанов: /* Тарихы */