https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%82%D0%BE%D1%80Микрокалькулятор - Түзету тарихы2026-04-18T15:12:21ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%82%D0%BE%D1%80&diff=29485&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:08:31Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%9C%D0%B8%D0%BA%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BA%D1%83%D0%BB%D1%8F%D1%82%D0%BE%D1%80&diff=29484&oldid=prevНұрлан Рахымжанов: Cat-a-lot: Аласталуда... Санат:Үй-тұрмысы2015-11-03T09:36:24Z<p><a href="/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%93%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80/Cat-a-lot&action=edit&redlink=1" class="new" title="Уикипедия:Гаджеттер/Cat-a-lot (мұндай бет жоқ)">Cat-a-lot</a>: Аласталуда... <a href="/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D2%AE%D0%B9-%D1%82%D2%B1%D1%80%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%8B&action=edit&redlink=1" class="new" title="Санат:Үй-тұрмысы (мұндай бет жоқ)">Санат:Үй-тұрмысы</a></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Calculator casio.jpg|thumb|right|Микрокалькулятор]]<br />
'''Микрокалькулятор''' - әр түрлі есептеулерді орындау мүмкіндігі мол, пайдалануға ыңғайлы және шағын [[портативт]]і [[электрон]]дық есептеуіш машина. Ол әр түрлі мамандарға ([[экономист]]ерге, [[бухгалтер]]лерге, сатушыларға т. б.), сондай-ақ [[студент]]тер ме мектеп оқушыларына қажет көптеген күрдел есептеулерді тез орындауға мүмкіндік береді. Микрокалькулятор тұрмыcта да пайдалы оның көмегімен [[электр]] [[энергия]]сына жәй [[газ]]ға төленетін ақыны есептеуге, пәтер жөндеуге керекті материалдарды, мерекелік дастарқан мәзірін анықтауға, сондай-ақ үй шаруашылығын жүргізуге қажетті есентеулерді орындауға болады.<br />
<br />
== Микрокалькулятор түрлері ==<br />
Қарапайым (көпшілікке арналған), [[инженер]]лік және [[программа]]лы деп 3 топқа бөлінеді. Ол өзіндегі қоректену көзінен (мыс., шағын [[аккумулятор]] не [[элемент]] немесе қернеуі 220 В болатын айнымалы [[ток]] желісінен қоректенеді. Олардың көпшілігінің өзіндік жеке қоректену көзі бар. Сонымен бірге оларды (шағын элементтермен қоректенетін 133 -38, БЗ—39, МК — 51 МК 53) күн элементімен жұмыс істейтін. [[Автоном]]ды қоректенетін микрокалькуляторлар МК—60 микрокалькуляторынан басқасын айнымалы ток желісіне типтік қоректендіру [[блог]]ы арқылы қосуға болады.<br />
== Cипаттама ==<br />
Қарапайым, тасылмалданатын микрокалькуляторлар кішігірім (мөлшері қойын кітапшасындай) қорапша түрінде болады; оның бір қырында цифрларды (0-ден 9-ға дейінгі цифрлар) теруге арналған және кез келген амалды орындауға сигнал беретін клавиштер, сондай-ақ өзінде терілген сан мен есептеу нәтижесін көрсететін жарық таблосы (индикатор) бар. Мұндай микрокалькулятор бүтін және бөлшек сандармен [[арифметика]]лық амалдарды ([[қосу]], [[азайту]], [[көбейту]], [[бөлу]]) орындауға, [[процент]]ті есептеуге, дәрежеге шығаруға, қажет санды есте сақтауға және пайдалануға дейін қабылдауға, оны есте жазылған сан мен қосуға, азайтуға т. б. операцияларды орындауға мүмкіндік береді. Ескеретін жайт: сан құрамындағы [[цифр]]лар [[индикатор]] көрсетуінен асып кетпеуі тиіс. МН 53 микрокалькуляторында -қосымша электрондық [[календарь]], қоңыраулы сағат және [[секундомер]] орнатылған. Микрокалькуляторларда есептеу барынша қарапайым әрі уақыт аз кетеді. Мыс., 27 және 48 сандарын қосу үшін, ретімен 2 және 7 кла-виштерін (бұл кезде индикаторда 2, содан кейін 27 бейнеленеді), сосын «қосу» (-(-) клавишін және 4 пен 8 (индикаторда 4 және 48 жанады), клавиштерін ақырында нәтиже («=») клавиштерін басу керек. Индикатор да қосу нәтижесі 75 саны бейнеленеді. + клавиші арқылы санды микрокалькулятор жадына сақтауға немесе есте бар санға қосуға болады. Микрокалькуляторды пайдалана отырып, басқа арифметикалық амалдарды осылай орындауға болады. Күрделі микрокалькуляторлар (инженерлік және программаланатын) [[тригонометрия]]лық функцйялардық мәнін, ондық және натурал [[логарифм]]дерді есептеуге, кейбір теңдеулерді шешуге т. б. орындайды. Микрокалькуля-торды таңдауда олардың көмегімен орындалатын есептеулердің сипатын білу (кестеге қараңыз) қажет. Кестеде барлық микрокаль-куляторларға ортақ, керек жағдайда екі клавишті басу арқылы орындалатын [[операция]]лар көрсетілген. Микрокалькулятордың мүмкіндігін аша түсетін бірнеше операция-лардан тұратын есептеу тәсілі де бар. Мыс., қарапайым микрокалькулятормен тригонометриялық [[функция]]ларды есептеуге, санды дәрежеге шығаруға, [[түбір]] табуға болады.Яғни бірнеше [[операция]] орындалады. Ал, инженерлік микрокалькуляторда осы операцияларды орындау үшін бір клавишті басса жеткілікті.<br />
<br />
== Микрокалькуляторды таңдау ==<br />
Микрокалькулятор таңдауда индикаторына да баса назар аудару керек. Мысалы, сұйық [[кристал]]ды индикаторда цифрлар бейнесі реңсіз (контрастылығы төмен, қара түсті цифрлар сұр түсте көрінеді) болғанымен, ол қуатты аз жұмсай (бірнеше милливатт, не оның үлестері), бір рет зарядталған [[аккумулятор]]мен не элементтер комплектімен жүздеген, кейде мыңдаған сағат (мыс., БЗ—38, БЗ—39 микрокалькуляторлары үзіліссіз 800 сағат,МК—51—1000 сағат, МК — 53—8000 сағат) жұмыс істей алады. Микрокалькуляторлардың жарық диодты (цифрлар қызыл түсті) және [[катодо-люминесцент]]ті (цифр жасыл түсті) индикаторлары ваттың ондық үлесіндей қуат пайдалана отырып, бір элементтер комплек-тісімен бірнеше сағат қана жұмыс істейді. Жарық диодты индикатордың артықшылығының бірі-ол механикалық әсерге (діріл, сілкіл, соққы) төзімді, люминесценттік индикатордағы [[жасыл]] түске адамның көзі талып шаршамайды, қамтылу-бұрышы 150о-қа, ал жарық [[диод]]ты индикаторда ол небары 30о-ка ғана жетелі.<ref>Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред., 1990 ISBN 5-89800-008-9</ref><br />
== Сілтемелер ==<br />
* [http://www.calculator-online.su/ калькулятор онлайн]<br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
<references/><br />
<br />
<br />
[[Санат:Тұрмыс]]</div>Нұрлан Рахымжанов