https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8B_%28%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%29Мұсылмандық шарты (шығарма) - Түзету тарихы2026-04-20T07:04:27ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8B_(%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0)&diff=32305&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:14:01Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D2%B1%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D1%88%D0%B0%D1%80%D1%82%D1%8B_(%D1%88%D1%8B%D2%93%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0)&diff=32304&oldid=prevArystanbekBot: clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using AWB2014-05-09T04:29:36Z<p>clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''«Мұсылмандық шарты»''' [[Шәкәрім Құдайбердіұлы|Шәкәрімнің]] еңбегі. 1911 ж. Орынборда басылып шыққан. Шәкэрім Ислам дінінің басты қағидаларын, иман, ғибадаттарын қазақ тілінде халыққа түсінікті қылып жазып тығулы мысал еткен. Ең әуелі иман шарттарына тоқталған. Аллаһ Тағаланың барлығына<br />
ақылмен ойлап иман келтіруге ерекше мән береді. Өз пікірін Құраннан, ғұламалардың<br />
пікірінен мысал келтіре отырып дәлелдейді.<br />
Адам кәлима айтқанмен, мағынасын түсінбесе, иманға есеп емес екенін ескертеді.<br />
Иман шарттарының ішінде Аллаһқа, оның<br />
бірлігіне, Пайғамбарларына, періштелерге,<br />
Аллаһ Тағаланың Пайғамбарларға жіберген<br />
кітаптарына, ақирет күніне, жақсылық,<br />
жамандықтың бір Аллаһтан екеніне және<br />
қияметте қайта тірілуге иман келтірудің әр-қайсысына жеке-жеке тоқталады. Оларды<br />
Құраннан аяттарды қазақ тіліне аударып<br />
бере отырып түсіндіреді. [[Ақиқат]] туралы<br />
білмеген болса сұрап білудің қажеттігін<br />
айтады. Аллаһтың жоқтан бар қылу сипатын сөз еткенде, оған адамның ақылы жете<br />
бермейтініне назар аудартады. Бар нәрседен бар қылу адам кодынан да келетініне<br />
мысал келтіреді. Ажал туралы, қабырдағы жауап алу туралы да айтып өтеді. Кәпір<br />
болуға себепкер күнәһарлықтан тыйылуды<br />
ескертеді. ''«Адам өзін таныса, құдайды да танымақ»'' деп арнайы тоқталып, өзін-өзі танудың қаншалықты маңызды екенін көрсетеді. Сондай-ақ, адам хақы, хайуан хақына<br />
қатысты, адамның жақсы, жаман мінездері,<br />
[[күнә]], [[тәубә]], [[ниет]], т.б. істер жөніндегі [[шариғат]] үкімдерін жіктеп береді. Ислам ді-<br />
ніндегі [[парыз]], [[уәжіп]], [[сүннет]], [[мүстәни]], [[мүбах]], [[харам]], [[мәкрүһ]], [[мәфсад]] сияқты істерге<br />
түсінік береді. [[Намаз]], [[ораза]], [[зекет]], [[қажы]]<br />
сияқты ғибадат түрлерінің әрқайсысын<br />
жеке-жеке таратып түсіндіреді. Дәретке,<br />
намазға қатысты парыз, сүннет, [[мүстахап]]<br />
болған және тыйым салынған амалдарды<br />
айтады. Күнделікті тұрмыста кезігетін мал<br />
сою, неке қию, қарыз беру, жерге, суға иелік жасау, аманат, ақы алу, т.б. жағдайларға<br />
байланысты шариғат үкімдерін таратып<br />
жазған. Әсіресе неке және адам құны<br />
жайлы мәселеге кеңірек тоқгалған. Өйткені жесір дауы, құн дауы қазақ ішінде<br />
жиі кездесіп елдің берекесін алған. Әмеңгерлік жолымен алғанда, ықтиярсыз зорлықпен алуға болмайтынын Құран аяғын<br />
келтіре отырып көрсеткен. Құранда төрт<br />
әйел алуға рұқсат бергенін, бірақ әйелдерді әділдікпен ұстау туралы бұйырылғанын аятпен дәлелдейді. Бұл мәселедегі<br />
өз пікірін де айтып кетеді: «Әлбетте біздің қазақта екі катынға ғаділет аз. Сол себелен қазақ тысырсыз екі қатын алмаса<br />
жарайды». Шәкәрім еңбекте Ислам дінін<br />
әр [[мұсылман]] білуге тиісті қағида, ережелерін қарапайым халыққа түсінікті тілде<br />
шариғатқа сай жазған. «Мұсылмандық шарты» - 1993 жылы Алматыда «Қазақстан»<br />
баспасында қайта жарық көрді. Баспаға дайындау және жауапты редакторлары: филология ғылымының докторы М.Мырзахметов, М.Қазбеков. Профессор М.Мырзахметов кіріспе мақала жазып, еңбектің ғылыми құндылығын,<br />
тарихи маңызын атап көрсеткен.<ref>Ислам. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2010 ISBN 9965-26-322-1</ref><br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
[[Санат:Дін]]<br />
[[Санат:Ислам]]<br />
[[Санат:Шығармалар]]<br />
<br />
<br />
{{Islam-stub}}</div>ArystanbekBot