https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8C%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96 2026-09-07T21:31:32Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8C%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96&diff=126817&oldid=prev 2026-07-12T14:47:38Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">14:47, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D1%83%D1%81%D1%82%D1%8C%D0%B5_%D0%BC%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96&diff=126816&oldid=prev 2026-01-11T10:06:42Z

<p>«<a href="/index.php/%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%85%D1%8B" title="Санат:Қазақстан тарихы">Қазақстан тарихы»</a> деген санатты қосты (<a href="/index.php?title=%D0%A3%D0%9F:HOTCAT&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="УП:HOTCAT (мұндай бет жоқ)">HotCat</a> құралының көмегімен)</p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Мустье мәдениеті''' — ежелгі [[Тас дәуірі|тас ғасырына]] (палеолитке) жататын, [[Ашель мәдениеті|ашель мәдениетін]] алмастырған [[Археологиялық мерзімдеу|археологиялық кезең]]&lt;ref name=&quot;source1&quot;&gt;Қазақстан энциклопедиясы, VI-том&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == Тарихы ==<br /> Оңтүстік-батыс [[Франция|Францияның]] [[Везер (өзен)|Везер өзені]] жағалауындағы [[Ле-Мутье-ан-Ож|Ле-Мустье]] (Le Moustier) үңгірінің атымен аталған. 1872 жылы француз археологі Г. де Мортилье [[Брюссель|Брюссельдегі]] халықаралық конгресте бұл мәдениетті жеке кезең ретінде бөліп көрсетті. [[Еуропа]], [[Африка]], [[Таяу Шығыс]] және [[Орта Азия]] елдерінде кеңінен таралған.<br /> <br /> == Хронологиясы ==<br /> Зерттеушілердің басым бөлігі бұл дәуірді ортаңғы (орта) [[Палеолит|палеолитке]] жатқызады. Шамамен б.з.б. 150–120 мыңжылдықтардан басталып, б.з.б. 35–30 мыңжылдықтарға дейін созылды.<br /> <br /> == Антропология ==<br /> [[Сурет:Pointe levallois Beuzeville MHNT PRE.2009.0.203.2.jpg|thumb|right|Еңбек құралдары]]Бұл кезеңде адамның дамуында елеулі өзгерістер орын алды:<br /> <br /> * Архантроптардың орнын палеоантроптар (неандертальдар) басты.<br /> * Адамдар негізінен табиғи үңгірлерді мекендегенімен, алғаш рет қолдан тұрғын үй салуды үйрене бастады.<br /> <br /> '''Рухани мәдениет:'''<br /> <br /> * Өлгендерді жерлеу ғұрпы пайда болды.<br /> * Алғашқы діни көзқарастар туындады.<br /> * Палеолиттік өнердің алғышарттары қалыптасты.<br /> <br /> === Тас өңдеу технологиясы және Құралдар ===<br /> Мустье индустриясы тас құралдарын дайындаудың жетілдірілген техникасымен ерекшеленеді. Ғалымдар (мысалы, Ф. Борд) мұны көбінесе Леваллуа-мустье техникасы деп атайды.<br /> <br /> Бұйымдар дөңгелек келген өзектастан (нуклеустен) уатылып алынған ірі тас жаңқаларынан дайындалды. Еңбек құралдарының түрлері 60-тан асады.<br /> <br /> '''Негізгі құралдар:'''<br /> <br /> * Үшкіртастар (Points). Үшбұрыш пішіндес, орташа ұзындығы 6 см. Шеттері соғу және қыспа техникасымен түзетілген. Кесетін құрал немесе таяқтың ұшына бекітіліп, найза ұшы ретінде пайдаланылған.<br /> * Қырғыштар (Scrapers). Бір қыры түзетілген, ұзындығы 5–14 см. Тері илеу, ағаш пен сүйек өңдеу. Бір құрал әмбебап болып, бірнеше қызметті (жону, кесу) атқара алған.<br /> <br /> === Қазақстандағы Мустье мәдениеті ===<br /> Қазақстан аумағында мустье ескерткіштері жақсы зерттелген. Олар хронологиясы мен типологиясы жағынан әртүрлі фацияларға (леваллуа-мустье, тісті мустье және т.б.) жатады.<br /> <br /> Басты археологиялық ескерткіштер:<br /> <br /> * Шыңғыс<br /> * Қошқорған<br /> * Ақтоғай<br /> * Семізбұғы-10<br /> * Хантау<br /> * Бұрма<br /> <br /> Бұл ескерткіштер Қазақстан жерінде ежелгі адамдардың тас өңдеу мәдениетінің жоғары деңгейде болғанын және әртүрлі техникалық дәстүрлердің (леваллуа және бейлеваллуалық) қатар дамығанын көрсетеді.<br /> <br /> == Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> [[Санат:Тарих]]<br /> [[Санат:Археологиялық дәуірлер]]<br /> [[Санат:Археологиялық мәдениеттер]]<br /> [[Санат:Археологиялық ескерткіштер]]<br /> [[Санат:Қазақстан тарихы]]</div>

Ashina