Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:37:26Z

1 түзету

ArystanbekBot: /* top */clean up, replaced: | туған → | Туған (3) using AWB

2016-05-04T12:02:03Z

‎top: clean up, replaced: | туған → | Туған (3) using AWB

Жаңа бет

{{Мемлекеттік қайраткер
| түс = монарх
| Қазақша есімі = Орда Ежен хан
| Шынайы есімі =
| Суреті =
| Атауы =
| Сурет ені =
| Титулы = [[Ақ Орда (мемлекет)|Ақ Орда]]ның 1-ші ханы
| Лақап аты =
| Ту =
| Ту2 =
| Басқара бастады = [[1226 жыл|1226]]
| Басқаруын аяқтады = [[1253 жыл|1253]]
| Басқарған кезеңі =
| Ізашары = мемлекет құрылды
| Ізбасары = [[Күнқыран хан]]
| Тәж кигізу жорасы =
| Титулы_2 =
| Ту_2 =
| Ту2_2 =
| Реті_2 =
| Басқара бастады_2 =
| Басқаруын аяқтады_2 =
| Ізашары_2 =
| Ізбасары_2 =
| Титулы_3 =
| Ту_3 =
| Ту2_3 =
| Реті_3 =
| Басқара бастады_3 =
| Басқаруын аяқтады_3 =
| Ізашары_3 =
| Ізбасары_3 =
| Діні = [[Тәңіршілдік]]
| Азаматтығы =
| Туған күні = белгісіз
| Туған жері = [[Қыпшақ даласы|Дешті Қыпшақ]]
| Қайтыс болған күні = 1253
| Қайтыс болған жері =
| Жерленді =
| Династия = [[Шыңғыс хан|Шыңғыстықтар]]
| Туған кездегі есімі =
| Әкесі = [[Жошы хан]]
| Анасы = Кочу қатын
| Жұбайы =
| Балалары = [[Күнқыран хан|Күнқыран]]
| Қызмет еткен жылдары =
| Құрамында болды =
| Әскер түрі =
| Атағы =
| Басқарды =
| Шайқасы =
}}
'''Орда Ежен хан''' (''туған жылы белгісіз – 1253 жылы дүниеден озған'') – [[Ақ Орда (мемлекет)|Ақ Орда]]ның негізін қалаған хан (''1226 – 1253''), қолбасшы [[Шыңғыс хан]]ның немересі, [[Жошы хан]]ның үлкен ұлы, қазақ хандарының арғы атасы. Орда Ежен ''1236 – 1242 жылы'' моңғолдардың батысқа жасаған барлық жорықтарына белсене қатысты. Жошы ұлысы екі қанатқа бөлінгенде сол қанатын Орда Ежен, оң қанатын [[Бату хан]] басқарған. Осының негізінде ''13 ғасырдың ортасында'' әскери-саяси иеліктер қалыптасып, соңынан олар дербес мемлекеттерге айналды. Жошы ұлысының сол қанатын билеген Орда-Ежен інілерімен қосылып [[Алтын Орда]] құрамына енетін, ішкі-сыртқы саясаты тәуелсіз Ақ Орда мемлекетін құрды. [[Рашид әд-Дин]] '''Алтын Орда''' мен '''Ақ Орда''' жөнінде олар бір-бірінен өте алыста жатты және өзара тәуелсіз ұлыстар болды деп жазды. Алғашында Орда-Ежен өзінің ордасын әкесі Жошының орталығына жақын жердегі [[Ертіс өзені]]нің жағалауына жайғастырды. Дегенмен, ''1246 жылы'' Плано Карпини [[Моңғолия]]ға бара жатқан сапарында оның ордасы Алакөл маңында болды деп көрсетеді. Орда Ежен өз беделінің күштілігіне қарамастан әкесінің орнына інісі Батудың Алтын Орда тағына отыруын қолдады. [[Қарақорым]]да Күйікті ұлы хан көтерген құрылтайға Жошы әулетінің атынан қатысты. Осы жиында Шыңғыс хан ұрпақтарының үлкендері ретінде Мөңке екеуі бірігіп, көтеріліске шыққандардың ісін тексеріп, жазаға тартты. Орда-Еженнің саяси рөлі тек Жошы ұлысында ғана емес, бүкіл моңғол империясында да жоғары болды. Рашид әд-Диннің айтуы бойынша, Алтын Орда билеушісі ресми түрде Бату болғанымен, [[Мөңке хан]] Шыңғыс хан империясының атынан өзі шығарған үкімдері мен жарлықтарында Орда-Еженнің атын Батудан бұрын қойған. ''Орда-Ежен өлген соң оның орнына төртінші ұлы'' [[Күнқыран]] келді.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том; Ускенбай К., Восточный Дашт-и Кыпшак в ХІІ – первой трети XV вв. Из истории Ак Орды // Вопросы истории Казахстана. ч.3, А., 2002; Қинаятұлы З., Қазақ мемлекеті және Жошы хан, Аст., 2004.</ref>

== Дереккөздер==
<references/>
== Тағы қараңыз ==
{{Ақ Орда хандары}}

[[Санат:Ақ Орда хандары]]
[[Санат:XII ғасыр]]
[[Санат:1253 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Шыңғыс ханның ұрпақтары]]

← Ескі түзетулер	19:37, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Орда Ежен хан - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

ArystanbekBot: /* top */clean up, replaced: | туған → | Туған (3) using AWB