https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B 2026-09-06T08:14:33Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B&diff=138504&oldid=prev 2026-07-12T19:10:10Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:10, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D3%A9%D2%A3%D0%BA%D0%B5_%D0%B1%D0%B8_%D0%A2%D3%A9%D0%BB%D0%B5%D2%B1%D0%BB%D1%8B&diff=138503&oldid=prev 2026-07-10T05:23:39Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Тұлға<br /> |Есімі = Мөңке би Төлеұлы <br /> |Шынайы есімі = Мөңке Төлеұлы<br /> |Сурет = <br /> |Сурет ені = <br /> |Сурет атауы = <br /> |Туған кездегі есімі = <br /> |Мансабы = [[Би (тұлға)|Би]]<br /> |Азаматтығы = <br /> |Ұлты =<br /> |Қайтыс болған күні = 1259<br /> |Қайтыс болған жері = Моңғолия, Бұрқан-Қалдан<br /> |Әкесі = Төле хан<br /> |Анасы = <br /> |Жұбайы = <br /> |Балалары = <br /> |Марапаттары = <br /> |Сайты = <br /> |Басқалары = <br /> |Commons = <br /> |Туған күні= 1207<br /> }}<br /> '''Мөңке би Төлеұлы''' — 1207 жылы [[Қытай|Қытайдың]] [[Хубэй|Хубей]] провинциясында туып, 1259 жылы Моңғолияның Бұрқан-Қалдан деген өзінің ата мекенінде жерленген. Әкесі [[Төле]] хан болған. Шыңғысханның немересі [[Бату хан]] мен өзінің інісі [[Берке хан|Берке ханның]] көмегімен 1251 жылдары өзінің қарсылас туыстары Шағатай, Үгедей хандарды ығыстырып Шыңғысханың Керөлеңдегі ордасына қаған би болып сайланған.&lt;ref&gt;Қазақтың ата заңдары: Құжаттар, деректер және зерттеулер — Алматы: Жеті жарғы, 2006. 8-том, 424 бет.&lt;/ref&gt;<br /> <br /> Ескерту: Қазақта белгілі екі Мөңке бар: бірі — [[Шыңғыс хан|Шыңғысты]] хан сайлаған Мөңке Төлеұлы, екіншісі — Сырымға бата берген Шекті [[Мөңке би Тілеуұлы|Мөңке Тілеуұлы]].<br /> <br /> == Мөңке бидің толғау-термесі ==<br /> Ескі шежіре деректерде кездесетін мына толғау-термесі ел аузында қалған:<br /> <br /> Тайғақ, тайғақ көлдерден<br /> <br /> Балық шығар деп еді.<br /> <br /> Ол балықты аулайтын, <br /> <br /> Үш ашалы шанышқылы,<br /> <br /> Қайық шығар деп еді.<br /> <br /> Терең жатқан балықты,<br /> <br /> Алып шығар деп еді.<br /> <br /> Жолы болмас қарсықты, <br /> <br /> Екі етегі су болып,<br /> <br /> Бір жаратқан тәңірге,<br /> <br /> Налып шығар деп еді.<br /> <br /> Ауылдан шу қылып,<br /> <br /> Жаулықтарын ту қылып,<br /> <br /> Зайып шығар деп еді.<br /> <br /> Оқшонтай жоқ, кісе жоқ,<br /> <br /> Белбеу шығар деп еді.<br /> <br /> Жүгініс жоқ, келіс жоқ,<br /> <br /> Келбеу шығар деп еді.<br /> <br /> Үй басына тоқылдақ,<br /> <br /> Келі шығар деп еді.<br /> <br /> Енесімен керісіп,<br /> <br /> Келін шығады деп еді.<br /> <br /> Бір уысқа толмайтын,<br /> <br /> Аяң шығар деп еді.<br /> <br /> Қай жақ болса қонысың,<br /> <br /> Сол жақ шығар деп еді.<br /> <br /> Тайынша мен танаға,<br /> <br /> Жүк артылар деп еді.<br /> <br /> Ағып жатқан дария,<br /> <br /> Суы тартылар деп еді.<br /> <br /> Пышағы мен шақпағы,<br /> <br /> Қалып шығар деп еді.<br /> <br /> Бес қойға алған өгізді,<br /> <br /> Тегін дерсің деп еді.<br /> <br /> Егін егіп, тарының,<br /> <br /> Сөгін жерсің деп еді.<br /> <br /> Есха деген қамыстан,<br /> <br /> Жебе шығар деп еді.<br /> <br /> Жүре берсең алдыңнан,<br /> <br /> Төбе шығар деп еді.<br /> <br /> Сол төбенің басына,<br /> <br /> Асасы бар қолында,<br /> <br /> Өзі тоба жолында,<br /> <br /> Ақсақалды қария,<br /> <br /> Жеке шығар деп еді...<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> [[Санат:Қазақ би-шешендері]]</div>

1nter pares