Moderator: 1 түзету

2025-04-25T17:49:35Z

1 түзету

Sibom: /* Географиялық мәліметтер */clean up, replaced: темп-ра → температура, ӘС → °С (4) using AWB

2015-11-28T11:55:43Z

‎Географиялық мәліметтер: clean up, replaced: темп-ра → температура, ӘС → °С (4) using AWB

Жаңа бет

{{Мемлекет
|Қазақша атауы = Федеративтік Демократиялық Непал Республикасы
|Шынайы атауы = संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल Sanghiya Loktāntrik Ganatantra Nepāl
|Атау септігі = Непал
|Елтаңба = Coat of arms of Nepal.svg
|Байрақ = Flag of Nepal.svg|90px
|Ұраны = Анам мен Отан Аспан дүние қымбатырақ
|Әнұранның аты =
|Аудио =
|lat_dir = N |lat_deg = 28 |lat_min = 4 |lat_sec = 0
|lon_dir = E |lon_deg = 84 |lon_min = 7 |lon_sec = 0
|region = NP
|CoordScale = 4000000
|Картада = Nepal in its region.svg
|карта тақырыбы = Непал картада
|Картада2 =
|Үкімет түрі = Республика
|Құрылды = [[1768]]
|Тәуелсіздік күні =
|Тәуелсіздігін алды =
|Тілі = Непал тілі Непалша

|Мемлекеттік діні =
|Астанасы = [[Катманду]]
|Ірі қалалары = Катманду

|Басшы қызметі = [[Президент]] [[Премьер-министр]]
|Басшылары = [[Рам Баран Ядав]] [[Сушил Койрала]]
|Жер аумағы = 140 800
|Жер аумағы бойынша орны = 94
|Судың үлесі = 2,8
|Этнохороним = Непалдық
|Жұрты = 30 000 000<ref name=unpop>{{Cite paper | url=http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2008/wpp2008_text_tables.pdf | title=World Population Prospects, Table A.1| version=2008 revision | format=.PDF | publisher=United Nations | author=Department of Economic and Social Affairs
Population Division | date=2009 | accessdate= 2009-03-12}}</ref>
|Халық саны бойынша орны = 40
|Сарап жылы = 2011
|Санақ бойынша халық саны =
|Санақ жылы =
|Халық тығыздығы = 199
|Тығыздық бойынша орны =
|ЖІӨ = 31,634 млрд<ref name=imf2>{{Cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/02/weodata/weorept.aspx?sy=2006&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=558&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=58&pr.y=12|title=Nepal|publisher=International Monetary Fund|accessdate=2009-10-01|archiveurl=http://www.webcitation.org/6177FIT9H|archivedate=2011-08-22}}</ref>
|ЖІӨ сараптаған жылы = 2008
|ЖІӨ бойынша орны = 83
|Жан басына шаққандағы ЖІӨ = 1144<ref name=imf2/>
|Жан басына шаққандағы ЖІӨ бойынша орны =
|ЖІӨ (АҚТ) =
|ЖІӨ (АҚТ) сараптаған жылы =
|ЖІӨ (АҚТ) орны =
|Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) =
|Жан басына шаққандағы ЖІӨ (АҚТ) орны =
|ЖІӨ (номинал) =
|ЖІӨ (номинал) сараптаған жылы =
|ЖІӨ (номинал)бойынша орны =
|Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) =
|Жан басына шаққандағы ЖІӨ (номинал) орны =
|АДИ = {{өсім}} 0.553
|АДИ жылдық есебі = 2007
|АДИ бойынша орны = 144
|АДИ деңгейі =
|Әуе компаниясы =
|Валютасы = [[Непалдық рупия]]
|Интернет үйшігі = [[.np]]

|ISO = NP
|Телефон коды = 977
|Уақыт белдеуі = +5:45 <ref>Елде непал уақыт болып тұр.</ref>
}}

'''Непал''', Непал патшалығы – Оңт. Азиядағы [[Гималай]] тауының орталық бөлігіне орналасқан мемлекет. Жер аумағы 147,2 мың км². Халқы 21,4 млн. (]]2001]]). Негізгі тұрғындары – непалдықтар. Ресми тілі – непали. Халқының 86%-ы индуизм, қалғандары будда, ислам діндерін ұстанады. Астанасы – [[Катманду]] қаласы Әкімшілік жағынан 14 аймаққа бөлінеді. Конституция бойынша мемлекет басшысы – король. Жоғары заң шығарушы органы – 2 палаталы парламент (Өкілдер палатасы және Ұлттық ассамблея). Ұлттық мерекесі 28 желтоқсан ([[1945]]) – корольдің туған күні. Ақша бірлігі – непал рупиясы.

== Географиялық мәліметтер ==
[[Сурет:Everest kalapatthar crop.jpg|thumb| alt=A.| ''[[Эверест-әлемдегі ең биік шың.]]''.]]
Непал жері таулы келеді. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 2 қатар тау жотасы созылып жатыр, аралықтарында үлкен аңғарлар мен қазаншұңқырлар бар. Н-дың солт. және шығыс шекараларында әлемдегі ең биік шыңдар Джомолунгма (Эверест, 8848 м) және Канченджанга (8585 м) тұр. Климаты негізінен субэкваторлық, муссондық, биіктік белдеулерде – таулық. Оңт-те шілдедегі орташа температура 30°С, таулы аймақтарда –0 – 20°С; қаңтарда 15°С, таулы өңірлерде –0 – 10°С-қа дейін жетеді. Жылдық жауын-шашын мөлш. 2000 мм, қазаншұңқырларда 1500 мм. Өзендерінің (Ганг алабы) ағыны қатты, су құламалары көп. Ірі өзендері: Карнали, Гандак, Коси, Багхмати. Гималай етектері мен тау беткейлерінде муссондық қалың орман өскен. Ылғалды жерін батпақты өңір мен джунгли алып жатыр. Тау беткейлерінде мәңгі жасыл жалпақ жапырақты орман және одан жоғары белдеулерде қылқан жапырақты орман қалыптасқан.
== Тарихы ==
Ежелгі заманда Үнді-Ганг жазықтығымен іргелес жатқан ну ормандарды видех, шакья, малла, личхав тайпалары мекендеді. Б.з. бас кезінде Непал алқабында ([[Катманду]] алқабы) Невар мемлекеті пайда болды. Ол 8 ғ-да ұсақ ұлыстарға бөлінді. 13 ғ-да Малл әулеті елді қайта біріктірді. 15 ғ-да бұл мемлекет те бөлшектеніп, Карнали өзеннің алабында 22 князьдік (Джумла, Джаджаркот, тағы басқа) және Гандок өз. алабында 24 князьдік (Палпа, Танахун, тағы басқа) өмір сүрді. Дегенмен 1769 ж. қазіргі билеуші король әулетінің негізін қалаушы Притхви Нараян Шах бытыраңқы князьдіктерді қайта біріктірді. [[1814]] – [[1815]] ж. ағылшындармен соғыста Непал бірқатар жерінен айырылды. [[1846]] ж. ағылшындардың көмегіне сүйенген рана әулеті билікке келді. [[1951]] жылғы төңкеріс нәтижесінде Рана әулеті билікті бұрынғы король әулетіне беруге мәжбүр болды. [[1960]] – [[1980]] ж. елде король әулетінің шексіз билігі орнады. Бірақ экономика жағынан артта қалған Непал үкіметі сыртқы күштердің және ел ішіндегі бұқаралық қозғалыстардың қысымымен [[1990]] ж. саяси реформалар жүргізуге мәжбүр болып, жаңа конституция қабылдады.

== Шаруашылығы ==
Непал – аграрлы ел. Негізгі ауыл шаруашылық дақылдары – күріш, бидай, жүгері, картоп, шай, темекі, мақта. Мал шаруашылығы елдің солтүстік бөлігінде басым дамыған. Өнеркәсібінде ауыл шаруашылығы шикізатын қайта өңдеу басты орын алады. Туризм мен альпинизм дамыған. Экспортқа кілемдер, қарақұмық, қағаз-мақта бұйымдары, майлы дақылдар мен тері шикізаттарын шығарып, сырттан мұнай өнімдерін, машина, құрал-жабдықтар, тұтыну тауарларын алады. Негізгі сауда серіктестері: [[Тайланд]], [[Үндістан]], [[Германия]], [[Қытай]].<ref>[[Қазақ Энциклопедиясы]] , 7 том 2 бөлім</ref>

== Сілтемелер ==
* [[Непалдықтар]]
* [[Малазия]]
* [[Эверест]]
* [[Катманду]]
== Дереккөздер ==
<references/>

{{wikify}}

[[Санат:Азия елдері]]
[[Санат:Елдер]]

{{stub}}

← Ескі түзетулер	17:49, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Непал - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Sibom: /* Географиялық мәліметтер */clean up, replaced: темп-ра → температура, ӘС → °С (4) using AWB