https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D1%83%D1%88%D3%99%D0%B1%D0%B1%D0%B8%D1%85%D0%B0Мушәббиха - Түзету тарихы2026-04-18T13:16:35ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D1%83%D1%88%D3%99%D0%B1%D0%B1%D0%B8%D1%85%D0%B0&diff=32235&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:14:00Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D1%83%D1%88%D3%99%D0%B1%D0%B1%D0%B8%D1%85%D0%B0&diff=32234&oldid=prevArystanbekBot: clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using AWB2014-05-05T08:22:49Z<p>clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Мушәббиха, Мужәссима''' - орта ғасырларда шыққан ағымдар. Бұл екеуі,<br />
негізінен, бір сенім аясында әрекет етті. Мушәббихә «ұқсату, теңеу» деген ұғымды<br />
білдіреді. Яғни, Аллаһты жаратылған мақлұқатқа, әсіресе, адамға ұқсатушыларға берілген есім. Мужәссимә болса, ''«тән<br />
беру, пішіндеу, форма беру»'' дегенді білдіреді.<br />
Мужәссима Аллаһқа пішін беріп, формаға<br />
салушы ағым болып табылады. Мұсылмандар арасында Аллаһты мақлұқатқа ұқсату мен оған тәндік сипат берушілер аз<br />
да болса кездесіп жатты. Олар өздерінің<br />
бұл сенімдерін [[Құран]] [[аят]]ы мен [[Мұхаммед пайғамбар|Пайғамбар (с.а.у.)]] хадисінде айтылған Аллаһтың сипаттарына сүйейді. Мысалы, Аллаһтың қолы<br />
олардың қолдарының үстінде, Аллаһтың<br />
тағы бар, Аллаһ бәрін естиді, көреді деген аяттар бар. Тіпті, [[хадистер]]де Аллаһтың қуанатыны, жүретіні, ашуланатыны<br />
айтылады. Міне, осындай аят пен хадисті<br />
тікелей мағынада қолданыл Аллаһты мақлұқаттардағы ерекшелік пен тәндік қасиеттерге балап түсіндірді.<br />
Мушәббиха мен Мужәссима тобындағы<br />
адамдар Аллаһты екі тұрғыдан ұқсату мен теңеуге жүгінген.<br />
<br />
*1. Аллаһтың затын (болмысын) мақлұқаттың болмысына теңеу;<br />
*2. Аллаһтың сипаттарын мақлұқаттың сипаттарына ұқсату.<br />
<br />
Әуелі Аллаһтың затын (болмысын) мақлұқаттың болмысына теңеу мәселесі ғұлат<br />
шииттерінен бастау алады. [[Ғұлат]] - шектен шығып кетуші шииттер хазіреті Әлиді<br />
Құдай деп табынбақ болады. Сонда хазіреті Әли олардың мұндай сорақы ісі үшін<br />
бірнешеуін отқа жатып жазалаған. Олардың біреуі хазіреті Әлидің бұл ісіне қарап «Енді сенің Құдай екеніңді білдік. Өйткені,<br />
Құдайдан басқа ешкім отпен жазаламайды», - дейді. Бұл сөзді естіген хазіреті Әли<br />
өзгелерін өртеуден бас тартып, тек жер аудартумен шектел еді. Осыдан бастап олар<br />
Аллаһты түрлі теңеумен түсіндірген. Аллаһ нұр, адам секілді мүшелері бар, адамға<br />
ұқсайды. Оның шегі мен соны бар, Аллаһ<br />
ұзын, үлкен түсті, шашы қара, Аллаһ қанша<br />
ауыр болғанымен, оның тағын көтеріп жүретіндер де бар деген теңеулермен сипаттады. Бұл аздай, кейбір шектен шығып<br />
кетуші мұсылмандар Аллаһ менің тәніме<br />
кірді, мен Аллаһпын деп те шықты.<br />
Аллаһтың сипаттарын мақлұқаттардың<br />
сипаттарына ұқсататындардың түсінігі бойынша, Аллаһтың қалауы пенденің қалауы<br />
секілді және Аллаһтың сөзі пенделік сөзі<br />
секілді әріп пен дыбыстан тұрады.<br />
Аллаһтың субути сипаттары (тұрақты сипаттары) әу бастан болмаған, яғни кейіннен болған деуде.<br />
Бұл ағым, негізінен, Сәбәия, Баяния, Муғирия, Мансурия, Хаттабия, Хишамия, Юнисия, Мушәббихә, Ибрахимия және Керрамия атты ұсақ діни топ мүшелері жағынан<br />
бастау алып, бұлар жалпы Мушәббихә,<br />
Мужәссима деп аталған.<br />
Адасушы Мушәббиха және Мушәббиха ағымы мұсылмандар тарапынан айтарлықтай қолдау таппай, керісінше, халифалар жағынан қыспаққа алынумен тарихтан жойылып кетті. Себебі, әһлі<br />
сунна бойынша, Аллаһ жаратылғандарға<br />
ұқсамайды. «Ләйсә кәмислиһи шайун» аяты<br />
бұған дәлел. «Еш нәрсе ол сияқты емес»<br />
(«Шура», ІІ-аят). «Әрі оның ешқандай теңдей жоқ» («Ықылас», 4-аят). Аллаһты мақлұқатқа ұқсату барып тұрған адасушылық.<ref>Ислам. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2010 ISBN 9965-26-322-1</ref><br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
[[Санат:Дін]]<br />
[[Санат:Ислам]]<br />
<br />
<br />
{{Islam-stub}}</div>ArystanbekBot