https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9E%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC 2026-04-18T11:00:24Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9E%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC&diff=53779&oldid=prev 2025-04-25T18:56:15Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:56, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9E%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BC&diff=53778&oldid=prev 2014-06-16T09:34:05Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">Жасалу жолдары: </span>clean up, replaced: Орысша-қазакша түсіндірме сөздік → Орысша-қазақша түсіндірме сөздік using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></span></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Омонимдер'''({{lang-el|homos }} — біркелкі, onyma — есім) — шығуы жағынан да, мағына жағынан да басқа-басқа, айтылуы және жазылуы бірдей сөздер.<br /> <br /> Омоним сөздерді көп мағыналы сөздерден ажырату қажет. Өйткені бұлардың үйлестігінен гөрі айырмашылыктары көбірек. [[Қазақ тілі]]нде ''ат'' деген түрде біріне-бірі байланысы жоқ, екі-үш түрлі сөз бар.<br /> #Ат — жұмыс көлігі;<br /> #Ат — есім, атау;<br /> #Ат — етістік (бұйрық рай).<br /> <br /> Бұлар — жеке-жеке үш сөз. Бұл сөздердің арасында өзара мағыналық ешбір байланыс жоқ, тек айтылулары ғана бірдей. Осы сөздердің әрқайсысы өз алдына көп мағыналы сөз. Мысалы, ат: біріншіден, жалпы ''[[көлік]];'' екіншіден, жылқының ''үйірге түспейтін еркегі;'' т. б. мағыналары бар. Мұнда тек [[дыбыстық үндестік]] қана емес, мағыналық байланыс бар. Ал, алғашқы келтірілген ат деген үш сөзде дыбыстық бірлестік қана бар мағыналық байланыс жоқ.<br /> <br /> ''Қас'' деген төрт сөз бар:<br /> #''қас'' — адамның қабағындағы қас;<br /> #''қас'' — дұшпан, жау;<br /> #''қас'' — бірдеменің жаны, маңы (үйдің қасы);<br /> #''қас'' — ердің қасы<br /> <br /> Бұлар да — бір-бірімен байланыссыз жеке-жеке [[cөз]]дер.<br /> <br /> Кейде сөздердің ауызша айтылуында бірнеше сөздердің айтылу, естілу ұқсастығы болады. Мысалы: ''осы [[жер]]'' деген сөздерді айтқанымызда, ''ош шер'' болып айтылады, сол сияқты, ''тұзшы'' мен ''тұщы'' және ''асшы'' мен ''ащы'' сияқты сөздер де кездейсоқ деп саналады.<br /> <br /> Омонимдердің семантикалық айырмашылықтары контексттен көрінеді.<br /> ==Жасалу жолдары==<br /> Омонимдердің бірнеше жасалу [[жол]]ы бар:&lt;ref&gt;“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9&lt;/ref&gt; <br /> *1) көп мағыналы сөздердің семантикалық жақтан дамуы негізінде; Мысалы, жал а) жануарлардың желкесіндегі қыл; ә) ұзыннан созылып жатқан белес, қырқа;<br /> *2) сөздердің дыбыстық өзгерістерге ұшырауы арқылы; Мысалы, ер сөзінің бастапқы дыбысталуы егер болса, тілдің дамуы барысында ерге айналған. <br /> *3) сөзге омонимдес қосымшалар (-ма, -ме, -ба, -бе, -па, -пе) мен -ыс, -іс, -с; -ық, -ік, -к жұрнақтары) жалғануы арқылы туынды Омоним пайда болған. Мысалы, баспа а) газет, журнал, кітап басып шығаратын мекеме; ә) тамақ ауруы; қорық а) мал жайылатын жер; ә) үрейлену, зәресі ұшу; <br /> *4) басқа тілден енген сөздердің төл сөздермен бірдей дыбысталуы негізінде жасалады. Мысалы, Қыдыр (хызыр) – араб сөзі, қазақ тіліндегі ел қыдыру мағынасындағы етістікпен сәйкес. Омонимдер мағынасы мен жасалу жолдарына қарай лексикалық, лексика-грамматикалық және аралас болып үшке бөлінеді.&lt;ref&gt;Қазіргі қазақ тілі, Қазақ ССР Ғылым Академиясы, Алматы, 1954&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Ғылымтану. Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын- Павлодар: ҒӨФ «ЭКО», 2006. <br /> ISBN 9965-808-78-3&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Сілтемелер==<br /> * [[Антоним]]<br /> * [[Синоним]]<br /> * [[Көп мағыналы сөз]]<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Қазақ тілі]]<br /> [[Санат:Лингвистика]]</div>

ArystanbekBot