https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83_%28%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%29 2026-04-18T14:35:51Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83_(%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB)&diff=17889&oldid=prev 2025-04-25T18:00:00Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:00, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%83%D1%80%D1%83_(%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB)&diff=17888&oldid=prev 2017-01-27T07:02:50Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Арал<br /> |Атауы = Науру<br /> |Шынайы атауы = en/Nauru/na/Naoero<br /> |Сурет = Nauru satellite.jpg<br /> |Сурет тақырыбы = Науру аралының аэрофотосуреті<br /> |Координаттары = -0.531/166.94<br /> |CoordScale = <br /> |Елдер = Науру<br /> |Аймақ = <br /> |Аудан = <br /> |Архипелаг = <br /> |Архипелаг 1 = <br /> |Акватория = Тынық мұхит<br /> |Акватория 1 = <br /> |Ауданы = 21,3<br /> |Ең биік нүктесі = 65<br /> |Халқы = 9591<br /> |Санақ жылы = 2012<br /> |Позициялық карта = Океания<br /> |Позициялық карта 1 = <br /> |Ортаққордағы санаты = Nauru Island<br /> }}<br /> '''Науру''' ({{lang-en|Nauru}}, {{lang-na|Naoero}}) — [[Микронезия]] оңтүстігіндегі [[Тынық мұхит]]ының батыс бөлігінде орналасқан [[маржан аралы]]. Арал аумағы — 21,3 км². [[2007 жыл]]дың шілде айында өткізілген халық санын бағалауы бойынша Науру Республикасының халық саны 13 528 адамды құрады, соның ішінде ерлер — 6763, ал әйелдер — 6765 адам.&lt;ref name=autogenerated1&gt;[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/nr.html Науру. Справочник ЦРУ. 2007]{{ref-en}}&lt;/ref&gt; Науру біршама сирек кездесетін маржан аралдары түріне жатады — [[көтерілген атолл]]. Аралдың орталық бөлігінде көне [[Лагуна|лагунаның]] қалдығы болып табылатын сәл тұзды тұщы сулы [[Буада (көл)|Буада]] көлі орналасқан. Сонымен қатар аралдың солтүстігінде [[Анабар (көлдер)|Анабар]] шағын көлдер тобы орналасқан. <br /> <br /> Науру аралы [[экватор]]дан оңтүстіке қарай 42 км қашықтықта орналасқан. Ең жақын арал — [[Банаба]] — Наурудан шығысқа қарай 306 км қашықтықта орналасқан және [[Кирибати]] Республикасына ие. [[1968 жыл]]ы арал өз [[Науру|тәуелсіздігін жариялады]]. Қазіргі кезде ол әлемдегі ең кішкентай тәуелсіз республика болып табылады.<br /> <br /> == Геологиясы ==<br /> Аралдың ішкі аймағында фосфориттік кен қазу жұмыстарынан қалған үлкен [[әктас]]ты тісшелер және пирамидалар орналасқан. Бұл құрылыстардың биіктігі кейбір жерлерде {{nobr|10 метден}} асады, ал [[карьер]]дің өзі көптеген [[Шұңқыр|шұңқырлар]]ы мен [[Ойпат|ойпаттар]]ы бар үлкен лабиринт тәріздес. [[Тар табанды темір жол|Тар табынды]] [[Темір жол|темір жолы]] аралдың кемежайына өнідірілген фосфориттердің жеткізілуін жеңілдету үшін арнайы құрылған. Әктасты үйінділер аймағында топырақ жамылғысы түгелдей болмағанның нәтижесінде, жаңбырлы су жердің бетінде қалмай, таулы жынысына толығымен сіңеді.<br /> <br /> [[География|Географтар]], [[Геоморфология|геоморфологтар]] және [[Геология|геологтар]] аралдың бедерін, топырағын және геологиялық құрылысын жете зерттеп, алынған деректер бойынша Наурудың геологиялық тарихын қалпына келтірді.<br /> <br /> == Флора мен фаунасы ==<br /> Аралдың ауданы кішкентай болғанынан және оның континенталды құрлықтан және ірі топаралдардан оқшаулауы нәтижесінде Науруда жергілікті [[түтікті өсімдіктер]]дің 60 түрі ғана өседі, және оның ешбірі [[эндемик]] болып табылмайды. [[Екінші дүниежүзілік соғыс]]тан кейінгі қатты ойран, [[Кокос пальмасы|кокос пальмасының]] дара дақылды таралуы және фосфориттерді өңдеу Науру аумағындағы өсімдік жабынының басым бөлігінде жойылуына себеп болды, бірақ қазіргі кезде оның 63 % аумағы бұрынғы қалпына келтірілді. <br /> <br /> Аралда жаппай [[Кокос пальмасы|кокос пальмалары]], [[панданус]]тер, [[фикус]]тер, [[дәмжапырақ]] және де басқа жапырақты өсімдіктер өседі. Сонымен қатар [[Бұта]]лы формациялардың әр түрлі типтері де кең таралған. Өсімдіктер мен ағаштар жағалық аймақта және Буада көлінің айласында аса қалың өседі. Науруның ішкі аймағында [[бөрітарақ]], сонымен қатар [[шие]], [[бадам]] және [[манго]] ағаштары өседі.<br /> <br /> Аралдың ойпаң жерлері негізінде тырбақ өсімдіктерге бай, ал қыратты жерлерде ағашты өсімдіктер қалың өседі.<br /> <br /> Наурудың жануарлар дүниесі кедей. Барлық [[сүтқоректілер]] адаммен кіргізілді: [[кіші егеуқұйрық]]тар, мысықтар, иттер және шошқалар, сонымен қатар тауықтар. [[Бауырымен жорғалаушылар]] [[кесірткелер]]мен ұсынылған. [[Құстар|Орнитофауна]] байырақ — барлығы 6 түр ([[балшықшылар]], [[қарқылдақтар]], [[Дауылпазтәрізділер|дауылпаздар]], [[Фрегаттар (құстар)|фрегаттар]], [[Кептертәрізділер|кептер]]). Науруда бір ғана сайрағыш құстың түрі мекендейді — [[науруан айқабағы]], арал эндемигі. Аралда [[жәндіктер]] және басқа да [[омыртқасыздар]] көп. Арал айналасындағы суда түрлі [[акула]]лар, [[теңіз кірпілері]], [[жұмсақденелілер]], [[таңқы шаян]]дар және басқа улы теңіз жануарлары мекендейді.&lt;ref&gt;[http://archive.travel.ru/nauru/geo/nature/ Природа Науру. 2007]&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> [[Санат:Науру географиясы]]<br /> [[Санат:Австралия және Океания аралдары]]<br /> [[Санат:Науру| ]]<br /> [[Санат:Тынық мұхит аралдары]]<br /> [[Санат:Атоллдар]]</div>

Kasymov