https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BDНарын - Түзету тарихы2026-09-07T22:26:26ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD&diff=114274&oldid=prevModerator: 1 түзету2026-06-26T06:25:37Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:25, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD&diff=114273&oldid=prev21:10, 2025 ж. қарашаның 29 кезіндегі Batyrbek.kz деген2025-11-29T21:10:49Z<p></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Елді мекен<br />
|статусы = қала<br />
|қазақша атауы = Нарын<br />
|шынайы атауы = {{lang-ky|Нарын}}<br />
|сурет = Naryn overlook.jpg<br />
|жағдайы = <br />
|ел = Қырғызстан<br />
|елтаңба = Naryn coa.svg<br />
|ту = Нарын шаарынын туусу.svg<br />
|елтаңба сипаттамасы = <br />
|ту сипаттамасы = <br />
|елтаңба ені = 100<br />
|ту ені = 120<br />
|lat_dir = |lat_deg = 41|lat_min = 26|lat_sec = 00<br />
|lon_dir = |lon_deg = 76|lon_min = 00|lon_sec = 00<br />
|CoordAddon = <br />
|CoordScale = <br />
|шекара түрі = <br />
|кестедегі шекара = <br />
|ел картасының өлшемi = 300<br />
|аймақ картасының өлшемi = <br />
|аудан картасының өлшемi = <br />
|аймақ түрі = Облыс<br />
|аймағы = Нарын облысы<br />
|кестедегі аймақ = <br />
|аудан түрі = аудан<br />
|ауданы = Нарын ауданы<br />
|кестедегі аудан = <br />
|қауым түрі = <br />
|қауым = <br />
|кестедегі қауым = <br />
|ішкі бөлінісі = <br />
|басшының түрi = <br />
|басшысы = <br />
|құрылған уақыты = <br />
|алғашқы дерек = <br />
|бұрынғы атаулары = <br />
|статус алуы = 1927<br />
|жер аумағы = 40,51<br />
|биiктiктiң түрi = Биіктігі<br />
|орталығының биiктігі = 2020<br />
|климаты = <br />
|ресми тілі = <br />
|тұрғыны = 34 822<ref name="Perep2009">[https://web.archive.org/web/20110810173103/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%91%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf Қырғыз Республикасының Ұлттық статистика комитеті. 2009 жылғы халық санағы.]</ref><br />
|санақ жылы = 2009<br />
|тығыздығы = <br />
|шоғырлануы = <br />
|ұлттық құрамы = [[қырғыздар]] - 98,5 % <br /> [[өзбектер]] — 0,4% <br /> [[дүнгендер]] — 0,4% <br /> [[ұйғырлар]] — 0,3% <ref name="Perep2009">[http://web.archive.org/web/20110810173103/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/%D0%91%D0%B0%D1%82%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%20%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C.pdf Қырғыз Республикасының Ұлттық статистика комитеті. 2009 жылғы халық санағы.]</ref> <br />
|конфессионалдық құрамы = <br />
|этнохороним = <br />
|уақыт белдеуі = +6<br />
|DST = <br />
|телефон коды = 996 3522<br />
|пошта индексі = <br />
|пошта индекстері = <br />
|автомобиль коды = H, N, 05<br />
|идентификатор түрі = <br />
|сандық идентификаторы = <br />
|ортаққордағы санаты = Naryn (town)<br />
|сайты = www.naryn.kg<br />
|сайт тілі = <br />
|сайт тілі 2 = <br />
}}<br />
{{мағына|Нарын (айрық){{!}}Нарын}}<br />
'''Нарын''' ({{Lang-ky|Нарын}}) — [[Қырғызстан]]дағы қала, [[Нарын облысы]] мен [[Нарын ауданы (Қырғызстан)|Нарын ауданы]]ның әкімшілік орталығы.<br />
<br />
Халқы — 34800 адам ([[2009 жыл|2009]]). Қала аумағының көлемі — 40,5 мың км²<br />
<br />
== Географиясы ==<br />
Қала [[Нарынтау]] жотасының баурайындағы [[Нарын қазаншұңқыры]]нда, теңіз деңгейінен 2000 м биіктікте, [[Нарын (өзен)|Нарын өзені]]нің бойында, Бішкек — Торугарт автомобиль жолының қиылысында орналасқан. Қаладан 180 км солтүстікке қарай, [[Ыстықкөл]]дің жағасында [[Балықшы (қала)|Балықшы]] темір жол станциясы орналасқан. [[Қытай Халық Республикасы|Қытай]]мен шекарада, Нарыннан оңтүстікке қарай орналасқан "Торугарт" шекара пунктіне дейінгі арақашықтық — 186 км<ref name="autogenerated1">{{Cite web|url=http://www.asia-travel.uz/kyrgyzstan/cities-kyrgyzstan/naryn-region|title=Нарын|publisher=Asia Travel|accessdate=2015-07-04}}</ref>.<br />
<br />
== Климаты ==<br />
Қысы суық, көбіне қарсыз және жазы салыстырмалы түрде салқын болып келетін континентті климат. Шілденің орташа температурасы +15 ˆС-тан +30 ˆС-қа дейін, қаңтарда -15 ˆС-тан -18 ˆС-қа дейін. Жауын-шашын жылына орта есеппен 200-ден 300 мм-ге дейін жауады.<br />
<br />
== Тарихы ==<br />
[[Сурет:Naryn_buildings.jpg|нобай|292x292 нүкте]]<br />
Көптеген өзге де ортаазиялық қалалар сияқты Нарын да Шығыс Түркістаннан ([[Қашғар]]) Орта Азияға апаратын сауда жолы бойындағы шағын қамал ретінде құрылған болатын. XIX ғасырдың ортасына дейін бұл жерде айтарлықтай қала болған емес. [[Орта Азияның Ресей империясына қосылуы]]нан кейін 1868 жылы осында орыс гарнизоны орналасты және осы сәттен бастап қала құрылысы басталады. <br />
<br />
1917 жылғы [[қазан төңкерісі]]нен кейін Нарын [[Жұмысшы-шаруа қызыл әскері|Қызыл армия]] бақылауына өтті, бірақ 1920 жылы осында кеңес әскерлері мен ақ гвардияшылар арасында қақтығыс болды. Кейін қантөгіс айқастардан кейін мұнда [[Кеңес үкіметі]] орнады. 1927 жылы Нарын сол кезде құрылған Нарын облысының әкімшілік орталығы болды<ref>{{Cite web|url=http://www.advantour.com/rus/kyrgyzstan/naryn.htm|title=Нарын, Кыргызстан|author=|date=|publisher=Advantour}}</ref>.<br />
<br />
Қазіргі кезде Нарын өзімен аттас облыстың мәдени-әкімшілік орталығы болып табылады және "Нарын" [[Ерекше экономикалық аймақ|еркін экономикалық аймағында]] орналасқан. Дәл осы жерде қалалық және облыстық бағыныстағы мемлекеттік, жеке және қоғамдық ұйымдардың бас кеңселері, Қырғызстан СІМ-нің консулдық бөлімі, "Торугарт" кеден басқармасы орналасқан<ref name="autogenerated1">{{Cite web|url=http://www.asia-travel.uz/kyrgyzstan/cities-kyrgyzstan/naryn-region|title=Нарын|publisher=Asia Travel|accessdate=2015-07-04}}</ref>.<br />
<br />
== Оқу орындары ==<br />
* С.Нааматов атындағы Нарын мемлекеттік университеті<ref>[http://www.nsu.ktnet.kg/ Нарынский государственный университет им.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120729053711/http://www.nsu.ktnet.kg/ |date=2012-07-29 }}</ref><br />
* Нарын медициналық училищесі<br />
* Нарын педагогикалық училищесі<br />
<br />
== Белгілі тумалары ==<br />
* [[Мұратбек Рысқұлов]] — драматург<br />
* [[Жұмамүдін Шерәлиев]] — композитор<br />
* [[Тәттібүбү Турсунбаева]] — театр және кино актрисасы<br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
{{Дереккөздер}}<br />
<br />
== Сілтемелер ==<br />
* [http://www.citykr.kg/narin.php Қырғызстан қалаларының ассоциациясы сайтында] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141214001337/http://www.citykr.kg/narin.php |date=2014-12-14 }}<br />
{{Қырғызстанның әкімшілік бөлінісі}}<br />
[[Санат:Қырғызстан қалалары]]<br />
[[Санат:Нарын ауданы (Қырғызстан) елді мекендері]]</div>Batyrbek.kz