Moderator: 1 түзету

2025-04-25T18:25:56Z

1 түзету

CommonsDelinker: «:File:Microphone_U87.jpg» деген «:File:Neumann_U87_microphone_20050905.jpg» дегенмен алмастырылды.

2016-11-13T18:01:41Z

«File:Microphone_U87.jpg» деген «File:Neumann_U87_microphone_20050905.jpg» дегенмен алмастырылды.

Жаңа бет

[[Сурет:Neumann U87 microphone 20050905.jpg|thumb|upright|A [[Georg Neumann|Neumann]] U87 condenser microphone]]
'''Микрофон''' – бұл [[дыбыс]] жазуға арналған құрылғы. Микрофондар [[дыбыстық толқын]]дарды [[дыбыстық сигнал]]дарға айналдырады, дәлірек айтса [[акустикалық тербеліс]]ті [[электрлі тербеліс]]ке айналдыратын құрал. Ол [[телефон]] және [[радиобайланыс]]ында, [[теледидар]]лар мен [[радио]] [[хабар]]ларын таратуда, [[дыбыс]] жазу орындарында және күшейту жүйелерінде қолданылады. «Микрофон» сөзі - гректің «микро» - [[аз]], [[шағын]], «фоне» - [[дыбыс]] деген сөзінен шыққаны [[этимология]]да дәлелденген. [[Дыбыстық тербеліс]]терді қабылдап, бірден [[электрлі сигнал]]ға айналдыратын бірден-бір құрал. Яғни, микрофон алдында сөйленген сөз төменгі [[жиілік]]тегі [[электр тогы]]на өзгертіледі. [[Дыбыс]] [[ауа толқыны|ауа толқындарының]] әсерінен [[тербеліс]]ке түсетін жұқа [[диафрагма]] [[катушка]]ға тиеді. [[Катушка]]ға [[диафрагма]] тиген кезде [[магнит өрісі]] пайда болады. Оның әсер етуі арқылы ток [[индукция]]ланады. [[Иидукция]]ланған [[ток]] жіңішке [[сым]] арқылы күшейткішке жіберіледі де [[дыбыс]] жазғыш тетікке беріледі. Ол өзінше жанасып қозғалатын [[магнит]]тік үнтаспага түсіріледі.
Микрофондардың басты сипаты бағытталуында болып табылады. Әр микрофон түрлі бағыттардан келетін [[дыбыс]]тарға сезімталдығы да әр түрлі болып келеді. Сондықтан микрофоидарды екі топқа бөлуге болады: [[бағытталған]] және [[бағытталмаған]] деп. Ал, атқаратын функцияларына қарай, микрофондар [[электродинамикалық]] ([[катушкалы]], [[ленталы]]), [[кондансаторлы]], [[пьезоэлектрлі]], [[электромагнитті]], [[көмірұнтақты]] болып бөлінеді. Сонымен бірге, [[стерефония]]лық, тік бағытты, көп бағытты, шағын көлемді [[радиомикрофон]]дар болып та сараланады. [[Радио]]да, [[теледидар]]да [[катушка]]лы, [[конденсатор]]лы, [[ленталы микрофон]]дар көп қолданылады. [[Электродинамика]]лық [[катушка]]лы микрофондардың [[теледидар]] орталықтарында және радиоүйінде қолданылуы тиімді болып отырғандығы тәжірибеде дәлелденген. Заман талабына орай, [[электронды дәуір]]дің жаңалықтары күннен-күнге жаңартылып, өндіріске қолданылу үстінде. Пішіндері өзгертілгенмен де, қолданылу аясы кеңейгенімен де дзаиндық сапасы жақсарғанымен қызмет көрсету функциясы, [[дыбыс]] жазу [[технология]]сы бұрынғы негізде сақталған. Микрофон құралдарының бәріне ортақ [[элемент]] - [[диафрагма]] болып табылады. Ол [[пластинка]], [[мембрана]], [[лента]] түрінде болады. [[Метал]]дан, [[диэлектрик]]тен, [[пьезоэлементген]] жасалуы мүмкін. Ең алғашқы микрофондардың түріне көмірұнтақты микрофондар жатады. [[Көмір ұнтағы]]ның [[ауа тербелісі]]нен қозғалысқа түсуі арқылы жұмыс істейтін микрофондар қазіргі кезде [[өндіріс]]те қолданылмайды. [[Пьозоэлектрлі]] микрофондар сапасы жағынан аса жақсы болмағанымен қарапайым жұмыс жазуда немесе [[дыбыс]]тық [[эффект]] беру үшін қолданылады. Ал, [[ленталы микрофон]]дардың дүниежүзілік ра-диобайланысында ұзақ жылдар пайдаланылып, өз сапалылығын тәжірибеде көрсеткен микрофондар қатарына жатады, әрі табысты қолданылу үстінде. Олар сыртқы әсерге аса сезімтал келеді, сондықтан сыртқы жағдайдан сақтауды қолдайды. [[Ленталы микрофон]]ның ішіне [[полюс]]тері көрсетілген таспа сияқты [[магнит]] орналастырылып, арасына [[фольга]]дан жасалған осы тәрізді жұқа [[пленка]] бекітілген. [[Дыбыс]]тың әсерінен [[лента]] қозғалысқа түсіп, [[магнит]] өрісіне әсер ету арқылы [[электр қуаты]] пайда болады. Ал, [[электродинамик]]алық микрофондарда [[полюс]]тердің арасына [[катушка]] орналастырылған. [[Диафрагма]]ның тербелісі кезінде [[катушка]] бірге тербеліп, сол арқылы [[электр тогы]] пайда болады .
== Конденсаторлы микрофон ==
[[Конденсатор]]лы микрофон - сапалы, қызмет көрсету мерзімі ұзақ микрофондар типіне жатады. Бұлар өздігінен [[электр куатын]] шығармайды, сондықтан жұмыс барысында қосымша [[ток күші]] қозғалмалы [[электрод]]қа әсер ететін [[полимер пленка]]дан жасалынған. «[[Дөңгелек]] [[үстел]]» өткізгенде, немесс шағын топ қатысқан хабарларды жазған кезде осы [[конденсатор]]лы микрофон ыңғайлы болып табылады. [[Конденсатор]]лық микрофондардың [[конденсатор]]ына тұрақты [[электр]] [[заряд]]ы қосылған, яғни косымша [[ток күші]]нің қажеті жоқ.
== Микрофондар сезімталдығы ==
Қоршаған ортадан түсетін [[дыбыс толқындары]] микрофон [[диафрагма]]сына эсер еткен уақытта эр түрлі [[тербеліс]]те болады. Әр түрлі болуы [[дыбыс толқыны]]ның қай жақтан эсер етуіне қарай өзгереді. Сол себепті, микрофон [[диаграмма]]сын негізі үш типке бөлуге болады: [[дөңгелек]], [[жүрекше]] тәрізді және сегіз санының пішіні түрінде. Бағытталу [[диаграмма]]сының формалары микрофондардың жұмыс принциптеріне байланысты. Микрофонның сезімталдығы деген ұғым түскен [[сигнал]]мен шығатын [[дыбыс]] [[қысым]]ының бірлігімен айқындалады. Ол [[бірлік]] [[децибел]]мен өлшенеді. Сонымен, микрофонның сезімталдығы ең төменгі [[электрлі сигнал]] арқылы анықталады, күшейткіштен [[дыбыс]]тың шығуы арқылы байқалады. Кейбір бағытталған микрофондардьщ сезімталдығы аса нәзік, егер микрофон өздігінен сәл ауытқитын болса қабылдағыштық қасиеті азаяды. Микрофонға қойылатын өзіндік талаптар бар: берілетін [[дыбыс]] деңгейінен [[электрлі сигнал]] жасалуы қажет және ол құралдың өзіндік [[электрлі шулар]]ының деңгейінен аспауы керек; шыққан [[сигнал]]ға [[кедергі]]лер болмауы тиіс; [[аппарат]]қа қосылған соң [[жиілік]]тегі [[дыбыс]]тардың біркелкі берілуі қажет.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref><ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Физика / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д,, профессор Е. Арын – Павлодар: С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті, 2006. ISBN 9965-808-88-0</ref>

== Сілтемелер ==
* [[Жиілік]]
* [[Кедергі]]
* [[Дыбыс]]
== Сыртқы сілтемелер ==
{{commonscat|Microphones}}
== Дереккөздер ==
<references/>

{{wikify}}

[[Санат:Физика]]
[[Санат:Микрофондар| ]]
[[Санат:Дыбыс жазу аппараттары]]

{{stub}}

← Ескі түзетулер	18:25, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Микрофон - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

CommonsDelinker: «:File:Microphone_U87.jpg» деген «:File:Neumann_U87_microphone_20050905.jpg» дегенмен алмастырылды.