https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%81Оңтүстік полюс - Түзету тарихы2026-04-20T10:13:50ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%81&diff=13305&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T17:55:24Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">17:55, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9E%D2%A3%D1%82%D2%AF%D1%81%D1%82%D1%96%D0%BA_%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%81&diff=13304&oldid=prevDexbot: Removing Link GA template (handled by wikidata)2015-03-25T11:05:13Z<p>Removing Link GA template (<a href="/index.php?title=D:Wikidata:Development_plan&action=edit&redlink=1" class="new" title="D:Wikidata:Development plan (мұндай бет жоқ)">handled by wikidata</a>)</p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{coord|90|S|0|E|type:landmark_region:AQ|display=title}}<br />
[[Сурет:Pole-south.gif|thumb|1. Оңтүстік полюс<br />2. [[Оңтүстік магнитті полюс]] (2007)<br />3. [[Оңтүстік геомагнитті полюс]]<br />4. Оңтүстік қол жетпестік полюсы ]]<br />
<br />
Жердің '''Оңтүстік полюсы''' — Жердің айналу осінің [[Оңтүстік жарты шар]]да [[Жер]]дің бетімен қиылысатын нүктесі, Оңтүстік жарты шардағы [[Антарктида]]ның Полярлық платосында орналасқан географиялық нүкте. Оңтүстік полюсты [[Оңтүстік магнитті полюс]]пен шатастырмау керек.<ref name="brit">{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/556356/South-Pole|title=South Pole|publisher=Britannica|accessdate=2013-03-23|archiveurl=http://www.webcitation.org/6FQt3e93f|archivedate=2013-03-27}}</ref>.<br />
<br />
Оңтүстік полюсы [[Солтүстік Мұзды мұхиты]]ндағы [[Солтүстік полюс]]қа қарама қарсы орналасқан. Жер шарының қай бір нүктесі болсын, Оңтүстік полюсқа қарағанда солтүстік жақта орналасады. Оңтүстік полюстың географиялық координаттары: 90°00′00″ оңтүстік ендік, бұл нүктенің бойлығы жоқ, себебі Оңтүстік полюс - бүкіл меридиандардың қиылысатын нүктесі.Бұл жерде жарты жыл полярлы түн, жарты жыл полярлы күн болады.<br />
<br />
Оңтүстік полюстағы мұз қалыңдығы — 2840 метр. Ауаның жылдық орта температурасы −48,9 °C, ең жылы күні −12,3 °C болады, ең суық күні −82,8 °C.<br />
<br />
[[Сурет:Aan de Zuidpool - p1913-160.jpg|thumb|left|275px|Амундсен экспедициясы, 1911 жыл. Солдан оңға қарай: [[Руаль Амундсен]], [[Хельмер Хансен]], [[Сверре Хельге Хассель]] және [[Оскар Вистинг]] (фотографияны экспедициның бесінші мүшесі [[Олаф Бьолан]] түсірген).]]<br />
Алғашқы рет Оңтүстік полюсқа [[1911 жыл]]дың желтоқсан айында [[Руаль Амундсен]]нің басқаруымен Норвегия полярлық экспедициясы жеткен. Бұл экспедицияда [[Олаф Бьоланд]], [[Сверре Хассель]], [[Хельмер Хансен]] және [[Оскар Вистинг]] болған. <br />
<br />
[[1912 жыл]]дың қаңтар айында — Роберт Скотт басқарған Терра Нова ағылшың экспедициясы Оңтүстік полюс үстімен тікұшақпен ұшып өтті<ref name="brit"/>. <br />
<br />
[[1958 жыл]]ы В. Фукс пен Э. Хиллари басқарған Британия-Жаңа зеландия экспедициясы алғашқы рет Уэддел теңізінен Оңтүстік полюс арқылы Росса теңізіне шана-шынжырбауыр көлікпен өтті. <br />
<br />
[[1957 жыл]]дан бастап Оңтүстік полюсте Амундсен-Скотт атты АҚШ-тың ғылыми стансасы жұмыс істеп келе жатыр. <br />
<br />
== Географиялық орналасуы ==<br />
Оңтүстік полюс Антарктида құрлығында Тынық мұхит жағалауына жақын және Росса құрлықтық қайраннан оңтүстік жағына қарай 480 км қашықтықта орналасқан<ref name="brit"/>.<br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
{{дереккөздер}}<br />
<br />
[[Санат:География]]<br />
[[Санат:Антарктида]]</div>Dexbot