https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B
Моңғолия әнұраны - Түзету тарихы
2026-04-18T17:32:26Z
Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы
MediaWiki 1.23.3
https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B&diff=89303&oldid=prev
Moderator: 1 түзету
2025-04-25T19:24:59Z
<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:24, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>
Moderator
https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%BE%D2%A3%D2%93%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%8F_%D3%99%D0%BD%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%8B&diff=89302&oldid=prev
13:44, 2015 ж. ақпанның 1 кезіндегі Нұрлан Рахымжанов деген
2015-02-01T13:44:34Z
<p></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Моңғолия әнұраны''' — ({{lang-mn|моңғол Улсын Төрийн Дуулал}} — ''Моңғол елінің мемлекеттік әнұраны'') [[Моңғолия]]ның ұлттық әнұраны.<br />
<br />
[[20 ғ.]] Моңғолияда бірнеше әнұран болған. Бірінші нұсқасы [[1924]]—[[1950]] жж., екіншісі — [[1950]]—[[1962]] жж., үшіншісі [[1961]]—[[1991]] жж. орындалған. [[1991]] ж. бастап [[1950]] ж. нұсқасы қайта қолданған, тек [[Ленин Владимир Ильич|Ленин]], [[Сталин Иосиф Виссарионович|Сталин]], [[Дамдины Сүхбаатар|Сүхбаатар]], [[Хорлоогийн Чойбалсан|Чойбалсан]] атағын шығарған екінші тарауы аласталған.<br />
<br />
[[2006]] ж. [[шілденің 11]] [[Моңғол империясы]] құрылығанына 800 ж. толуына арнап және [[Шыңғысхан]] атағына өзгерістер еңгізілген.<br />
<br />
== Ағымдағы нұсқасы ==<br />
{{Әнұран <br />
|атауы = моңғол улсын төрийн дуулал<br />
|оқылуы = Моңғолия ұлысының ұлттық әнұраны<br />
|қазақша аудармасы = <br />
|сурет =<br />
|ені = 200 px<br />
|сурет атауы = Моңғолия туы<br />
|сөзін жазған = Цэндийн Дамдинсүрэн<br />
|сөзі жазылған күн = <br />
|композитор = Билэгийн Дамдинсүрэн, Лувсанжамцийн Мөрдорж<br />
|әні жазылған күн = <br />
|мемлекет =Моңғолия<br />
|префикс = ұлттық<br />
|бекітілді = 1950<br />
|жойылды = <br />
|аудио = Mongolian National Anthem - instrumental.ogg<br />
|сипаттамасы = <br />
|формат = <br />
}}<br />
<poem style="border:1px dashed #2f6fab; background-color:#f9f9f9; padding:1em"><br />
Дархан манай тусгаар улс<br />
Даяар моңғолын ариун голомт<br />
Далай их дээдсийн гэгээн үйлс<br />
Дандаа энхжиж, үүрд мөнхөжнө<br />
<br />
:Хамаг дэлхийн шударга улстай<br />
:Хамтран нэгдсэн эвээ бэхжүүлж<br />
:Хатан зориг, бүхий л чадлаараа<br />
:Хайртай моңғол орноо мандуулъя<br />
<br />
Өндөр төрийн минь сүлд ивээж<br />
Өргөн түмний минь заяа түшиж<br />
Үндэс язгуур, хэл соёлоо<br />
Үрийн үрдээ өвлөн бадраая<br />
<br />
:Эрэлхэг моңғолын золтой ардууд<br />
:Эрх чөлөө жаргалыг эдлэв<br />
:Жаргалын түлхүүр, хөгжлийн тулгуур<br />
:Жавхлант манай орон мандтугай<br />
</poem><br />
<br />
== 1992—2006 жж. нұсқасы ==<br />
{{Әнұран <br />
|атауы = 1992—2006 төрийн дуулал<br />
|оқылуы = 1992—2006 жж. ұлттық әнұраны<br />
|қазақша аудармасы = <br />
|сурет = Flag of Mongolia.svg<br />
|ені = 200 px<br />
|сурет атауы = Моңғолия туы<br />
|сөзін жазған = Цэндийн Дамдинсүрэн<br />
|сөзі жазылған күн = <br />
|композитор = Билэгийн Дамдинсүрэн, Лувсанжамцийн Мөрдорж<br />
|әні жазылған күн = <br />
|мемлекет = {{MGL}}<br />
|префикс = ұлттық әнұран<br />
|бекітілді = 1992<br />
|жойылды = 2006<br />
|аудио = Mongolian National Anthem - instrumental.ogg<br />
|сипаттамасы = <br />
|формат = <br />
}}<br />
<poem style="border:1px dashed #2f6fab; background-color:#f9f9f9; padding:1em"><br />
Дархан манай хувьсгалт улс<br />
Даяар моңғолын ариун голомт<br />
Дайсны хөлд хэзээ ч орохгүй<br />
Дандаа энхжин үүрд мөнxжинө<br />
<br />
:Хамаг дэлхийн шударга улстай<br />
:Хамтран нэгдсэн эгнээг бэхжүүлж<br />
:Хатан зориг бүхий чадлаараа<br />
:Хайрт моңғол орноо мандуулъя<br />
<br />
Зоригт моңғолын золтой ардууд<br />
Зовлонг тонилгож, жаргалыг эдлэв<br />
Жаргалын түлхүүр, хөгжлийн тулгуур<br />
Жавхлант манай орон мандтугай<br />
<br />
:Хамаг дэлхийн шударга улстай<br />
:Хамтран нэгдсэн эгнээг бэхжүүлж<br />
:Хатан зориг бүхий чадлаараа<br />
:Хайрт моңғол орноо мандуулъя<br />
</poem><br />
<br />
== 1961—1991 жж. нұсқасы ==<br />
{{Әнұран <br />
|атауы =1961—1991 төрийн дуулал<br />
|оқылуы = 1961—1991 жж. ұлттық әнұраны<br />
|қазақша аудармасы = <br />
|сурет = Flag of Mongolia.svg<br />
|ені = 200 px<br />
|сурет атауы = Моңғолия туы<br />
|сөзін жазған = Ц. Гайтав, Ч. Чимэд.<br />
|сөзі жазылған күн = <br />
|композитор = <br />
|әні жазылған күн = <br />
|мемлекет = {{MGL}}<br />
|префикс = ұлттық әнұран<br />
|бекітілді = 1961<br />
|жойылды = 1991<br />
|аудио = Mongolian National Anthem - instrumental.ogg<br />
|сипаттамасы = <br />
|формат = <br />
}}<br />
<br />
<poem style="border:1px dashed #2f6fab; background-color:#f9f9f9; padding:1em"><br />
Урьдын бэрх дарлалыг устгаж<br />
Ардын эрх жаргалыг тогтоож<br />
Бүх нийтийн зоригийг илтгэсэн<br />
Бүгд Найрамдах Улсаа байгуулсан<br />
<br />
:Сайхан моңғолын цэлгэр орон<br />
:Саруул хөгжлийн дэлгэр гүрэн<br />
:Үеийн үед энхжин бадартугай<br />
:Үүрдийн үүрд батжин мандтугай<br />
<br />
Ачит нам алсыг гийгүүлж<br />
Хүчит түмэн улсыг хөгжүүлж<br />
Бууршгүй зүтгэл дүүрэн хөвчилсөн<br />
Цуцашгүй тэмцэл түүхийг товчилсон<br />
<br />
:Сайхан моңғолын цэлгэр орон<br />
:Саруул хөгжлийн дэлгэр гүрэн<br />
:Үеийн үед энхжин бадартугай<br />
:Үүрдийн үүрд батжин мандтугай<br />
<br />
Зөвлөлт оронтой заяа холбож<br />
Дэвшилт олонтой санаа нийлж<br />
Хандах зүгийг бахтай барьсан<br />
Мандах коммунизмыг цогтой зорьсон<br />
<br />
:Сайхан моңғолын цэлгэр орон<br />
:Саруул хөгжлийн дэлгэр гүрэн<br />
:Үеийн үед энхжин бадартугай<br />
:Үүрдийн үүрд батжин мандтугай<br />
</poem><br />
<br />
== 1950—1961 жж. нұсқасы ==<br />
{{Әнұран <br />
|атауы = 1950—1961 төрийн дуулал<br />
|оқылуы = 1950—1961 жж. ұлттық әнұраны<br />
|қазақша аудармасы = <br />
|сурет = Flag of Mongolia.svg<br />
|ені = 200 px<br />
|сурет атауы = Моңғолия туы<br />
|сөзін жазған = Цэндийн Дамдинсүрэн<br />
|сөзі жазылған күн = <br />
|композитор = Билэгийн Дамдинсүрэн, Лувсанжамцийн Мөрдорж<br />
|әні жазылған күн = <br />
|мемлекет = {{MGL}}<br />
|префикс = ұлттық әнұран<br />
|бекітілді = 1950<br />
|жойылды = 1961<br />
|аудио = Mongolian National Anthem - instrumental.ogg<br />
|сипаттамасы = <br />
|формат = <br />
}}<br />
<poem style="border:1px dashed #2f6fab; background-color:#f9f9f9; padding:1em"><br />
Дархан манай хувьсгалт улс <br />
Даяар моңғолын ариун голомт <br />
Дайсны хөлд хэзээ ч орохгүй <br />
Дандаа энхжин үүрд мөнхжинө <br />
<br />
:Хамаг дэлхийн шударга улстай <br />
:Хамтран нэгдсэн эгнээг бэхжүүлж <br />
:Хатан зориг бүхий чадлаараа <br />
:Хайрт моңғол орноо мандуулъя<br />
<br />
Ачит Ленин Сталины заасан <br />
Ардын чөлөө, жаргалын замаар <br />
Агуу моңғол орноо удирдсан <br />
Ачит Сүхбаатар, Чойбалсан <br />
<br />
:Хамаг дэлхийн шударга улстай <br />
:Хамтран нэгдсэн эгнээг бэхжүүлж <br />
:Хатан зориг бүхий чадлаараа <br />
:Хайрт моңғол орноо мандуулъя <br />
<br />
Зоригт моңғолын золтой ардууд <br />
Зовлонг тонилгож, жаргалыг эдлэв <br />
Жаргалын түлхүүр, хөгжлийн тулгуур <br />
Жавхлант манай орон мандтугай <br />
<br />
:Хамаг дэлхийн шударга улстай <br />
:Хамтран нэгдсэн эгнээг бэхжүүлж <br />
:Хатан зориг бүхий чадлаараа <br />
:Хайрт моңғол орноо мандуулъя.<br />
</poem><br />
<br />
== моңғол Интернационал (1923—1950)==<br />
{{Әнұран <br />
|атауы = моңғол Интернационал<br />
|оқылуы = Интернационал моңғол <br />
|қазақша аудармасы = <br />
|сурет = Flag of the People's Republic of Mongolia (1940-1992).svg<br />
|ені = 200 px<br />
|сурет атауы = Моңғолия Халықтық Республикасының туы<br />
|сөзін жазған = С. Буяннэмэхийн<br />
|сөзі жазылған күн = <br />
|композитор = Насанбатын<br />
|әні жазылған күн = <br />
|мемлекет =Моңғолия Халықтық Республикасы<br />
|префикс = ұлттық әнұран<br />
|бекітілді = 1923<br />
|жойылды = 1950<br />
|аудио = <br />
|сипаттамасы = <br />
|формат = <br />
}}<br />
<poem style="border:1px dashed #2f6fab; background-color:#f9f9f9; padding:1em"><br />
Бүх дэлхийн ард түмэнд <br />
Бүрэн эрхийг олгогч интернационал <br />
Бүдүүлэг ядуу ард түмнийг <br />
Гэгээнээр удирдагч интернационал<br />
<br />
:Хамаг дэлхийн ядуу ардыг <br />
:Харанхуйгаар мөлжигч харгисуудыг <br />
:Хашин арилгахаар эсэргүүцсэн <br />
:Хасын замтай интернационал<br />
<br />
Гэмгүй суусан орчлонг <br />
Гэмтүүлэн дарлагч капиталтанг <br />
Хийсгэн арилгахаар эсэргүүцсэн <br />
Гэгээн мөртэй интернационал<br />
<br />
:Гайхамшигт жавхлант улаан тугаар <br />
:Газрын бөмбөрцгийг бүрхээд <br />
:Гал усны гашуун зовлонгоос гэтэлгэгч <br />
:Гайхамшигт гуравдугаар интернационал<br />
<br />
Дорно өрнийн олон тив дэх <br />
Доромжлогдсон дарлагдсан ард түмэн <br />
Даруйхан бүгдээрээ босоцгоож <br />
Догшин харгисуудыг дарцгаагтун<br />
<br />
:Баялаг ноёдуудын эрх мэдэлд <br />
:Балбагдан дарлагдсан ард түмэн <br />
:Багын хайран наснаасаа <br />
:Үйлдвэрт зүтгэсэн ард түмэн<br />
<br />
Эдгээр олон зовлонтон нар <br />
Эв хамтын интернационалд нэгдэж <br />
Эрчимтэй ангийн чанарыг баримтлан <br />
Эзэрхэг баячуудыг эсэргүүцье<br />
<br />
:Жаргалант байдлыг зохион чадагч <br />
:Жавхлант туг юугаа байгуулсан <br />
:Журамт эв хамт намуудын <br />
:Журам холбоот интернационал<br />
<br />
Гэгээн тунгалаг эрдэм соёлоор <br />
Дөрвөн зүгтээ цэцэг дэлгэж <br />
Гэрэлт нарны эрдэнийн туяагаар <br />
Ертөнц дахиныг гийгүүлэх болтугай.<br />
<br />
:Энэхүү дэлхийн ард түмнийг <br />
:Эрхбиш нэгтгэх зорилготой <br />
:Эв хамтын гуравдугаар интернационал <br />
:Үүрд наран мэт мандах болтугай. <br />
</poem><br />
<br />
== Эртний Сайхан (1923 алдында)==<br />
{{Әнұран <br />
|атауы =Чингисийн Төрийн Дуулал<br />
|оқылуы = [[Шыңғысхан]]ның мемлекеттік әнұраны <br />
|қазақша аудармасы = <br />
|сурет =<br />
|ені = 200 px<br />
|сурет атауы = Шыңғыс хан империясының туы<br />
|сөзін жазған = <br />
|сөзі жазылған күн = <br />
|композитор = <br />
|әні жазылған күн = <br />
|мемлекет =[[Шыңғыс хан империясы]]<br />
|префикс = мемлекеттік әнұран<br />
|бекітілді = <br />
|жойылды = 1923<br />
|аудио = <br />
|сипаттамасы = <br />
|формат = <br />
}}<br />
<br />
<poem style="border:1px dashed #2f6fab; background-color:#f9f9f9; padding:1em"><br />
Эртний сайхан ерөөлөөр<br />
Энэ сайхан оронд нь<br />
Эзэн Богд Чингис хааныхаа<br />
Язгууран ээц язгуураас бүрдвээ хөө<br />
<br />
:Тэнгэр мэт заяатай<br />
:Тэгш таван оюунтай<br />
:Тэнүүн уужим зарлигтай<br />
:Тэнгэрийн минь үр сад билээ<br />
<br />
Олон одны дундаас<br />
Сарны гэрэл тодорхой<br />
Олон хүмүүний дундаас<br />
Яндар мэт чимэгтэй<br />
<br />
:Сүмбэр уулын оройгоос<br />
:Сүндэрлэж цацраад<br />
:Сүр жавхлан дэлгэрээд<br />
:Сүлд нь бат болтугай<br />
<br />
Хамаг номын рашааныг<br />
Ханахын чинээгээр хүртээд<br />
Хаан эзэн Чингисийн өмнө<br />
Хамт бүгдээрээ жаргая<br />
</poem><br />
<br />
== Сыртқы сілтемелер ==<br />
* [http://news.bbc.co.uk/olmedia/1235000/audio/_1235560_mongolia.ram Моңғолия әнұраны әні (RealAudio)]<br />
* [http://www.youtube.com/watch?v=Q8fMWtpwZEM Бұрынғы сөзімен (Youtube)]<br />
* [http://www.youtube.com/watch?v=Gx2uTethPVw Жаңа сөзімен (Youtube)]<br />
* [http://origo.mn/index.php?z=/0/2/178/160 origo.mn]<br />
* [http://www.nationalanthems.us/cgi-bin/forum/YaBB.pl?num=1152904835 www.nationalanthems.us]<br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
[[Санат:Моңғолия]]<br />
[[Санат:Әнұрандар]]</div>
Нұрлан Рахымжанов