https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9D%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80 2026-04-18T21:07:23Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9D%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80&diff=51377&oldid=prev 2025-04-25T18:26:49Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:26, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9D%D0%B5%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80&diff=51376&oldid=prev 2016-05-14T01:09:26Z

<p>«<a href="/index.php?title=%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B5%D1%82:Neanderthals_-_Artist%27s_rendition_of_Earth_approximately_60,000_years_ago.jpg&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Сурет:Neanderthals - Artist's rendition of Earth approximately 60,000 years ago.jpg (мұндай бет жоқ)">Neanderthals_-_Artist&#039;s_rendition_of_Earth_approximately_60,000_years_ago.jpg»</a> дегенді аластады, бұны <a href="/index.php?title=%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B0%D2%9B%D2%9B%D0%BE%D1%80&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Ортаққор (мұндай бет жоқ)">Ортаққордың</a> қатысушы</p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Неандерталдықтар''' — [[Батысеуропа]]лық палеонтроптардыд соңғы бірлестігіне жататын ежелгі адамдар түрі; питекантроптардан кейін, бүгінгі адамдар ұрпағынан бұрынырақ өмір сүрген; мүрделері алғаш рет 1856 жылы [[Германия]] жерінен табылған, [[ТМД елдері]] территориясында [[Қырым елдері]]нде (Киик-Коба) және [[Өзбекстан]]да (Тешикташ) табылған.&lt;ref&gt;Н. Сейітов, А. Абдулин. Геология терминдерінің сөздігі.– Алматы: Қазақстан, 1996, 368 бет.ISBN 5-615-01738-4&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> <br /> Саколы адам түрі. Олар бұдан 300 мың жыл шамасында пайда болып, 30 мың жыл бұрын өліп бітті.<br /> Неандерталдықтардың мәдениеті дамыды. Олардың жартастардағы сүңғаттары және тас мүсіндері өнердің ғана емес, [[дін]] бастамасының да<br /> пайда болғанын дәлелдейді. Бұл тіршілік иелері өлген жануарлардың сүйектерін және терісін пайдаланып, күрделі [[дәстүр]] - құрбандық шалды. Олар өз жер жастанған тумаластарын жерлеген. Кейбір тайпаларда тек тұрғын маңында қайтыс болғандарды ғана жерлейтін болған. Олар<br /> сондай-ақ ірі жануарлардың сүйегі мен терісінен тұрақты тұрғын жайлар салды немесе [[үңгір]]лерді пайдаланды. Олар <br /> өте жетілдірілген тас құралдарды пайдаланды. Тек тас балталар ғана емес,жебеге арналған тас ұштығтар (неандерталдықтар [[садақ]] та ойлап тапты),сондай-ақ тастан инелер де жасады. Оны терінің жұқа қиқымдарын [[бау]] өткізген тәрізді баулықтап тігуге пайдаланды. Гарпундарға арналып сүйектен және тастан үштықтар да пайда болды. Неандерталдықтар [[мұздық дәуірі]]нде Еуропада тірі қалды. Бұл<br /> табиғи сұрыпталудың бұрынғы маңызын жоғалта бастағанын дәлелдейді.<br /> <br /> Неандерталдықтар өздеріне жасанды орта жасап, мұздықтың басталуына тез және дұрыс көңіл аударды. [[Адам]] қоғамының эволюциясына<br /> сәйкес эволюцияның биологиялық себептерінін: рөлі кеміп, әлеуметтік мәнінің маңызы арта түсті. Дегенмен неандерталдықтардың кейбір<br /> үңгірлерінен [[каннибализм]] (бірін-бірі жеу) дәлелдері табылды, алайда бұл сол кездегі қоғамның барлығында болатын белгі емес .<br /> <br /> [[Франция]]да шамамен 54 жастағы, аяғы бұрыннан зақымданған еркектің жерленген каңқасы табылған. Ол табиғи қалыпта жерленген, яғни өлуге зорлық жасалмаған. Неандерталдықтардың орташа өмір сүру ұзақтығы шамамен 30-35 жыл болған. Сол кездегі өлшем бойынша бұл мүрде өте<br /> қартайып, өздігінен аң аулай алмайтын, өздігінен [[тамақ]] таба алмайтын [[мүгедек]] болып өлген. Бұл адамның осыншама жасқа жетуі тайпаның жануарларша емес, адам заңына сай өмір сүргенін дәлелдейді. Демек олар қартты ақыл иесі ретінде сақтаған деуге болады.<br /> <br /> Неандерталдықтар төңірегінде талас көп. Антропологтарды «Неандерталдықтар неге өліп бітті?» деген сұрақ ойландырды. Неандерталдық тайпалардың өмірі шамамен бұдан 50 мың жыл бұрын үзілді деп есептелді.&lt;ref&gt;Биология: Жалпы білім беретін мектептің, 9-сыныбына арналған оқулық, 2-басылымы, өңделген/ М. Гильманов, А. Соловьева, Л. Әбшенова. - Алматы: Атамұра, 2009. ISBN 9965-34-927-4&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Биология]]<br /> <br /> <br /> {{Biosci-stub}}</div>

CommonsDelinker