https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2026-04-18T13:44:18Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96&diff=23703&oldid=prev 2025-04-25T18:04:24Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:04, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D2%B1%D0%BD%D0%B0%D0%B9_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96&diff=23702&oldid=prev 2014-09-16T11:33:14Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">Кіріспе бөлімін өңдеді</span></span></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>*'''Туынды мұнай.''' Өздері алғаш қалыптасқан түпнегіз ұжыныстар құрамынан өзге өңірлерге жылыстауы нәтижесінде жаңадан аяқталған мұнай атауы.<br /> <br /> *'''Парафинсіз мұнай'''. Құрамындағы [[парафин]] мөлшері 1 %-дан аспайтын мұнай.<br /> <br /> *'''Молкүкіртті мұнай'''. Құрамындағы [[күкірт]] мөлшері 2 %-дан кем емес мұнай.<br /> <br /> *'''&quot;Жеңіл мұнай&quot;'''. Химиялық сипатына (негізінен [[метан]]ды көмірсутектерді кіріктіруі) және фракциялық құрамына ([[бензин]]нің үлес салмағының мол болуы) орай [[Тығыздық|тығыздығының]] біршама төмен болуымен ерекшеленетін мұнай.<br /> <br /> *'''Азпарафинді мұнай'''. Құрамындағы парафин мөлшері 1-2 %-дан аспайтын мұнай.<br /> <br /> *'''Азкүкіртті мұнай'''. Құрамындағы [[күкірт]] мөлшері 0,5 %-дан аспайтын мұнай.<br /> <br /> *'''Азшайырлы мұнай'''. Құрамындағы [[Тығыздық|шайыр]] мөлшері 8 %-дан азырақ болып келетін мұнай.<br /> <br /> *''' &quot;Өлі&quot; мұнай'''. Құрамына еріген газдарды ісіріктірмейтін, арынды [[Тығыздық|жерасты сулары]] әсерінен аулақ орналасқан жинауыш [[қойнауқат]] бойына жинақталған мұнай массалары; жер бетіне өте жақын деңгейлерде ұшырасуы ықтимал.<br /> <br /> *'''Газбен қаныққан мұнай'''. Қойнауқаттағы бастапқы қойнауқаттық қысымы мұнайдың газбен қанығу қысымына тең, немесе одан артығырақ болып келетін мұнай.<br /> <br /> *'''Газбен толық қанықпаған мұнай'''. Қойнауқаттауқаттағы өзіңдік қысымы мұнайдың газбен қанығу қысымынан артығырақ жағдайда болатын мұнай.<br /> <br /> *'''Ньютондық емес мұнай'''. Ньютонның бағдарлы үйкеліс заңына бағынбайтын, яғни құрамындағы шайырлардың, шайыртастақтардың, парафиннің жоғары мөлшерлерін кіріктіруіне, сол сияқты жинауыштық қабілетінің төмен болуына және [[тау жыныстары]] саздылығының жоғары болуына байланысты қойнауқаттық жағдайда қүрылымдық-механикалық қасиеттерді йемденген мұнай.<br /> <br /> *'''Ньютондық мұнай'''. Ньютонның бағдарлы [[үйкеліс заңы]]на бағынышты мұнай.<br /> <br /> *'''Қалдық мұнай'''. Мұнайлы қойнауқаттан бүкіл мүмкін болған әдістер көмегімен мұнай қорын өндіріп алғаннан кейін де сол қойнауқат көлемінде қалып қоятын мұнай массасы.<br /> <br /> *'''Парафинді мұнай'''. Құрамында парафиннің азды-көпті мөлшерлері бар мұнай.<br /> <br /> *'''Алғашқы мұнай'''. Термин екі мағынада қолданылып жүр.<br /> #Өзінің алғаш жаралған түзілімдерінде сақгалған мұнай атауы. Бұл түсінігінде термин &quot;туынды мұнай &quot; [[термин]]іне, яғни өзінің алғаш жаралу ортасынан өзге өңірлерге ағып келген мұнай деген түсінікке қарама-қарсы мағынада қолданылады. <br /> #Мұнай қалыптасуының кейбір жорамалдарына сәйкес, құрамы жағынан бірегей, ешбір өзгеріске үшырамаған, нақгылы факторлар әсерінен бүкіл табиғи мұнай фазаларына бастау болатын мұнай атауы.<br /> <br /> *'''Қойнауқаттық мұнай'''. Қойнауқаттық қысым мен қойнау қаттық температура көрсеткшггеріне байланысты бірфазалы сұйық күйіңде, немесе сұйық және газ фазаларына жіктелген күйде жер қойнауларында орын тепкен [[көмірсутектер]]. Құрамындағы еріген газ мөлшері біршама мол болған жағдайда қойнауқаттық мұнайдың қасиеттері - тұтқырлығы, тығыздығы, әр түрлі деңгейлер шекарасыңдағы беткейлік тартылыс куаты, т.с.с. - күрт өзгеретін болады. Қойнауқаттық мұнайдың қасиеттері оларды игеру барысындағы қойнауқаттыққысым мөлшерінің азаюы салдарынан да өзгереді. Сондықган да мұнайды тиімді игеру жүйелерін жобалау барысында қойнауқаттық мұнайдан алынған сынамаларды алдын-ала жете зерттеу шаралары іске асырылады.<br /> <br /> *'''Күкіртті мұнай'''. Күкірттің азын-аулақ (кейде 2 %-ға дейін) мөлшерлерін кіріктіретін мұнай.<br /> <br /> *'''Молшайырлы мұнай'''. Құрамындағы шайыр мөлшері 28 %-дан кем болмайтын мұнай.<br /> <br /> *'''Синтетикалық мұнай'''. Табиғи таушайырларды, [[жанғыш тақтатас]]тарды және [[көмір]]лерді химиялық тұрғыдан қайтадан өңдеу нәтижесінде алынатын сұйық көмірсутектер.<br /> <br /> *'''Шайырлы мұнай'''. Құрамындағы иіайыр мөлшері 8 %-дан 28 %-ға дейін өзгеретін мұнай.<br /> <br /> *'''Тұрақтанған мұнай'''. Құрамындағы С&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;-ке дейінгі [[жеңіл көмірсутек]]тер аласталған мұнай.<br /> <br /> *'''&quot;ауыр мұнай&quot;.''' Құрамындағы шайыртасты-шайырлы заттардың мол болуы, көмірсутектер құрылысында циклдік құрылымдардың басым болуы және тез қайнайтын фракциялар мөлшерінің аз болуы салдарынан тығыздығы біршама жоғары мөлшерлермен (0,9 г/см3-ден астам) сипатталатын мұнай.&lt;ref&gt;Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003. ISBN 9965-472-27-0&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Геология]]<br /> [[Санат:Мұнай және газ]]</div>

Нұрлан Рахымжанов