https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D1%8B%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80 2026-04-19T07:27:30Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D1%8B%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80&diff=44777&oldid=prev 2025-04-25T18:25:24Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:25, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D1%82%D1%8B%D2%A3%D0%B0%D0%B9%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80&diff=44776&oldid=prev 2014-05-29T15:19:59Z

<p>clean up, replaced: Қазақ Энциклопедиясы, VII- том → «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ эн using [[Project:AWB|AWB]]</p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Hestemøj.jpg|thumb|Alt=A|400px|Жылқының қиы табылмас тыңайтқыш]]<br /> '''Органикалық тыңайтқыштар''' – жануарлар мен өсімдіктер қалдықтарының органикалық қосылыстары түрінде кездесетін қоректік заттар. Органикалық тыңайтқыштар бұдан ''3 мың жылдай бұрын'' [[Қытай]] мен [[Жапонияда]] қолданыла бастаған. Бұрынғы [[КСРО]] аумағында ''14 – 15 ғасырлардан'' бастап ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін арттыратын құрал ретінде кеңінен таралған. <br /> Органикалық тыңайтқыштарға '''''көң, қи, құс саңғырығы, садыра, жасыл тыңайтқыштар, сабан, т.б. өсімдік қалдықтары, залалсыздандырылған тұрмыстық және өндіріс қалдықтары, ақаба сулардың тұнбалары''''', т.б. жатады. Өнеркәсіпте [[мочевина]] шығарылады. Органикалық тыңайтқыштар құрамында топырақтың ең маңызды [[агроникалық қасиеттері]]не қажетті макро- және микроэлементтер бар. Топырақты ''қарашірікпен, қажетті химиялық элементтермен байытуға, оның ылғалдылығын молайтып, ауа мен су режимінің реттелуіне, физикалық қасиеттерін жақсартуға'' мүмкіндік береді. Органикалық тыңайтқыштар ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін жоғарылатып, сапасын арттырады. [[Құнарсыз топырақ]]ты құнарландыру үшін және суландыру жүргізілген жерлерді игеру үшін міндетті түрде органикалық тыңайтқыштар себіледі. Көбіне топырақты жыртқан кезде тұқымды себуге дейін енгізіледі. [[Қопсыту]] кезінде өте шіріген [[қарашірік]], [[тауық қиы]]н, т.б., ал үстеп қоректендіргенде көбіне садыра және тауық қиын қолданады. ''Картоп, жүгері, көкөніс және техникалық дақылдарды, күздік дақылдарды'', т.б. отырғызғанда оның шұңқырына салу тиімді. [[Жылыжай]]ларда егістік бетін жабындауда қолданады. Органикалық тыңайтқыштарды қолданудың тиімділігі ылғалы жеткілікті аудандардағы шымды-күлгіндеу және орманның сұр топырақтарында жоғары, ал күлгінденген және сілтісіздендірілген қара топырақтарда төмендеу, құнарлы және қарапайым қаратопырақтарда төмен болады.<br /> Органикалық тыңайтқыштардың мөлшері дақылдың түріне және [[топырақ-климаттық]] жағдайға байланысты ''15 – 60 т/га-ға'' тең. Минералды тыңайтқыштармен бірге қолданғанда оның мөлшері азаяды. Құрғақшылық аудандарда жырту қабатының барлық тереңдігіне енгізіледі, ал ауыртопырақты жерлерде оның ''тереңдігі'' '''''15 – 18 см'''''-ден аспауы керек.<br /> &lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VII том; Тілемісов Х., Рамазанов Е., Ауыл шаруашылығы сөздігі, А., 1992.&lt;/ref&gt;<br /> == Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Химия]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}</div>

ArystanbekBot