Moderator: 1 түзету

2025-04-25T18:25:08Z

1 түзету

Arystanbek: using AWB

2014-01-11T08:47:38Z

using AWB

Жаңа бет

'''Ондық санау жүйесі''' — сандары негізі <math>~10</math> саны болатын [[позициялық принцип]]те жазуға бейімделген [[санау жүйесі]]. Бұл жүйенің негізіне <math>~10</math> санының алынуы, адамның [[саусақ]]тар арқылы санауынан бастау алған деген [[болжам]] бар.

[[Image:Ондық санау жүйесі.jpeg|middle|500px|Ондық санау жүйесінің кестесі]]

Ондық санау жүйесінің негізі 2-разрядтың бірлігі -<math>~100=10^2,</math> жалпы алғанда, әрбір келесі [[разряд]]тың бірлігі алдыңғысынан <math>~10</math> есе артық болады. Ондық санау жүйесі позициялық (орналасу орнына сәйкес) принцпке негізделген, яғни бір таңба (цифр) орналасқан орнына байланыстаы әр түрлі мәнге ие санды ғана жазу үшін қажет болатын ерекше шартты [[таңба]]лар ([[символ]]дар) жеткілікті. Ондай ерекше таңбалар: <math>~0,1,2,3,4,5,6,7,8,9</math> цифрлары болды.

[[Цифр]]алары көп үлкен сандарды атау және жадта ұстау қолайлы болуы үшін, бұл сандардың цифрлары оң жақтан солға қарай үш-үштен "[[клас]]тар" деп аталған топтарға ажыратылады. Әрбір кластың цифрлары аралығында әдетте бір цифр сиятындай бос орын қалдырады. Мысалы, <math>~35</math> миллион<math>~ 461</math> мың <math>~298</math> санының жазылуы [[кесте]]де көрсетілген. "Шахмат саны" <math>~2^{64} -1=18446744073709551615 \approx 18,5*10^{18}.</math> бұл сан 18 [[cекстиллион]] ([[триллиард]]) <math>~446</math> [[квинтиллион]] <math>~615</math> деп оқылады. <math>~10^{100}</math> — санның атауы [[гугол]].<ref>"Математикалық ойашар", "Қазақ энциклопедиясы" Алматы, 2009 ISBN 9965-893-25-X</ref>

== Дереккөздер ==

<references/>

{{wikify}}

== Тағы қараңыз ==
[[Сандардың ондық жүйесі]]

[[Санат:Математика]]
[[Санат:Алгебра]]
[[Санат:Сандар]]

{{math-stub}}

← Ескі түзетулер	18:25, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Ондық санау жүйесі - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Arystanbek: using AWB