https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%83%D0%BD-%D1%87%D1%83%D1%80_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96 2026-04-19T13:55:29Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%83%D0%BD-%D1%87%D1%83%D1%80_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96&diff=73975&oldid=prev 2025-04-25T19:08:05Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%BE%D0%B9%D1%83%D0%BD-%D1%87%D1%83%D1%80_%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%BA%D1%96%D1%88%D1%96&diff=73974&oldid=prev 2014-11-23T16:07:16Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Мойун-чур ескерткіші''' - көне түркі ([[Орхон-Енисей жазбалары|Орхон-Енисей]]) жазуымен 759 ж. жазылған ескерткіш. Солтүстік [[Моңғолия]]дан (Селенг өзені мен Шинэ-усу көлінің аймағынан) 1909 ж. профессор Г. И. Рамстедт тапқан. Ол ескерткіш мәтінін (тексін) [[неміс тілі]]ндегі аудармасымен бірге 1913 ж. жариялаған. Бұл еңбек [[орыс тілі]]нде С. Е. Маловтың аудармасымен 1959 ж. жарық көрді. Ескерткіш &quot;Селенг тасы&quot; деп те аталады. Ол тастың төрт жағына бірдей 39 жолдан тұратын жазу өрнектелген. Бұл жазу түрік тіліне де аударылып басылған (Н. Оркун, 1936 ж.). Мойын-чур сол кездегі [[Ұйғыр Қағандығы|Ұйғыр мемлекетінің]] ханы болған. Ол белгілі [[Түрік қағанаты]]ның ең соңғы ханы Озмыш-тегінді жеңген. Мәтінде жалқы есімдермен (жер-су, адам аттарымен) қатар бірсыпыра халық (ел, тайпа) атаулары да кездеседі (''ұйғыр, тоғыз оғуз, үш қарлұқ, сегіз оғуз, тоғыз татар, тардуш, телес, чик, қырғыз, басмыл, түргеш, табғач, түрік, соғды''). Әңгіме оғуз тайпасының өкілі атынан баяндалады, ол ''&quot;мен өзімнің жеке халқымды - тоғыз оғузды жинап алып, біріктірдім&quot;'' дейді де, басынан өткен соғыс оқиғаларын уақыт желісіне қарай өз сөзінің арқауы етіп алады, қолы жеткен жеңістерін айтады. Ең әуелі ол &quot;менің 26 жасымда түріктер мемлекетінде қыпшақ түріктері елу жыл ел билеп тұрғанда...&quot; деп атап өтеді. Тасқа ойылып жазылған жазба жәдігерліктерде бұл қыпшақ халқының бірінші рет аталуы. Хатқа түскен еңбектердің ішінде [[қыпшақ]]тар бірінші рет парсы жиһангері Ибн Хордадбехтің (820-912 ж.) [[араб тілі]]нде жазған ''&quot;Жолдар мен мемлекеттер&quot;'' деген еңбегінде аталады.&lt;ref&gt;Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3&lt;/ref&gt;<br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Ескерткіштер]]</div>

Arystanbek