https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%BD 2026-04-18T11:49:51Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%BD&diff=66265&oldid=prev 2025-04-25T19:04:39Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:04, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%BD&diff=66264&oldid=prev 2015-10-07T18:24:54Z

<p>уикилендіру</p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Aristotle Altemps Inv8575.jpg|thumb|right|200px|Аристотель]]<br /> '''Органон''' (көне грекше: Ὄργανον — құрал, метод, әдіснама ) — [[Аристотель]]дің арнайы [[логика]]лық еңбектерінің дәстүрлі аталуы. Органон атауын [[Аристотель]] емес, [[перипатетик]] ([[Аристотель]] жолын қуушы) Андро́ник Родо́сский (др.-греч. Ανδρόνικος; шамамен, б.з.д. 60жж.) [[Аристотель]] еңбектеріне пікір жазу барысында алғаш қолданған.<br /> <br /> Органон [[Аристотель]]дің алты [[логика]] кітабын қамтиды. Олар:<br /> * «[[Категория туралы (Аристотель)|Категория туралы]]» (грек. {{polytonic|Κατηγορίαι}}; лат. Categoriae, или Praedicamenta) Аристотельдің 10 категориясы пайымдалған: Мән (субстанция), Сан, Сапа, Байланыс, Орын, Уақыт, Жағдай (күй), Шарт, Қозғалыс, Маһаббат.<br /> * «[[Түсіндіру туралы (Аристотель)|Түсіндіру туралы]]» (грек. {{polytonic|Περὶ ἑρμηνείας}}; лат. De interpretatione) Бұл бөлім кітапта тірек ұғымдар мен тұжырымдар, растау, терістеу, жалпылық, ұғымара байланыс қатарлы тақырыптар сөз болған.<br /> * «Алғашқы [[аналитика]]» (грек. {{polytonic|Ἀναλυτικὰ πρότερα}}; лат. Analytica priora) Бұл еңбекте [[Аристотель]] [[силлогизм]]і, индуктивті тұжырым туралы паймдалған.<br /> * «Кейінгі [[аналитика]]» (грек. {{polytonic|Ἀναλυτικὰ ὕστερα}}; лат. Analytica posteriora). Бұл бөлімінде үлгі, анықтама және ғылыми білім туралы пайымдалған.<br /> * «[[Топика (Аристотель)|Топика]]» (грек. {{polytonic|Τοπικά}}; лат. Topica) Топика – негізгі тақырып мәселесі талқыланып, мәселені талдау мен шешім етуде өнімді де, сенімді дәлел келтіру, тұжырым жасаудың ақылға қонымдылығы туралы пайымдаулар жасалды. Дәл осы еңбегінде предикабил турлы айтты және кейін порфир және схоластик логикашылдардың пікірталасына себеп болды.<br /> * «[[Софистика]]лық [[тойтарыс]] туралы» (грек. {{polytonic|Περὶ τῶν σοφιστικῶν ἐλέγχων}}; лат. Sophistici elenchi, ''часто просто'' Elenchi) Логикалық [[сандырақ]]тар, өтіріктер, ой алдамшылықтары туралы талдаулар жасалып, Аристотель риторикасына бағыттайтын маңызды кілт болды.&lt;ref&gt;{{Cite book<br /> | publisher = Cambridge University Press<br /> | isbn = 9780521822428<br /> | last = Rutherford<br /> | first = Donald<br /> | title = The Cambridge Companion to Early Modern Philosophy<br /> | year = 2006<br /> | page = 170ff<br /> }}&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Аристотельдің &quot;алғашқы&quot; және &quot;кейінгі&quot; аналитикасының айырмашылығы айқындалған жоқ. Осылай бөліп атаған сол Родосскийдің өзі болса керек. Ал, «[[софистика]]лық [[тойтарыс]] туралы»ны «топиканың» жалғасы деп есептеуге де болады<br /> <br /> Органонның көптеген грекше көшірмелері жазылған, сондай-ақ [[арап|араб]]ша, [[латын]]ша, [[сирия]]ша және [[армян]]ша [[аударма]]лары бар<br /> . <br /> [[Жаңа дәуір]] [[ағылшын]] [[философ]]ы [[Фрэнсис Бэкон]] «[[Жаңа органон]]» («Novum organon») (1620) деген кітабында өзінің [[индуктивті логика]]сын [[Аристотель]]дің [[декуктивті логика]]сына қарсы қойып, барлық [[білім]]ді [[ақыл]]дық [[ой]]лаудан емес, [[тәжірибе]]ден бастауды ұсынады.<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> <br /> [[Санат:философия]]<br /> [[Санат:грек философиясы]]<br /> [[Санат:Грек философтары]]<br /> [[Санат:кітаптар]]<br /> [[Санат:философиялық кітаптар]]</div>

Alphy Haydar