https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9F%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F 2026-04-18T14:18:26Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9F%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F&diff=53937&oldid=prev 2025-04-25T18:56:17Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:56, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9F%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F&diff=53936&oldid=prev 2014-05-30T14:22:57Z

<p>clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер, 1998 ж., → 1998 жыл, using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>&lt;p style=&quot;text-indent: 25px;&quot;&gt; '''''Палатализация''''' ({{lang-la|palatum}} - таңдай) - [[дауыссыз дыбыстар]]ды айтқан кезде тілдің орта тұсының жоғары көтерілуі нәтижесінде [[жіңішке дыбыстар|дыбыстың жіңішке]] айтылуы. Палатализация әр тілде әр түрлі дамыған. Мысалы, ол орыс тілінде өте күшті. [[Қазақ тілі]]нде де Палатализация бар. [[Үндестік заң]]ына байланысты қазақ [[дауыссыздар]]ының бәрі не жуан, не жіңішке айтылады. Алайда, олардың [[артикуляция]]лық белгілері біркелкі емес. '''Тыс, тіс''' деген сөздердегі '''т''' дауыссызы жуан-жіңішке айтылып тұр. Апайда олардың арасындағы артикуляциялық алшақтық онша үлкен емес. Жасалу орны бірдей, екеуі де тіл ұшымен айтылады. Тек жуан '''т'''-ны айтқанда тіл сәл артқа, ал жіңішке '''т'''-ні айтқанда. тіл сәл алға жылжиды. Соның нәтижесінде '''т''' дауыссызын екі түрлі естиміз. Ал, енді ''қыр, кір'' деген сөздердегі '''қ-к''' дауыссыздары да бір дыбыстың жуан-жіңішке сыңарлары болып табылады. Алайда олардың жасалу орыңдары, '''т''' тәрізді емес, бір-бірінен ете алшақ: жуан '''қ''' - тіл арты (тілшік), жіңішке '''к''' - тіл ортасы дауыссыздары. Дегенмен жуан '''т, қ''' мен жіңішке '''т, к''' дыбыстарының [[фонология]]лық [[қызмет]]і бірдей. Осындай жасалу орны алшақ жуан-жіңішке дауыссыздардың қатарына '''ғ-г (аға-еге), й-й (ай-әй), ң-ң (таң-тең)''' тіл ортасы тіл арты жұптары да жатады.<br /> &lt;p style=&quot;text-indent: 25px;&quot;&gt; Қазақ тілінде &quot;дауыссыздардың жуан-жіңішке айтылуы дауыстыларға байланысты&quot; деген қағида бар. Мұның өзі күмәнді ереже болып табылады. Себебі қазақ тіліндегі дауыстылардың да, дауыссыздардың да жуан-жіңішке айтылуы сөздің бүкіл айтылым тұрқын жуан-жіңішке етіп реттеп отыратын үндестік ([[сингормонизм]]) заңына байланысты.&lt;ref&gt;Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3&lt;/ref&gt;&lt;/p&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Қазақ тілі]]<br /> [[Санат:Лингвистика]]</div>

ArystanbekBot