Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:24:27Z

1 түзету

Нұрлан Рахымжанов: Cat-a-lot: Аласталуда... Санат:Оқулық

2015-10-19T04:23:27Z

Жаңа бет

==Микрокредиттік ұйымдар==
'''Микрокредиттік ұйымдар''' — бұл микрокредит берумен айналысатын [[ұйым]]дар болып табылады.

[[2006]] жыл [[әлем]]дегі микрокредит беру саласындағы жоғары жетістіктерді тану жылы болды, осы жылы әлемнің [[Нобель сыйлығы]] [[пайда]] болған сонау заманнан бері алғаш рет оның лауреаты кедейшілікпен күрес, [[кәсіпкерлік]]ті дамыту және [[экономика]]лық өсімді арттыру бойынша халықаралық іске қомақты үлес қосқаны үшін [[Бангладеш]] Экономика профессоры және банкир Мұхаммед Юнус және ол құрған «Гремин банк» болды. Нобель Комитетінің ресми дәлелдемесі бойынша Мұхаммед Юнус «... осындай немесе өзгедей себептермен, ол оны немен төлейтінін білмейтіндіктен, [[жағдай]]ы немесе жылжымайтын мүлігі жоқ болғандықтан қалыпты банктік кредит ала алмайтын адамдарға микрокредиттер бере отырып айрықша пайдалы қызметпен айналысады...». Бүгінгі [[күн]]і Мұхаммед Юнустың тәжірибесі барлық әлем бойынша таратылған.

Халықаралық тәжірибемен микроқаржыландыру — кедейшілік деңгейін төмендету және микро- және шағын кәсіпкерлікті дамыту есебінен экономикалық өсімді ынталандыру үшін тиімді құрал болғандығы дәлелденген.

Микроқаржыландыру деп [[дәстүр]]лі банктік қаржыландыруға қол жетімділігі жоқ микро- және шағын кәсіпкерлерге, сондай-ақ кедей адамдарға олардың [[өмір]] сүру деңгейін жақсарту, [[еңбек]]пен (өзін- өзі) қамтамасыз ету және кәсіпкерлікті дамыту үшін қаржылық қызметтер (микрокредит беру, микросақтандыру, микрожинақтау және т.б.) қатарын беру түсініледі.

Микроқаржыландыру [[экономика]]лық дамудың өзінің тиімділігін әлемнің көптеген елдерінде дәлелдеген құралы болып табылады. Әдетте, микроқаржыландыру мынадай міндеттерді шешуге [[бағыт]]талған:
* бастауыш кәсіпкерлерді қаржыландыру;
* қаржыландырудың сыртқы [[көз]]деріне үлкен емес бизнес иелері —кәсіпкерлердің және дәстүрлі банктік кредит беруді [[пайдалану]] мүмкіндігі жоқтардың қол жеткізілімін кеңейту;
* өз бизнесін ашқысы келетін, бірақ [[ақша]] қаражатын алудың дәстүрлі көздеріне қол жетімділігі жоқ [[халық]]тың әлеуметтік аз қамтылған жіктерін қаржыландыру. Бұл жерде табыс деңгейі төмен, жұмыссыздар және кәсіпкер-әйелдер туралы [[әңгіме]] болып отыр.

Микроқаржыландыруды және микрокредит беруді зерттеу [[халық]]тың аз қамтылған санатына қаржылық қызметтер көрсететін микроқаржылық институттар қызметінің жалпы үлгерімділігін көрсетеді. Бұл жағдайда микроқаржылық ұйымдар [[қызмет]]інің және [[бағдарлама]] клиенттерінің өмір сүру деңгейін арттырумен байланысты қаржылық көрсеткіштерден туындаған экономикалық әсердің үйлесімі байқалады. Микроқаржыландыру [[үй шаруашылығы]] мен жеке дара кәсіпкерліктің [[жыл]] сайынғы табысының деңгейін біртіндеп көтере отырып кедейшіліктің тамырын жоюға [[ықпал]] етуі мүмкін.

Микроқаржыландырудың халықтың [[өмір]] сүру деңгейіне оң әсер етуінің негізгі [[көрсеткіш]]тері мыналар болып табылады:
* [[Қарыз]] алушылардың ұтқырлығын арттыру;
* Олардың [[экономика]]лық қауіпсіздігі;
* Олар жасайтын сатып алулар мен тұтынатын [[қызмет]]терінің көлемі мен құнының өсімі; [[Отбасы]]ндағы беделінің өсуі;
* әртүрлі әлеуметтік-саяси [[бағдарлама]]ларға және т.б. тарту.

Микроқаржыландыру институттарының ұйымдық-құқықтық [[нысан]]ы әртүрлі болуы мүмкін (мемлекеттік коммерциялық емес мекеме, коммерциялық емес қор, өзара [[кредит]] берудің кооперативі және т.б.) және қаржыландыру көзімен, қолданыстағы заңнамамен және [[салық]] салумен айқындалады.

Микрокредит беру жүйесінің қалыптасу проблемасын шешуде [[мән]]і өндірісті дамыту үшін қолайлы салықтық және инвестициялық климат жасау, қаржылық институционалдық инфрақұрылым құрудағы [[бизнес]]ті кеңейту, кәсіпкерлік субъектілерінің арасындағы бәсекелестікті дамыту үшін жағдайлар жасауға бағытталған [[мемлекет]] маңызды [[рөл]] ойнайды.

Микрокредит беру жүйесі өз негізін ел Презвдентінің [[халық]]қа Жоллауынан алады «Қазақстан — 2030: қауіпсіздікті нығайту және барлық қазақстандықтардың игілікті жағдайын жақсарту» (10.10.1997), онда «ауылдың анағұрлым күрделі проблемалары 2000 жылы микрокредит беру арқылы шешілетін болады...» делінген.

Кедейшілікпен және жұмыссыздықпен [[күрес]] стратегиясы [[1998]] - [[2000]] жылдары микрокредит енгізуге және шағын және орта бизнесті дамытуға негізделді.

«Елдегі жағдай және ішкі және сыртқы [[саясат]]тың негізгі бағыттары: қоғамды демократияландыру, жаңа жүз [[жылдық]]тағы экономикалық және саяси реформа туралы» Қазақстан Республикасы [[Президент]]інің [[1998]] жылғы Жолдауына (30.09.1998) сәйкес [[Үкімет]] алдына сегіз нақты міндеттер қойылды, олардың анағұрлым маңыздылары мыналар болды:
# жыл ішінде кемінде 30 анағұрлым қамтамасыз етілген [[азамат]]тарға бірінші кезекте ауылда [[жұмыс]] орындарын құру үшін 3 жыл мерзімге 400 [[АҚШ]] долларына баламалы сомада микрокредиттер беру;
# [[1998]] жылдан бастап кемінде 100 миллион [[АҚШ доллары]] сомасында шағын және орта бизнесті дамытуға, фермерлік шаруашылыққа, жұмыс орындарын құруға [[кредит]]тер беру.

Осылайша, [[Елбасы]]ның осы Жолдауы [[Қазақстан]] Республикасының анағұрлым қамтылған [[азамат]]тарына микрокредит берудің [[1998]] - [[2000]] жылдарға арналған бағдарламасын (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 12.02.1998 жылы №14 Қаулысы) қабылдау үшін алғышарт балды. Осы [[Бағдарлама]]ға сәйкес азаматтарға, ресми тіркелген жұмыссыздарға, олар мемлекеттік әлеуметтік қолдаудың кез келген түрінен ерікті бас тартқан [[жағдай]]да өз ісін жасауға микрокредиттер берілді.

Микрокредиттік жүйе құру жөніндегі жұмысты жалғастыруда [[2003]] жылғы [[наурыз]]да Қазақстанда «Микрокредиттік ұйымдар туралы» арнайы [[Заң]] қабылданды. Бұл Заң микрокредиттер беру жөніндегі қызметті жүзеге асырумен байланысты [[қарым-қатынас]]тарды реттейді.

Осы Заңға сәйкес микрокредиттік ұйымдар коммерциялық ұйымдар - [[шаруашылық]] серіктестіктер және коммерциялық емес ұйымдар — қоғамдық қорлар нысанында құрылады. [[Кредит]] мөлшері 1000 мәрте [[АЕК]] мөлшерімен шектелген болатын. МКҰ микрокредиттер беруден басқа қызметтін, қосымша түрлеріне ие. МКҰ өз [[қызмет]]ін микрокредиттер беру [[ереже]]лері бар болғанда ғана жүзеге асыруға құқылы.

Микрокредит беруді дамытудың мемлекеттік [[саясат]]ында тағы бір ілгерілемелі қадам [[2006]] жылғы желтоқсанда қолданыстағы заңға [[өзгеріс]]тер мен толықтырулар еңгізу болып табылады.

Енгізілген өзгерістерге сәйкес микрокредиттік ұйымдардың [[қызмет]]терін біздің республиканың кез келген [[азамат]]ы, бизнес субъектісі, қызметшілер, яғни кез келген жеке немесе занды [[тұлға]] пайдалана алады. Микрокредиттік ұйымдар беретін кредиттің максималды сомасы 1,0 млн. теңгеден (1000 есе айлық есептік көрсеткіш — АЕК) 8,7 млн. теңгеге дейін (8000 АЕК) ұлғайтылды. Бұл Қазақстанда езіндік [[бизнес]]ті ашу үшін талап етілетін сомаға жақын шамамен 70000 [[АҚШ доллары]]н құрайды. (Мысалы: шаштараз немесе дүкен ашу үшін Астана қаласының жақсы ауданынан бір белмелі [[пәтер]] сатып алу, шамамен 50 000 АҚШ доллары тұрады, бұл 6,3 млн. теңгеге жақын. Осы пәтерді қайта жабдықтауға 1,0 млн. теңге және жабдық, мандайша және [[шикізат]] сатып алуға — қалған 1,4 млн. теңге қажет болады).

Микрокредит беруді дамытудағы [[мақсат]] шағын кәсіпкерлік субъектілерінің қалыптасуы мен экономикалық өсімін ынталандыру болып табылатын мамандандырылған мемлекеттік орган ретінде «Шағын кәсіпкерлікті дамыту қоры» акдионерлік [[қоғам]]ының белгілі бір үлесін ескеру қажет.

Мемлекеттің тұрақты қолдауының нәтижесінде Қор бүгінгі күні елдің шағын кәсіпкерлікті дамытудың толыққанды мемлекеттік институтына айналды. Қор шағын кәсіпкерлік [[сектор]]ын арзан, орташа және ұзақ [[мерзім]]ді қаржылық қаражатпен қамтамасыз етеді, шағын бизнеске әлемдік тәжірибеде сынамаланған мынадай қаржылық қызметтерді ұсынады: жобалық қаржыландыру, қаржылық лизинг, банктерде шағын бизнес кәсіпорындарының кредиттерін кепілдендіру, франчайзинг, факторинг, дайын [[бизнес]]ті сатып алуды қаржыландыру, екінші деңгейлі банктермен тең қаржыландыру.

Қор, нәтижесінде елдің кредиттік [[жүйе]]сінің үш деңгейінің біреуін айтарлықтай дамытуға қол жеткізілетін Қазақстанда микрокредит беруді дамытудың ауқымды [[бағдарлама]]сын іске асыруда.<ref>Ақша, несие, банктер теориясы: Оқулық. — Алматы: «Жеті жарғы», 2011. — 368 бет. ISBN 978-601-288-026-7</ref>

==Дереккөздер==
<references/>

{{Суретсіз мақала}}
{{wikify}}

[[Санат:Экономика]]
[[Санат:Ақша]]
[[Санат:Экономикалық теория]]

← Ескі түзетулер	19:24, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Микрокредиттік ұйымдар - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Нұрлан Рахымжанов: Cat-a-lot: Аласталуда... Санат:Оқулық