https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80 2026-04-19T16:59:47Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80&diff=73725&oldid=prev 2025-04-25T19:08:03Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%B8%D1%84%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B3%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B5%D0%B9%D1%96%D0%BF%D0%BA%D0%B5%D1%80&diff=73724&oldid=prev 2015-04-24T13:44:35Z

<p><a href="/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%93%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80/Cat-a-lot&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Уикипедия:Гаджеттер/Cat-a-lot (мұндай бет жоқ)">Cat-a-lot</a>: Тасымалдануда... <a href="/index.php/%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96" title="Санат:Қазақ әдебиеті">Санат:Қазақ әдебиеті</a> → <a href="/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Санат:Қазақстан әдебиеті (мұндай бет жоқ)">Санат:Қазақстан әдебиеті</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Bilibin. Baba Yaga.jpg|thumb|right|200px|Жалмауыз кемпір]]<br /> '''Мифологиялық кейіпкер''' - [[миф]]тік дәуірде өмір сүріп, мифтік әлемдегі нәрсенің бәрін жасаушы, тіршілік атаулының бәрін дүниеге келтіруші күш. Қазақ [[фольклор]]ында да [[мифология]]лық кейіпкер бар. Олар өзінің шығу тегі мен мезгіліне, іс-әрекетіне қарай екі топқа бөлінеді. Бірі - архаикалық мифте бейнеленетін ілкі ата мен жасампаз қаһарман. Алғашқы адамға аң аулап, от жағып, тамақ пісіруді үйретуші және оның [[әдет-ғұрыптар]]ын орындаушы болып суреттеледі. Екінші топтағы [[кейіпкер]]лер - қастандық ойлаушы албасты, [[жезтырнақ]], жалғыз көзді дәу, үббе, күлдіргіш, [[айдаһар]], [[жалмауыз кемпір]], т.б. Бұл кейіпкерлер, негізінен, [[хикая]]да, [[ертегі]]де және көне [[Батырлық жырлар|батырлық жырда]] кездеседі. Іс-әрекетіне, сондай-ақ, шығу тегіне қарай бұл топтың өзі іштей екіге жіктеледі. Албасты, жезтырнақ, жалғыз көзді дәу, күлдіргіш тәрізді кейіпкерлер көне мифтен туған хикаяларда, айдаһар мен жалмауыз кемпір ертегіде болады. Ал кейінгі замандарда, [[ислам]]ның әсерінен бұлармен қатар [[пері]], [[дию]], [[шайтан]] сияқты ежелгі араб-иран әдебиетіндегі кейіпкерлер де көріне бастады. <br /> [[Сурет:Paolo Uccello 047b.jpg|thumb|left|200px|Айдаһар]]<br /> Хикаяда мифологиялық кейіпкер алғашқы қауым адамының әлем туралы өзін [[қоршаған орта]] жайындағы мифтік түсініктеріне негізделген наным нәтижесінде ойдан шығарған. Патриархалдық дәуірде [[Полинезия]]да, [[Понтий таулары|Понтида]],[[Якутия]]да, [[Африка]] тайпаларында бас [[құдай]]ларды дүниені құрушы деп түсіндіреді. [[Гомеролимп]]ке дейінгі [[Зевс]]тің образын тарихи күрделі және көп бейнелі болды деп суреттейді. [[Матриархат|Матриархалдық]] дәуірде олар үш басты, төрт басты, жүз қолды зұлым да кекшіл аждаһалар түрінде бейнеленген. Кейінгі заманда аталмыш мифологиялық кейіпкер басқа [[жанр]]ларға ауысқан және өздері типтес жаңа кейіпкерлер туғызған. Мысалы, көне [[батыр]]лық ертегілер кейбір [[эпос]]тарда ұшырасатын жеті басты жалмауыз, екі басты [[Самұрық құс]], мыстан кемпір, сондай-ақ, [[Таусоғар]], Көлтауысар, Желаяқ секілді кейіпкерлер бір жағынан көне мифтік сананың жемісі болса, екінші жағынан, ойдан шығарылған шартты көркем бейнелер. Мыстан кемпір - ежелгі жалмауыз кемпірдің [[феодализм]] дәуіріндегі өзгерген түрі. Таусоғар, Көлтауысар, Желаяқ - мифтік сана кезіндегі түсінік бойынша таудың, көлдің, желдің иелері. Бұл образды халық жаңаша көркем [[символ]] ретінде пайдаланып, оларға өзінің арман-аңсарын жүктеген. Сөйтіп, адамдардың ұшқыш кілемді армандағаны сияқты, қабілеті мол адамды армандағаны халықтың қиялынан туған десе де болады.&lt;ref&gt;Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> {{Stub: Қазақ әдебиеті}}<br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Мифология]]<br /> [[Санат:Қазақстан әдебиеті]]</div>

Нұрлан Рахымжанов