https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9D%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80 2026-04-18T12:40:42Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9D%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80&diff=46323&oldid=prev 2025-04-25T18:25:35Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:25, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9D%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%B4%D1%82%D0%B5%D1%80&diff=46322&oldid=prev 2015-05-27T19:05:33Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Нитрид''' - [[Азот|азот]] пен [[Электртерістілік|электртерістілігі]] аз элементтердің қосындысы. Олардың ішіне AlN; TiNx; Na3N; Ca3N2; Zn3N2 секілді металдар және NH3; BN; Si3N4 секілді бейметалдар кіреді. Бұл қосылыстар көбінесе қатты, балқымайтын және жоғары температураға шыдамды болып шығады. Мысалы, [[эльбор]]. Нитридты қаптайтын сыртқы жабынды қабаты беріктік, тоттанбайтын қасиет беріп тұрады. Нитридтарды энергетика мен ғарыштық техникада жиі пайдаланады.<br /> ==Құрылысы==<br /> [[Атом|Атомдар]] арасындағы химиялық байланысқа орай, олар [[Иондық байланыс|иондық]], [[Коваленттік байланыс|ковалентті]] және [[металлоид|металлоидты]] болып жіктеледі. Нитрид құрамындағы азот атомдары электртерістілігі әлдеқайда аз элементтен [[Электрон|электронды]] қабылдап, тұрақты s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;p&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; [[электронды конфигурациясы|электронды конфигурациясын]] құрады немесе электронды беріп sp&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; тұрақты конфигурациясын құрады. Бірінші жағдайда нитрид иондық байланыста болады, ал екінші жағдай [[металлдық байланыс |металлдық байланыстың]] бірден-бір үлгісі. Екі жағдайда да ковалентті байланыспен ұқсастық болады. <br /> Азоттың [[Бор (элемент)|бормен]], [[Кремний|кремниймен]] қосылысында ковалентті байланыс басым болады.<br /> *Иондық байланыс [[Периодтық кесте|периодтық кестедегі]] 1ші және 2ші топтардағы элементтер арасында байқалады. Бұл нитридтерде [[Гидролиз|гидролиз үдерісі]] жүріп, [[Аммиак|аммиак]] бөлінеді. Олардың электр кедергісі өте жоғары болады және жартылай өткізгіш қасиеті байқалады.<br /> *Ковалентті нитридтер - [[Бор (элемент)|бор]], [[Кремний|кремний]], [[Алюминий|алюминий]], [[Галлий|галлий]], [[Индий|индий]] нитридтері болып табылады. <br /> <br /> ==Алынуы==<br /> Иондық нитридтер азоттың металлмен 700-1200°C температурасында байланысында түзіледі. Басқа нитридтерді металлдың азотпен немесе аммиакпен байланысында, немесе металл оксидтерін, хлоридтерін азот, аммиакпен қалпына келтіру кезінде түзіледі.<br /> ==Химиялық қасиеттері==<br /> Иондық нитридтер сумен және қышқылдармен оңай реакцияға түседі<br /> <br /> ==Қолданылуы==<br /> <br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> <br /> [[Санат:Нитридтер]]<br /> [[Санат:Бинарлы қосылыстар]]<br /> [[Санат:Химия]]<br /> [[Санат:Нанотехнология]]</div>

Әсем0000