https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9E%D0%BD%D0%B8_%28%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0%29Они (қала) - Түзету тарихы2026-07-03T02:28:39ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9E%D0%BD%D0%B8_(%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0)&diff=113806&oldid=prevModerator: 1 түзету2026-06-26T06:25:33Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:25, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9E%D0%BD%D0%B8_(%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D0%B0)&diff=113805&oldid=prevМағыпар: үлгі2026-02-09T07:46:58Z<p>үлгі</p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Елді мекен<br />
|статусы = қала<br />
|қазақша атауы = Они<br />
|шынайы атауы = {{lang-ka|ონი}}<br />
|сурет = Oni town.jpg<br />
|сурет атауы = <br />
|жағдайы = <br />
|ел = Грузия<br />
|елтаңба = <br />
|ту = <br />
|елтаңба сипаттамасы = <br />
|ту сипаттамасы = <br />
|елтаңба ені = <br />
|ту ені = <br />
|lat_dir = N|lat_deg =42 |lat_min =35 |lat_sec =00 <br />
|lon_dir =E |lon_deg =43 |lon_min =26 |lon_sec =35 <br />
|CoordAddon = <br />
|CoordScale = <br />
|аймақ түрі = Аймақ<br />
|аймағы = Рача-Лечхуми және Төменгі Сванети аймағы<br />
|кестедегі аймақ = <br />
|аудан түрі = Муниципалитет<br />
|ауданы = Они муниципалитеті<br />
|кестедегі аудан = <br />
|қауым округі түрі = <br />
|қауым округі = <br />
|кестедегі қауым округі = <br />
|қауым түрі = <br />
|қауым = <br />
|кестедегі қауым = <br />
|ішкі бөлінісі = <br />
|басшының түрi = <br />
|басшысы = <br />
|құрылған уақыты = <br />
|алғашқы дерек = XV ғ. <br />
|бұрынғы атаулары = <br />
|статус алуы = 1846<br />
|жер аумағы = <br />
|биiктiктiң түрi = <br />
|орталығының биiктігі = 830<br />
|климаты = <br />
|ресми тілі = <br />
|тұрғыны = 2656<br />
|санақ жылы = 2026<br />
|тығыздығы = <br />
|шоғырлануы = <br />
|ұлттық құрамы = <br />
|конфессионалдық құрамы = <br />
|этнохороним = <br />
|уақыт белдеуі = +4:00<br />
|DST = <br />
|телефон коды = <br />
|пошта индексі = <br />
|пошта индекстері = <br />
|автомобиль коды = <br />
|идентификатор түрі = <br />
|сандық идентификаторы = <br />
|ортаққордағы санаты = <br />
|сайты = <br />
|сайт тілі = <br />
}}<br />
<br />
'''Они''' ({{lang-ka|ონი}}) — [[Грузия]]дағы қала, [[Рача-Лечхуми және Төменгі Сванети аймағы]]ндағы [[Они муниципалитеті]]нің әкімшілік орталығы.<ref>{{citeweb|url=https://deartravel.ru/3278-goroda-i-regiony-gruzii.html|title=Города и регионы Грузии|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-9|lang=}}</ref><br />
Они қаласының халқы 2026 жылы 2656 адамды құрады.<ref>{{citeweb|url=https://population-hub.com/ru/ge/population-of-they-10806.html|title=Население Они|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-9|lang=}}</ref><br />
<br />
== Географиялық сипаттамасы ==<br />
Қала Грузияның солтүстік-орталық бөлігінде, [[Тбилиси]]ден солтүстік-батысқа қарай шамамен 150 км және аймақтық орталығы [[Амбролаури]]ден шығысқа қарай 25 км жерде, Риони өзенінің сол жағалауында орналасқан. Ресеймен шекаралас Үлкен Кавказ тауларының негізгі жотасы қаладан солтүстік-шығысқа қарай шамамен 30 км жерде созылып жатыр.<br />
<br />
Олардың климаты орташа ылғалды, қысы орташа суық және жазы ұзақ, жылы. Орташа жылдық температура 10°C, қаңтарда 1°C, ал шілдеде 20,4°C. Абсолютті минимум 27°C, ал абсолютті максимум 38°C. Жауын-шашын жылына 1000-нан 1100 мм-ге дейін түседі.<br />
<br />
== Тарихы ==<br />
Қаланың шығу тегі туралы әртүрлі деренктер бар. Біреуіне сәйкес, Они біздің заманымызға дейінгі I ғасырда Пиреней патшасы Фарнаджом негізін қалаған. Екінші дерек XI ғасырға, ал үшіншісі XV ғасырға жатады. Қоныс соңғы ғасырларда, тарихи Рача аймағының негізгі қаласы болған кезде маңыздылыққа ие болды. Қала сонымен қатар грузин мемлекеттерінің, атап айтқанда Имерети патшалығының құрамындағы Речин княздігінің орталығы болды.<br />
<br />
Грузия Ресей империясына қосылғаннан кейін Они Осетия әскери тас жолындағы сауда орталығына айналды. Еврейлер де осында қоныстанып, Грузиядағы үшінші ірі еврей қауымдастығын құрды. 1846 жылы Они Кутаиси губернаторлығындағы Рача ауданының орталығына айналып қала құқығын алды.<br />
<br />
Кеңес дәуірінде 1930 жылы Они аудан орталығына айналды. 1991 жылы Рача жер сілкінісінен қала қатты зардап шекті.<ref>{{citeweb|url=https://tochka-na-karte.ru/Goroda-i-Gosudarstva/16760-Oni.html|title=Азия. Грузия. Рача-Лечхуми и Квемо-Сванети|author=|date=|work=|publisher=|accessdate=2026-02-9|lang=}}</ref><br />
<br />
== Экономикасы және инфрақұрылымы ==<br />
Ониде жеңіл өнеркәсіп және тамақ өнімдерін өңдеу (шарап, сүт өнімдері) салаларында компаниялар бар.<br />
<br />
Ресейден Үлкен Кавказ тауларындағы 2820 метрлік Мамиссон асуы арқылы Амбролаури арқылы Риони өзенімен төмен қарай Кутаисиге апаратын Осетин әскери жолы қала арқылы өтеді. Ониде жол тармақталып, Джежора өзенімен муниципалитеттің шығыс бөлігіне, 20 км қашықтықта орналасқан Квайси қаласына дейін жетеді және Цхинвали арқылы Тбилисиге дейінгі Транскавказ тас жолымен жалғасады, бұл орталық Грузиямен ең қысқа байланысты қамтамасыз етеді.<br />
<br />
1952 жылдан бастап мұнда археологиялық, этнографиялық, нумизматикалық, табиғи тарих және басқа да экспонаттардың кең коллекциясы бар, қазіргі Рача аймақтық мұражайы деп аталатын өлкетану мұражайы жұмыс істейді.<br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
{{дереккөздер}}<br />
{{Грузия қалалары}}<br />
[[Санат:Грузия қалалары]]</div>Мағыпар