Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:24:13Z

1 түзету

Dexbot: Removing Link GA template (handled by wikidata)

2015-03-25T12:21:26Z

Removing Link GA template (handled by wikidata)

Жаңа бет

[[File:TimurExhumed-200px.jpg|thumb|Alt=A.|[[Әмір Темір]]]]
'''Мин империясы''' – 1368 – 1644 жылы [[Қытай]]да билік құрған [[мемлекет]]. [[Моңғол]]дар билеген [[Юань әулеті]]нің орнына құрылды. [[Қытай]]лардың [[моңғол]]дарға қарсы ұзаққа созылған күресі (1350 – 56) нәтижесінде дүниеге келді. Астанасы алғашқыда – [[Нанкин]], 1421 жылдан [[Пекин]] қаласында болды. Әулеттің негізін салған [[Чжу Юаньчжан]] ([[Тай-цзу]]) (1368 – 98 жылдары). Ол [[империя]]ны қатаң тәртіпке негізделген әдіспен басқаруды жолға қойып, мемлекеттік қызметке орналасудың үш сатылы жүйесін енгізді (1382 жылы). Мин империясының билеушісі [[Хуэй – ди]] (1398 – 1402 жылдары) [[ақсүйек]]тердің құқығын тежеуге тырысты. [[Чжу-Ди]] (1402 – 24 жылдары) 1421 жылы [[мемлекет]] астанасын [[Нанкин]]нен [[Пекин]]ге көшірді. Ол [[Моңғолия]]ға қарсы соғыс жорықтарын жасады. 15 ғасырдың басында басталған [[Қытай]] мен [[Моңғолия]] арасындағы шиеленіс ұзаққа созылды. 1449 жылы [[ойраттар]]дың билеушісі [[Эсен хан]] бірнеше [[моңғол]] [[тайпа]]ларын біріктіріп, [[Қытай]]ға басып кірді. Ол [[Қытай]] [[император]]ын қолға түсіріп, [[Пекин]]ді қоршауға алды. Тек 1488 жылы екі ел арасында бейбіт бітімге қол жетті. 15 ғасырдың басында [[Қытай]]ға [[Әмір Темір]] империясы қауіп төндірді. [[Әмір Темір]] ұлы [[Жібек жолы]]на бақылау жасауды өз қолына алды. 1405 жылы [[Ақсақ Темір]]дің кенеттен қайтыс болуы [[Қытай]]ға төнген қауіпті сейілтті.
Дегенмен оңтүстік бағыттағы Мин империясының белсенді сыртқы саясатының арқасында [[Қытай]] қазіргі [[Гуйчжоу провинциясы]] жеріндегі халықты бағындырып, біржола өзіне қосып алды. [[Вьетнам]] (1406 – 27 жылдары), [[Цейлон]] (1408 – 56 жылдары) және оңтүстік - шығыстағы 20 патшалық [[Қытай]]ға тәуелді болды. Бірақ өлы [[Жібек жолы]]ның Орталық Азиялық бөлігі Мин империясының бақылауынан тыс қалды. 1405 – 33 жылдары Мин империясы [[Әмір Темір]] империясына қарсы одақтас ел табу үшін Оңтүстік [[Азия]] елдеріне, [[Үндістан]]ға, [[Парсы]] шығанағына, [[араб]] елдеріне және [[Африка]]ға зор ауқымдағы 7 теңіз экспедидициясын аттандырды. [[Жапония]] аралдарымен, [[Жоңғария]]мен, [[Қашқария]]мен, [[Сібір]]мен сауда байланыстарын орнатты. Мин империясының кезінде қолөнер, кеме жасау, [[мануфактура]] өндірісі дамып, қалалар өсті, ақша қатынасы дамыды. өлы [[Қытай]] қорғанының бұзылған жерлері қалпына келтіріліп, сәнді сарайлар мен ғибадатханалар салынды. Халықтың өсімі ұлғайды. [[Пекин]] мен [[Нанкин]]нің тұрғындары 1 миллионға жетті. 15 ғасырдан бастап [[еуропа]]лықтармен ([[Португалия]], [[Голландия]]) байланыс орнады. Еуропалық [[миссионер]]лер [[Қытай]]да [[христиан]] ([[католик]]) дінін насихаттай бастады. Дегенмен 16 – 17 ғасыларда әлеуметтік күрес шиеленісіп, шаруалар көтерілісі жиі бой көтерді. 1628 – 44 жылдары. [[Қытай]] тарихында ұзаққа созылып, кең аумақты қамтыған [[Ли Цзычен]] бастаған шаруалар көтерілісі нәтижесінде Мин империясы құлады.<ref>Қазақ энциклопедиясы, 6 том</ref>
==Сілтемелер==
* [[Қытай]]
* [[Моңғолия]]
* [[Вьетнам]]
== Дереккөздер ==
<references/>

{{wikify}}

[[Санат:Мемлекет]]
[[Санат:Империя]]
[[Санат:Тарих]]

{{stub}}

← Ескі түзетулер	19:24, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Мин империясы - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Dexbot: Removing Link GA template (handled by wikidata)