Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:06:15Z

1 түзету

ArystanbekBot: clean up, replaced: Туылған → Туған (3) using AWB

2016-11-21T10:09:26Z

clean up, replaced: Туылған → Туған (3) using AWB

Жаңа бет

{{Жазушы
|Есімі = Мұхтар Мұқанұлы Мағауин
|Шынайы есімі =
|Суреті = Мұхтар Мағауин.jpg
|Ені = 220px
|Суреттің аты =
|Туған кездегі есімі =
|Лақап аты =
|Туған күні = 2.02.1940
|Туған жері = [[Шығыс Қазақстан облысы]], [[Аягөз ауданы]], [[Баршатас ауылы]]
|Қайтыс болған күні =
|Қайтыс болған жері =
|Азаматтығы = {{KAZ}}
|Ұлты = [[Қазақтар|Қазақ]]
|Мансабы =
|Шығармашылық жылдары =
|Бағыты = тарихи проза
|Жанры = проза
|Шығармалардың тілі = [[Қазақ тілі|Қазақша]]
|Дебюті =
|Марапаттары =
|Сыйлықтары =
|Қолтаңбасы =
|Сайты =
|Commons =
}}
'''Мұхтар Мұқанұлы Мағауин''' ([[2 ақпан]] [[1940]], [[Баршатас]] ауылы, [[Аягөз ауданы]], [[Шығыс Қазақстан облысы]]) — [[тарихшы]], [[жазушы]], қазақтың ауыз әдебиетін зерттеушісі ғалым. [[Филология]] ғылымдарының докторы, Мемлекет сыйлығының лауреаты (1984), Қазақстанның халық жазушысы (1996).

== Өмірбаяны ==
Мұхтар Мұқанұлы Мағауин — 1940 жылы 2 ақпанда [[Семей облысы]]ның Шұбартау ауданында туған.

1962 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің [[филология]] факультетін, 1965 жылы оның аспирантурасын бітірген.

Еңбек жолын 1965 жылы бастады. "Қазақ әдебиеті" газетінде бөлім меңгерушісі,

1967-1971 жылдары "Жазушы" баспасында бас редактордың орынбасары, Қазақ КСР Ғылым академиясының М.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтында аға ғылыми қызметкер болып істеген, Мәскеуде М.Горький атындағы Әдебиет институтында қазақ фольклоры мен қазақ әдебиеті тарихы бойынша арнайы лекциялық курстар жүргізді.

1983-1984 жылдары еркін шығармашылық қызметте,

1984-1986 жылдары "Жазушы" баспасының бас редакторы.

1987 жылы еркін шығармашылык қызметте,

1988 жылдан бері "Жұлдыз" журналының бас редакторы.<ref>Қазақстан баспагерлері мен полиграфистері. Анықтамалық. Алматы, "Білім" баспасы. 2005 ж. — 576 бет.ISBN 9965-09-134-Х</ref>

Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, жазушы, әдебиет зерттеушісі. Қазақстан Жазушылар одағы басқармасының хатшысы.

"Аласапыран" тарихи роман-дилогиясы үшін Қазақ КСР-інің Абай атындағы мемлекеттік сыйлығы берілді. (1984). Қазақстанның Халық жазушысы, Түркияның Халықаралық "Түркі дүниесіне қызмет" сыйлығының сахибы.<ref>Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2</ref>

== Шығармашылығы ==
=== Әңгімелері ===
“[[Кешқұрым (әңгіме)|Кешқұрым]]” атты тұңғыш әңгімесі 1964 жылы “Жұлдыз” журналында жарияланды.

"Қобыз сарыны" атты ғылыми монографиясы жарық көрген (1968). Бұдан соңғы кезеңде көркем прозаға көбірек ден қойды.

"Көкмұнар" (роман, 1972), "Бір атаның балалары", "Көк мұнар" (повестер мен әңгімелер), "Аласапыран" (тарихи роман-дилогия, 1980-1982), "Шақан Шері" (роман), "Мен" (ғұмырбаяндық роман-хамса), "Құмырсқа-қырғын" (әңгімелер), "Ұлтсыздану ұраны" (мақалалар) және тағы басқа кітаптары жарық көрген.

2002 жылы он үш томдық шығармалар жинағы басылып шықты. Көптеген шығармалары орыс тіліне аударылған, шетел тілдерінде басылған.

=== Аласапыран ===
Қазақ халқының көрші мемлекеттермен дипломатиялық қарым-қатынасы тарихи-көркемдік тұрғыдан тұңғыш рет суреттелген “[[Аласапыран]]” тарихи дилогиясы 1981—83 ж. жарық көрді. Романда қазақ ордасын [[Тәуекел хан]] басқарған тұстағы (16 — 17 ғ-лар) қоғамдық-әлеуметтік жағдай көрініс тапқан. Хан мұрагері [[Ораз-Мұхаммед]] пен оқымысты [[Қыдырғали Жалайри]]дың, [[Едіге би]] ұрпағы [[Петр Урусов]]тың көркем бейнелері сомдалған. [[Томан би]], [[Манақ батыр]], [[Ділшат]], [[Ай-Шешек бегім]] секілді кейіпкерлерді суреттеу арқылы қаламгер Ораз-Мұхаммед тұлғасын даралай түседі.

Романда көшпелі тұрмыс көріністері, аңшылық, саятшылық сынды ұлттық дәстүрлер көрініс тауып, Қазақ хандығының [[Ресей]], [[Иран]], Бұхара, Сібір хандықтарымен өзара қатынастары, ішкі-сыртқы саяси жағдайлары сипатталған. Жазушы шығармаларында 20 ғ-дағы ауыл, қала тұрмысы, түрлі әлеуметтік топ өкілдерінің тағдыры психология-философия тереңдікпен көркем бейнеленген.

=== Қобыз сарыны ===
“Қобыз сарыны” (1968) монографиясында хандық дәуірде өмір сүрген ақын-жыраулар шығармаларын (15 — 18 ғ-лар) жүйелі түрде талдады.

=== Жармақ ===
Жақын арада Чехия Республикасынан жарық көрген "Жармақ" — қазақтың екі ғасырлық тарихы мен бүгінгі психологиялық тартыстар жүйесіне құрылған романы жазушыны мүлдем басқа қырынан көрсетеді.

=== Шыңғыс хан ===

== Марапаттары ==

== Дереккөздер ==
<references/>

[[Санат:Қазақстан тарихшылары]]
[[Санат:Қазақ жазушылары]]
[[Санат:Қазақстан ғалымдары]]
[[Санат:Қазақстан филологтары]]
[[Санат:Қазақстан мемлекеттік сыйлығының иегерлері]]
[[Санат:Қазақ әдебиетін зерттеушілер]]

← Ескі түзетулер	19:06, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Мұхтар Мұқанұлы Мағауин - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

ArystanbekBot: clean up, replaced: Туылған → Туған (3) using AWB