Moderator: 1 түзету

2026-06-25T14:29:12Z

1 түзету

Нурасылл: Сілтемелер қосылды

2023-05-26T10:49:31Z

Сілтемелер қосылды

Жаңа бет

[[File:Ядринцев Николай Михайлович 2.jpg|thumb|160px|Ядринцев Николай Михайлович]]

[[Сурет:Vosstochnoe obozrenie.jpg|thumb|300px|left| “Восточное обозрение” газеті]]
'''Ядринцев Николай Михайлович'''(18.10.1842, [[Омбы]] қаласы – 7.6.1894, [[Барнаул]] қаласы) – [[Сібір|Сібірді]] зерттеуші [[Этнография|этнограф]], [[археолог]], [[публицист]]. [[Омбы кадет корпусы]]н бітіргеннен кейін 1860 – 63 ж. [[Санкт-Санкт-Петербург]] [[университет]]інің ерікті тыңдаушысы болды. “Сібір жерлестер ұйымы” студенттік үйірмесіне қатысып, 1865 ж. “Сібір патриоттарына” саяси мәнді үгіт парақшасын құрастырушы ретінде [[Омбы]] түрмесіне қамалды. 1874 ж. [[Санкт-Петербург]] қаласында тұруға рұқсат алды. 1876 ж. Батыс Сібір Бас басқармасына ([[Омбы]] қаласы) [[мемлекет]]тік қызметке орналасып, 1881 жылға дейін жұмыс істеді. Осы уақыт ішінде Ядринцев [[Орыс]] ppгеография]]сы қоғамының Батыс Сібір бөлімшесінің тапсырмасымен 1878, 1880 ж. Батыс Сібір мен [[Алтай]]ға барып, өлкенің өткені мен қазіргі жағдайы туралы құнды мәліметтер жинап қайтты. 1880 жылғы экспедициясында “бұратана [[халық]]тардың тұрмысын” зерттеуге көп көңіл бөлді. Осы еңбектері үшін [[Орыс]] [[география]]сы қоғамының алтын медалімен марапатталды. 1881 жылдан редакторлық, ғылыми жұмыстармен айналысты. 1882 – 89 ж. “Восточное обозрение” газетінде (1882 – 87, СПб.; 1888 – 89, Иркутск) редактор болды.
1885 ж. [[Еуропа]]ға ([[Германия]], [[Италия]], [[Швейцария]], [[Австрия]]) саяхат жасады. 1886 ж. Минусинск өлкесіне, 1890 – 91 ж. финн археологтарының ppҚарақорым[[ға жасаған экспедициясына қатысты. Ядринцев ppҰйғыр қағандығы[[ның астанасы – [[Қарабаласағұн]] мен [[Шыңғысхан]] империясының астанасы – [[Қарақорым]]ның орнына және [[Орхон]] өзені бойындағы ежелгі руна жазба ескерткіштеріне зерттеулер жүргізді. 1891 ж. “Сібір тұрғындары, олардың тұрмысы мен қазіргі жағдайы” атты кітабын шығарып, онда жергілікті халықтардың құқығын қорғады. Зерттеулер барысында Ядринцев Орталық Азия халықтарының өзіне тән жазуы болған деген қорытындыға келіп, ол ойларын “Орхон экспедициясы жайлы еңбектер” жинағында (1892) және “Байырғы моңғол атласы” (1892 – 99) атты еңбегінде жариялады. 1893 ж. АҚШ-қа қоныс аудару мәселесі бойынша зерттеу жүргізуге барды. 1894 ж. Барнаулға келіп, бекіністе орналасқан шаруашылықтар туралы мәліметтер жинаумен, қоныс аударушылардың жағдайын зерттеумен айналысты. Ол өз еңбектерінде Солтүстік [[Қазақстан]] өлкесі, соның ішінде [[Петропавл]] және [[Көкшетау]] уездері жайлы мәліметтерге көп көңіл бөлген. Сондай-ақ “Көшпелі тұрмыс және даладағы зерттеулер” ([[1886]]), “Батыс Сібірге сырттан келген [[халық]]тарды зерттеу жоспары” ([[1880]]) деген мақалаларында [[қазақ]] халқын [[антропология]]лық, [[этнография]]лық тұрғыдан жан-жақты зерттеуді ұсынды. [[Шоқан Уәлиханов]]пен жақын таныс болып, ол жайлы мақалалар жазды.
<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 жыл. ISBN 5-89800-123-9 X том</ref>
<ref>Лемке М., Н.М. Ядринцев. Биографический очерк, СПб., 1904;</ref>
<ref>Масанов Э.А., Очерк истории этнографического изучения казахского народа в СССР, А.–А., 1966.
</ref>
== Дереккөздер: ==
<references/>

{{wikify}}

[[Санат:Тұлғалар]]

{{stub}}

← Ескі түзетулер	14:29, 2026 ж. маусымның 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Николай Михайлович Ядринцев - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Нурасылл: Сілтемелер қосылды