Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:05:51Z

1 түзету

Нұрлан Рахымжанов: Санат шебері: Санат:Ұлы Отан соғысының ардагерлері → Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары

2017-03-10T12:36:09Z

Санат шебері: Санат:Ұлы Отан соғысының ардагерлері → Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары

Жаңа бет

{{Тұлға
|Есімі = Мәлік Ғабдуллин
|Шынайы есімі =
|Сурет = М. Ғабдуллин.jpg
|Сурет ені = 200px
|Сурет атауы =
|Туған кездегі есімі =
|Туған күні = 15.11.1915
|Туған жері = [[Ақмола облысы]] Зеренді ауданы [[Қойсалған]] ауылы
|Мансабы = жазушысы, [[әдебиет]] зерттеуші, қоғам қайраткері, филология ғылымдарының докторы (1959), [[профессор]] (1959), КСРО Педагогика ғылым академиясының академигі (1959), [[Кеңес Одағының Батыры]] (1943). Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1961).
|Азаматтығы =
|Ұлты =
|Қайтыс болған күні = 02.01.1973
|Қайтыс болған жері = [[Алматы]] қаласы
|Әкесі =
|Анасы =
|Жұбайы =
|Балалары =
|Марапаттары =
|Сайты =
|Басқалары =
|Commons =
}}
'''Мәлік Ғабдуллин''' (15.11.[[1915]], [[Көкшетау облысы]], [[Зеренді ауданы]], —2.01.[[1973]], [[Алматы]]) — қазақ жазушысы, [[әдебиет]] зерттеуші, қоғам қайраткері, филология ғылымдарының докторы (1959), [[профессор]] (1959), КСРО Педагогика ғылым академиясының академигі (1959), [[Кеңес Одағының Батыры]] (1943). Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1961).

Кедей шаруа отбасында туған. М.Ғабдуллин 1935 жылы Қазақтың Абай атындағы мемлекеттік педагогикалық институтын бітірген. 1936 ж. әскер қатарына барып, әскери борышын өтеп қайтқаннан кейін осы институттың аспирантурасында оқыды.

[[Сурет:К. Смагулов, Г. Мусрепов, Б. Момышулы.jpg|thumb|right|200px|[[Қайырғали Сымағұлов]], [[Ғабит Мүсірепов]], [[Мәлік Ғабдуллин]]]]

==Қызмет бастамасы==
М.Ғабдуллиннің ғылыми-творчестволық жұмысы 1938 жылы [[КСРО]] ғылым академиясының Қазақстандағы филиалында кіші ғылыми қызметкерліктен басталды. 1941- 1946 жылдары Кеңес әскерінің генерал [[Панфилов Иван Васильевич|И.Панфилов]] бастаған даңқты 8-гвардия дивизиясы сапында болып, [[Ұлы Отан соғысы]]на қатысты. Ғабдуллиннің Ұлы Отан соғысындағы ерлік даңқы бүкіл одаққа әйгілі. Оның бұл ерлігі алғаш рет белгілі жазушы Б. Полевойдың "Правдада" жарияланған "Эпостың тууы" атты очеркінде баяндалды. Көптеген қазақ ақындары Ғабдуллинге арнап, өлең-жырлар шығарды. Соғыс аяқталып, армиядан қайтқаннан кейін Ғабдуллин республиканың ғылыми-педагогикалық мекемелерінде қызмет атқарды. Қазақ КСР ғылым академиясының Тіл және әдебиет институтының директоры (1946-51), Қазақтың Абай атындағы мемлекеттік педагогикалық институтының ректоры (1951-63) болды. 1963-1973 жылдары Қазақ КСР ғылым академиясының М.О.Әуезов атындағы [[Әдебиет және өнер институты]] [[фольклор]] бөлімінің меңгерушісі болды.

==Әдебиетке қосқан үлесі==
М.Ғабдуллин ғылыми-зерттеу саласында көп еңбек етті. "Қазақ халқының ауыз әдебиеті" (1958, 1964) атты күрделі монографиялық еңбегінде Ғабдуллин [[ауыз әдебиеті]]н зерттеудің ғылыми-методологиялық негіздерін айқындап, қазақ ауыз әдебиетіндегі [[батырлар жыры]], лиро-эпостық дастандар, [[айтыс]] өлеңдері, [[мақал-мәтелдер]], [[жұмбақ]]тар, [[ертегі]]лер туралы жан-жақты терең ғылыми талдаулар жасады, олардың ғылымдық, тәлім-тәрбиелік мәнін ашып көрсетті.
Бұл еңбек жоғары оқу орындарына арналған оқулық ретінде бірнеше рет қайта басылып шықты. Ол 8-сыныпқа арналған "Қазақ әдебиеті" оқулығын (1952-1957) жазды.
М.Ғабдуллиннің көркем шығармадағы тырнақ алды туындылары дивизиялық, майдандық газеттерде жарық көрді. Шығармалары жеке жинақ болып, соғыстан кейін жарияланды. "Менің майдандас достарым" (1947), "Алтын жұлдыз" (1948), "Майдан очерктері" (1949), "Сұрапыл жылдар" (1971) атты кітаптарына енген әңгіме, очерктерінде М.Ғабдуллин майдан өмірін суреттеп, жауынгер тұлғасын, кеңес өкіметінің адамдарының Ұлы Отан соғысы кезіндегі қаһармандық бейнесін суреттеді.
Педагог-жазушы ретінде ол жас ұрпақтың тәрбиесіне де ерекше көңіл бөлді. "Ата-аналарға тәрбие туралы кеңес" (1966) деген кітабында М.Ғабдуллин бесік жырынан бастап, батырлар жырына дейінгі халық поэзиясының тәрбиелік мәнін ашып, оны іс жүзінде пайдаланудың тәсілдерін көрсетеді. Сонымен бірге балаларды [[патриотизм]]ге, шыншылдыққа тәрбиелеу, олардың болашаққа сенімін арттыру, жас баланы дұрыс сөйлеуге үйрету жөнінде ата-аналарға педагогтық кеңес береді.

==Қызметтері==
М.Ғабдуллин ӀӀ-ӀV сайланған КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты. КСРО Жоғарғы Кеңесінің парламенттік тобының құрамында [[Финляндия]]да (1953), [[Бельгия]]да (1957), [[Югославия Одақтық Республикасы|Югославияда]] (1957) болды. Ғабдуллин еңбекшілер депутаттарының Алматы облыстық, қалалық Кеңестерінің депутаттығына, Қазақстан КП Алматы облыстық, қалалық, Фрунзе аудандық комитеттерінің мүшелігіне бірнеше рет сайланды. Ленин ордені, [[Қызыл Ту]], Еңбек Қызыл Ту, Қызыл Жұлдыз, [[Ұлы Отан соғысы]] ордендерімен марапатталған. "Қазақ халқының батырлар жыры" кітабы авторларының бірі.<ref>Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2</ref>
==Шығармалары: ==
* Менің майдандас достарым, А., 1947;<ref>“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref>
* Алтын жұлдыз, А., 1948; Майдан очерктері, А., 1949;
* Проблема народности қазахского героического эпоса, А., 1953.
* Қазақ халқының ауыз әдебиеті, А., 1958;
* Майдан очерктері, А., 1959;
* Ел намысы - ер намысы, А., 1966;
* Ата-аналарға тәрбие туралы кеңес, А., 1966;
* Сұрапыл жылдар. А., 1972;
* Қазақ эпосы, А., 1971;
* Менің майдандас достарым, А., 1985.

==Дереккөздер==
<references/>

{{Stub: Қазақ әдебиеті}}

[[Санат:15 қарашада туғандар]]
[[Санат:1915 жылы туғандар]]
[[Санат:Зеренді ауданында туғандар]]
[[Санат:2 қаңтарда қайтыс болғандар]]
[[Санат:1973 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Алматыда қайтыс болғандар]]
[[Санат:Қазақстан жазушылары]]
[[Санат:Қазақстан әдебиеттанушылары]]
[[Санат:Қазақстан қоғам қайраткерлері]]
[[Санат:Қазақстан филологтары]]
[[Санат:Қазақстан ғалымдары]]
[[Санат:Филология ғылымдарының докторлары]]
[[Санат:Профессорлар]]
[[Санат:Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткерлері]]
[[Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары]][[Санат:Кеңес Одағының батырлары]]
[[Санат:КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаттары]]
[[Санат:Ленин орденінің иегерлері]]
[[Санат:Қызыл Ту орденінің иегерлері]]
[[Санат:Еңбек Қызыл Туы орденінің иегерлері]]
[[Санат:Қызыл жұлдыз орденінің иегерлері]]

← Ескі түзетулер	19:05, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Мәлік Ғабдуллин - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Нұрлан Рахымжанов: Санат шебері: Санат:Ұлы Отан соғысының ардагерлері → Санат:Ұлы Отан соғысының қатысушылары