Moderator: 1 түзету

2025-04-25T18:25:24Z

1 түзету

Arystanbek: Cat-a-lot: Тасымалдануда... Санат:Минерал → Санат:Минералдар

2014-06-16T09:59:56Z

Cat-a-lot: Тасымалдануда... Санат:Минерал → Санат:Минералдар

Жаңа бет

[[File:O-Quinone.Synth.(PhSeO)2O.Mechanism.svg|thumb|Alt=A.|Синтез]]
'''Минералдар синтезі''' – жеке [[элемент]]терден немесе [[химиялық қосылыс]]тардан [[минерал]]ды, [[монокристал]]дарды жасанды жолмен алу процесі. Минералдар синтезімен алғаш рет орта ғасыр ғалымдары ([[алхимик]]тер) шұғылданды. [[Итальян]] ғалымы [[Специа]]ның 1904 жылы [[кварц]]ты, [[француз]] ғалымы [[Вернейльд]]ің 1905 жылы [[лағыл]]ды ([[рубин]]ді) жасанды жолмен алуы нәтижесінде Минералдар синтезі алғашқы тәжірибелік нәтижелер берді. [[Вернейльд]]ің әдісі бойынша 1912 жылы [[Швейцария]]да сағат өндірісінің мұқтажын қамтамасыз ету үшін техникалық [[лағыл]] жасау қолға алынды. [[Электртехника]], [[радиотехника]], дәл аспаптар, т.б. [[өндіріс]] салаларының техникалық [[кристал]]дарды көптеп қажет еткен талаптарына сәйкес тиісті [[минерал]]дарды [[өндіріс]]тік масштабта [[синтез]]деу 19 ғасырдың 40 – 50 жылдары тез дамыды. Минералдар синтезі [[өндіріс]]тің дамыған саласына айналуына байланысты [[АҚШ]], [[Жапония]], т.б. елдерде жасанды жолмен алынған [[слюда]], [[кварц]], [[алмас]], [[лағыл]], [[рутил]], [[шпинель]], [[кальцит]], [[асбест]], [[александрит]], [[сапфир]], т.б. минералдардың өнімі мыңдаған тоннамен есептелетін болды. [[Синтетикалық минерал]]дардың [[табиғи минерал]]дардан артықшылығына оның жоғары сапасы мен бағасының [[табиғи минерал]]дардан арзандығы (2 – 40 есе) т.б. жатады. [[Өндіріс]] көбіне ерекше таза, ірі [[монокристал]]дарды қажет етеді. [[Монокристал]]дар қанық ерітінділерді [[суыту]] немесе [[суалту]], буларды қойылту, [[газ]]бен тасымалдау, балқымалар мен ерітінділерді [[кристалдау]], түрлі гидротермальдық тәсілдер арқылы алынады. [[Оптикалық кварц]], [[зүбәржат]] ([[изумруд]]), [[лағыл]] сияқты бағалы минералдардың [[монокристал]]дарын алу үшін әдейі дайындалған бастапқы гидротермальдық ерітінді қалың қабырғалы болат ыдыстарда ([[автоклав]]тарда) жоғары температура мен қысымда кристалданады. [[Монокристал]]дар алу тәсілдерін табу мен [[гидротермальдық синтез]] теориясын жасауға бағытталған жан-жақты зерттеулер [[Қазақстан]]да академик [[Қ.Сәтбаев]]тың басшылығымен 1963 жылы Геологиялық ғылымдар институттының тәжірибелік [[минералогия]] секторында жүргізілді. [[Гидротермальдық синтез]] әдісі бойынша [[Қазақстан]] ғалымдары [[касситерит]], [[алунит]], [[валериит]], [[малахит]], [[кубанит]], т.б. минералдардың монокристалдарын алғаш рет алды. Бұл зерттеулер аталған минералдардың кристалдану процестерінің физикалық - химиялық, термодинамикалық параметрлерін [[синтез]]делген минералдардың табиғи түрлері кездесетін кендердің түзілу жолын дәлірек айқындауға мүмкіндік берді. Жаңа табылған [[гамма]] - [[радиоактивтік индикатор]] әдісін тәжірибеде қолдану гидротермальдық жағдайлардың жоғары, температуралары мен қысымдарында өтетін еру, массасының орын ауыстыруы, заттардың кристалдануы сияқты процестердің [[кинетика]]сын дәлірек зерттеуге мүмкіндік берді. Бұл Минералдар синтезінің гидротермальдық теориясының негізін жасауға қосқан үлес болды.<ref>Қазақ энциклопедиясы, 6 том</ref>
==Сілтемелер==
* [[Лағыл]]
* [[Асбест]]
* [[Александрит]]
== Дереккөздер ==
<references/>

{{wikify}}

[[Санат:Минералдар]]
[[Санат:Химия]]

{{stub}}

← Ескі түзетулер	18:25, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Минералдар синтезі - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Arystanbek: Cat-a-lot: Тасымалдануда... Санат:Минерал → Санат:Минералдар